«Ատամ ցույց տալն» այս անգամ չանցավ

Թուրքիան գերմանացի պատգամավորների «Ինջիրլիք» ռազմաբազա նախատեսված այցից մեկ օր առաջ Գերմանիայի ԱԳՆ-ին տեղեկացրել է, որ հնարավոր չէ այցելել ռազմաբազա, այս մասին հայտարարել է Գերմանիայի ԱԳՆ-ի պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարտին Շեֆերը: «Թուրքական կողմը մեզ տեղեկացրել է այն մասին, որ բունդեսթագի պաշտպանության կոմիտեի գերմանացի պատգամավորների այցը, որը պետք է կայանար մայիսի 16-ին, համաձայնեցված չէ»,-ասել է Շեֆերը: Նրա խոսքով՝ Թուրքիայում տեղակայված «Ինջիրլիք» ռազմաբազա այցի շուրջ բանակցություններ տարվում էին ապրիլի կեսերից, սակայն մինչև հիմա թուրքական կողմից Գերմանիան «հակասական ազդանշաններ է ստացել»: Ի պատասխան թուրքական իշխանությունների հերթական քմահաճություն ցուցադրելու ակցիային` Գերմանիայի բունդեսթագի պաշտպանական կոմիտեի ղեկավար Վոլֆանգ Խելմիխը հայտարարել է, որ անհրաժեշտ է դուրս բերել զորքերը Թուրքիայից այն բանից հետո, երբ թուրքական իշխանությունները արգելել են գերմանացի պատգամավորներին այցելել «Ինջիրլիք» ռազմաբազա: «Մենք թույլ չենք տա շանտաժի ենթարկել մեզ: Այդ պատճառով ճիշտ քայլ է զինվորականներին դուրս բերելու հարցի քննարկում սկսելը»,-ասել է քաղաքական գործիչը: Գերմանիայի ԱԳՆ-ի պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարտին Շեֆերն իր հերթին հայտարարել է, որ եթե Անկարան չվերանայի իր որոշումը, երկրի նախարարների կաբինետը կքննարկի տարածաշրջանի այլ երկրներում զինվորականներ տեղակայելու հնարավորությունը: Ինջիրլիքի ռազմաբազայից բունդեսվերն իրականացնում է հետախուզական թռիչքներ՝ ԴԱԻՇ ահաբեկչական խմբավորման դեմ կոալիցիայի գործողության շրջանակներում: Առհասարակ, Անկարան, մշտապես առաջնորդվել է «բնավորություն ցույց տալու» սկզբունքով: Այն բանից հետո, երբ այս կամ այն հարցում որևէ երկիր քննադատում է Թուրքիային` նրանք պատասխան քայլի են դիմում: Գերմանիա-Թուրքիա հարաբերությունները հենց այդ փուլում են գտնվում: Մերկելը վերջերս տարբեր հարցերով է ցույց տալիս, որ Անկարայի դիրքորոշումը չի կիսում, վերջին ամենաթարմ թեման Թուրքիայում մահապատժի վերացման հարցով հանրաքվեին ու ԵՄ-ին Թուրքիայի անդամակցությանն էին առնչվում: Ահա, Թուրքիան նորից հիշեց «Ինջիրլիք» ռազմաբազան: Հիշեցնենք, որ ռազմաբազայում տեղակայված են գերմանացի 250-260 զինծառայողներ։ Թուրքիան մեկ անգամ էլ արգելել էր գերմանական պատվիրակությանը մուտք գործել ռազմաբազա, երբ Բունդեսթագը Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձև ընդունեց։ Գերմանիայի արձագանքն էլ չուշացավ... Գերմանիան շարունակելու է այլընտրանք փնտրել Թուրքիայում «Ինջիրլիք» ռազմաբազայից գերմանական զորակազմը հարևան երկրներ, օրինակ՝ Հորդանան տեղափոխելու համար, երեկ հայտարարել է Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը. «Դա բարդ է: Եվ մենք դա հասկացրել ենք տարբեր ալիքներով: Մենք կշարունակենք բանակցությունները, բայց զուգահեռաբար կնայենք, թե ինչպես իրականացնենք այն, ինչ արդեն դրված է այդ մանդատում, որովհետև մեզ մոտ արդեն դժվարություններ եղել են այցելությունների հետ կապված: Դա նշանակում է՝ «Ինջիրլիքին» այլընտրանք փնտրել, այլ երկրներում հնարավոր այլընտրանք է, օրինակ, Հորդանանը»: Թուրքիայում անցյալ տարի հուլիսի 15-ից հետո, երբ ռազմական հեղաշրջման փորձ արվեց, մինչ օրս արտակարգ դրություն է: Բացի արտաքին քաղաքական հարցերում այս կամ այն երկրին ատամ ցույց տալը` Էրդողանական կառավարման շրջանի «պտուղներից» հենց հասարակություն է տուժում, որի մի մասը, չհաշտվելով իսլամական ազդեցության մեծացման հետ` ուղղակի լքում է Թուրքիան: Նկատենք, որ Գերմանիային են հանձնվել բազմաթիվ թուրք զինվորականներ` երկրում ճնշումների ենթարկվելու արդյունքում, կամ, եթե դեռ չեն ենթարկվել, ապա մտավախություն ունեն, որ վաղ թե ուշ, իրենց հերթն էլ կհասնի: Թուրքիայում մի խումբ մտավորականներ հանդես են եկել կոչով՝ հորդորելով երկրում վերացնել մի քանի ամիս շարունակվող արտակարգ դրությունը: Ըստ թուրքական «Ջումհուրիյեթի»` մտավորականներն ընդգծել են, որ մտահոգված են երկրում տիրող թեժ մթնոլորտով, ատելության լեզվով, օրենքների խախտումներով, իրավունքների իրացման ազատության սահմանափակմամբ, կյանքի և ունեցվածքի ապահովության պակասով: «Մենք ոչ ենք ասում մեկ մարդու ռեժիմին, անարդարությանը և անիրավությանը, ցանկացած ընդդիմադիր գործչի նկատմամբ գործադրվող ճնշմանը և սպառնալիքներին, հարյուր հազարավոր հանրային աշխատողների, քաղաքական գործիչների, ակադեմիկոսների, լրատվամիջոցների ու դատական համակարգի ներկայացուցիչների անիրավ, անօրեն, կամայական ազատումներին»,- ասվում է մտավորականների հայտարարության մեջ: Նրանք ևս մեկ անգամ ընդգծել են, որ չեն ճանաչում ապրիլի 16-ի սահմանադրական հանրաքվեի արդյունքները: Մտավորականները հայտնել են, որ նորից անվտանգ պայմաններում ապրելու համար անհրաժեշտ է հրատապ կերպով վերացնել իրավական խախտումների հանգեցրած արտակարգ դրությունը: Հայտարարությունը ստորագրել են իրավապաշտպան Աքըն Բիրդալը, գրող, հրապարակախոս Բասքըն Օրանը, նախկին պատգամավոր Բիննազ Թոփրաքը, գրող, լրագրող Լևենթ Գյուլթեքինը, նախկին պատգամավոր Ուֆուք Ուրասը և այլք: Մետաքսյա Շալունց