Ապտակ Մոսկվայի ղարաբաղյան ջանքերին

Ապրիլ 28-ին Մոսկվայում կայացավ ռուսական կողմի նախաձեռնած՝ Ռուսաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարներ Սերգեյ Լավրովի, Էդվարդ Նալբանդյանի և Էլմար Մամեդյարովի եռակողմ հանդիպումը։ Բանակցություններն անցան եռակողմ ձևաչափով, ապա արտգործնախարարներին միացան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները։ «Հանդիպմանը շարունակվեցին քննարկումները ղարաբաղյան կարգավորման բանակցային գործընթացն առաջ մղելու շուրջ: Ընդգծվեց Վիեննայում և Սանկտ Պետերբուրգում 2016 թվականի մայիսին և հունիսին կայացած գագաթաժողովներին ձեռք բերված համաձայնությունների իրականացման անհրաժեշտությունը: Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների ղեկավարները երախտագիտություն հայտնեցին Ռուսաստանի Դաշնության ԱԳ նախարարին՝ ղարաբաղյան հիմնահարցի խաղաղ հանգուցալուծմանն աջակցելուն ուղղված շարունակական ջանքերի համար: Նախարարները պայմանավորվեցին շարունակել շփումները քննարկված բոլոր հարցերի առնչությամբ», նման հաղորդագրություն տարածեցին Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳՆ-ները։ Մոսկովյան բանակցություններից առաջ Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Լավրովը ադրբեջանական գործակալությունների տված հարցազրույցում խոսեց Եվրասիական տնտեսական միությանը` Ադրբեջանի հնարավոր անդամակցության մասին, այս թեման շարունակեց ռուս հանրահայտ մեկնաբան Սոլովյովը` Բաքու կատարած այցի մասին մանրամասներ պատմելով հանրությանն, ընդ որում, չթաքցնելով ակնածանքը Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպումից ու իր ստացած տպավորությունները Ադրբեջանի նախագահից: Ստացվում է, որ Մոսկվայի ուշադրությունն այսօր առավելապես Ադրբեջանի` ԵԱՏՄ-ին անդամակցության ուղղությամբ է, այլ ոչ թե ԼՂ խնդրի կարգավորմանը: Իսկ սա այնքան էլ ձեռնտու վիճակ չէ Բաքվի համար: Ադրբեջանը շտապում է, ակնկալում է ԼՂ խնդրի` ադրբեջանամետ լուծում, ու որքան հնարավոր է սեղմ ժամկետներում: Դա էր թերևս պատճառը, որ փետրվարին և մարտին, Ռուսաստանի արտգործնախարարը հանդիպեց Հայաստանի, ապա՝ Ադրբեջանի արտաքին գերատեսչությունների ղեկավարների հետ։ Լավրովն այդ հանդիպումներից հետո հայտարարեց, թե ղարաբաղյան խնդիրը հնարավոր է կարգավորել, միջնորդների աջակցության շնորհիվ կողմերը կարողացել են զգալիորեն մոտեցնել իրենց դիրքորոշումները շատ վիճելի հարցերի շուրջ, և որ հիմնականում համաձայնեցված են հակամարտության կարգավորման բազային սկզբունքները։ Բայց հանկարծ, պաշտոնական Բաքուն դժգոհություն հայտնեց, թե այնքան էլ գոհ չէ տարեսկզբի մոսկովյան հանդիպումից: Ինչ տեղի ունեցավ ապրիլի 28-ին Մոսկվայի եռակողմ հանդիպման օրերին: Այդ հանդիպումից ընդամենը ժամեր անց, ադրբեջանական զինուժը գնդակոծության ենթարկեց Հայաստանի Տավուշի մարզի Բաղանիս և Կոթի գյուղերը: Պաշտպանության նախարարի մամուլի քարտուղար Արծրուն Հովհաննիսյանի խոսքով, հակառակորդի գործողություներին տրվել էր որոշակի պատասխան, հայկական կողմի պատասխան գործողություններից հետո հակառակորդը հարկադրված լռել էր, կրակոցները դադարել էին: Փաստացի, արտգործնախարարների մոսկովյան հանդիպմանը զուգահեռ նախ շփման գծում հայկական կողմը զոհեր ունեցավ, ապա տեղեկություն ի հայտ եկավ, որ Ադրբեջան ռուսական սպառազինության հերթական խմբաքանակն է հասել, իսկ բուն հանդիպումից հետո էլ գնդակոծվեցին Հայաստանի Տավուշի մարզի բնակավայրերը: Սա ոչ այլ ինչ է, քան հայկական կողմին ճնշելու կոնկրետ քայլերի մի շարք: Բայց հետաքրքրականն այն է, որ Բաքուն, կարծես դժգոհ է ներկա վիճակից: Մոսկովյան հանդիպումից հետո Ադրբեջանը շտապեց արձանագրել, որ նախագահների հանդիպման հարց չեն քննարկվում: Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը խոսել է Մոսկվայում Ռուսաստանի և Հայաստանի արտգործնախարարների հետ հանդիպման արդյունքներից: Նա տեղեկացրել է, որ նախագահների հանդիպման հարց չի քննարկվել: Անդրադառնալով հանդիպմանը տրված գնահատականին` արտգործնախարարն ընդգծել է, որ դա արտահայտվել է հանդիպման արդյունքում ընդունված հայտարարության մեջ: «Եռակողմ հանդիպման արդյունքների մասին մենք` նախարարներս, կտեղեկացնենք երկրի ղեկավարներին»,- հավելել է Մամեդյարովը: Տպավորություն է ստեղծվում, որ Բաքուն էլ դժգոհ է Մոսկվայից: Հավանաբար, պատճառներից մեկը` ԵԱՏՄ-ին անդամակցության ռուսական կողմի արդեն ուղիղ ակնարկներ են: Հաջորդ պատճառը, թերևս, այն է, որ Մոսկվան` ըստ Բաքվի, անհրաժեշտ չափով ճնշումներ չի գործադրում հայկական կողմի նկատմամբ: Խորքային, եթե դիտարկենք, ապա ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ թե՛ Երևանը, թե՛ Բաքուն, առանձնապես գոհ չեն Մոսկվայի նախաձեռնողական աշխատանքից, իսկ սա որոշակի ապտակ է Մոսկվայի ակտիվ ջանքերին: Թամար Բագրատունի