«Շինծու բարեկամը», կամ` քանդել կարող են, բայց կառուցել` ոչ
Սառը պատերազմի տարիներին Խորհրդային Միությունում ԱՄՆ-ի դեսպան Ջեք Մեթլոքն «Ազատության» հետ զրույցում անդրադառնալով Ղարաբաղյան խնդրին՝ կարծիք է հայտնել, թե գերտերությունները Հայաստանի ու Ադրբեջանի փոխարեն խնդիրներ չեն լուծելու, յուրաքանչյուր երկիրը ինքը պետք է որոշի՝ ցանկանում է պատերազմել, թե գտնել խաղաղության ուղիներ: «Ես ցնցված էի 1989-ին, երբ այստեղ էի և խոսեցի կոմկուսի քարտուղարների հետ: Երևանում պարոն Հարությունյանն էր, իսկ Բաքվում՝ դեսպան Վեզիրովը: Նրանցից յուրաքանչյուրն ինձ ասաց՝ մենք չենք կարող լուծել Ղարաբաղի խնդիրը, Մոսկվան պետք է դա անի մեզ համար: Բայց արտաքին ուժերը չեն լուծելու խնդիրը ձեզ համար, դուք պետք է լուծեք այն: Հզոր ռազմական ուժ ունեցող պետությունները կարող են շատ քանդել, բայց չեն կարող կառուցել», - ասաց նա: Խորհրդային Միության վերջին տարիներին Մոսկվայում Միացյալ Նահանգների դեսպանի պաշտոնը զբաղեցրած Մեթլոքը վստահ է, որ կանխատեսումները, թե Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ցանկանում է վերականգնել Խորհրդային միությունը, չեն իրականանա․ - «Ինձ չի հետաքրքրում, թե նա ինչ է ցանկանում անել, բայց վերականգնել Խորհրդային Միությունը նա չի կարող: Դա անհնարին է: Եթե այդ միությունը ինչ-որ ձևով վերականգնվի դա կլինի շատ թույլ բան, քանի որ դա կնշանակի ղեկավարել մարդկանց, ովքեր չեն ցանկանում լինել ղեկավարված: Ոչինչ այնքան չի թուլացնում երկիրը, որքան իրավիճակը, երբ կառավարում են մեկին, ով չի ցանկանում լինել կառավարված»: 35 տարի Միացյալ Նահանգների արտաքին գերատեսչությունում աշխատած Մեթլոքի կարծիքով, Ռուսաստանն ու Արևմուտքը կարող են բնականոն հարաբերություններ ունենալ․ «Ռուսաստանի մեկուսացման հիմնական պատճառներից մեկն այն զարգացող մտայնությունն է, թե Արևմուտքը թշնամական է տրամադրված: Ես կարծում եմ, որ Արևելք-Արևմուտք առճակատման պատճառ չկա, և շատ կարևոր է, որ միջուկային գերտերությունները՝ ԱՄՆ-ն և Ռուսաստանը ձևավորեն առավել համերաշխ հարաբերություններ: Ես չեմ կարծում, թե մեր շահերը չեն համընկնում»: Ապագայի մասին փորձառու ամերիկացի դիվանագետը կանխատեսումներ անել չի ցանկանում․«Առաջին անգամ, երբ եկա Երևան և նայեցի իմ հյուրանոցից դուրս՝ տեսա Իոսիֆ Ստալինի հսկա արձանը, իսկ հաջորդ առավոտ, երբ արթնացա, այն արդեն քանդված էր»: Իսկ Միչիգանի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոնալդ Սունին համարում է, որ Հայաստանն առանց Ռուսաստանի չի պատկերացնում․ - «Մեր աշխարհաքաղաքական դիրքը շատ վտանգավոր է, որովհետև մի կողմից Թուրքիան է, մյուս կողմից՝ Ադրբեջանը: Վրաստանը այդպիսի լավ բարեկամ չէ, որովհետև շատ մեծ պրոբլեմներ կան այստեղ: Ռուսաստանը պաշտպանում է Հայաստանին, բայց որպես բարեկամ Ռուսաստանը շինծու բարեկամ է»: Պատմության հայազգի պրոֆեսորի կարծիքով, հիմնական խնդիրն այժմ Հայաստանի համար այն է, որ դեմ չգնա Ռուսաստանին՝ միևնույն ժամանակ ամրապնդելով անկախությունը․ - «Ռուսաստանի անհրաժեշտությունն անխուսափելի է հիմա, և սա, հավանաբար, ինչ-որ չափով դիլեմա կամ նույնիսկ ողբերգություն է, որի մեջ է այսօր Հայաստանը»: Ամբողջ խնդիրն այն է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան էլ այսօր համարում են, որ Ռուսաստանը կարող է լուծել ԼՂ խնդիրը, հենց Մոսկվան կարող է ճնշել պաշտոնական Երևանին, որպեսզի նա գնա զիջումների: Ստացվում է, մի կողմից շատերի համար` հարցը պետք է լուծեն կողմերը, բայց միջնորդներից մեկն, ակնհայտորեն պահպանում է կողմերի նկատմամբ ազդեցությունը: Դա իհարկե, որևէ կերպով չի անդրադառնում հակամարտության կարգավորման վրա` դրական իմաստով: Մոսկվան շարունակում է իր զենքի` «բիզնեսն», իսկ կոնֆլիկտը մնում է չկարգավորված: Թամար Բագրատունի
Հետևեք մեզ Viber-ում
