Ապտակների տարափ`Ալիևյան կլանի «դեմքին»

ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանի լիագումար նիստում ընդունվեց ընդդեմ Ադրբեջանի երկու զեկույց: 114 կողմ և 24 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ ընդունվեց «Ադրբեջանի նախագահություն. ինչ հետևանքներ կան» զեկույցը, իսկ 117 կողմ 18 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ  Ադրբեջանում ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեությունը զեկույցը: Այսպիսով, ԵԽԽՎ անդամները քվեների ճնշող մեծամասնությամբ հաստատեցին Ադրբեջանում տիրող ներքաղաքական կացությանը վերաբերող երկու բանաձևերի նախագծերը: Ավստրիացի Ստեֆան Շենախի և ռումինացի Սեզար Ֆլորին Պրեդայի` «Ժողովրդավարական կառույցների գործունեությունն Ադրբեջանում» անվանումը կրող 15-կետանոց բանաձևը հաստատվեց քվեների 117 կողմ և 18 դեմ հարաբերակցությամբ: Իսկ բելգիացի պատգամավոր Ալան Դեստեքսի հեղինակած «Ադրբեջանի նախագահությունը Եվրոպայի խորհրդում: Որո՞նք են լինելու հաջորդ քայլերը» վերնագրված բանաձևի օգտին քվեարկեցին Վեհաժողովի լիագումար նիստի 152 մասնակիցներից 114-ը: Երկրորդ բանաձևի գլխավոր առանձնահատկությունը փողերի լվացման` այսպես կոչված «Ադրբեջանական լվացքատան» շուրջ ծագած սկանդալի մասին հիշատակումն ու դրա անհապաղ հետաքննության մասին կոչերն էին: «2012-2014թթ. փողերի լվացման լայնամասշտաբ սխեմաների կիրառման և դրանց միջոցով Վեհաժողովի անդամների գործունեության վրա ազդելու մասին տեղեկությունները լրջորեն մտահոգում են ԵԽԽՎ անդամներին: Վեհաժողովը Ադրբեջանի իշխանություններին կոչ է անում անհապաղ կերպով այս մեղադրանքների առթիվ անկախ և անկողմնակալ հետաքննություն սկսել` լիարժեքորեն համագործակցելով միջազգային կառույցների հետ», - նշված է Ալան Դեստեքսի հեղինակած բանաձևի նախագծում: Ի դեպ, մոտ մեկ ամիս առաջ` սեպտեմբերի 6-ին Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի իրավաբանական հարցերի և մարդու իրավունքների հանձնաժողովը հավանություն էր տվել բելգիացի պատգամավորի հեղինակած այս բանաձևի նախագծին: Նախագծերի քննարկման ընթացքում եվրոպացի պատգամավորները բավական կոշտ արտահայտություններ էին հնչեցնում Ադրբեջանի իշխանությունների հասցեին` հիշատակելով թե՛ պաշտոնական Բաքվի շուրջ ծագած կոռուպցիոն սկանդալը և թե՛ քաղբանտարկյալների առկայությունը: «Այսօր մենք երկու բանաձև ունենք Ադրբեջանում ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության, իսկ ավելի ճիշտ՝ դրանց անգործության մասին: Ադրբեջանը վերջին տեղում է մամուլի ազատության և կոռուպցիայի ընկալման ցուցիչներում, այդ երկրում քաղբանտարկյալներ կան: Ես հարց եմ ուղղում իմ ադրբեջանցի գործընկերներին` ե՞րբ է ազատ արձակվելու Իլգար Մամեդովը: Բացի այդ, տեղեկություններ են առկա ավելի քան 2․5 միլիարդ դոլարի մասին, գումար, որ նախատեսված էր քաղաքական գործիչներին կաշառելու համար` այսպես կոչված «Լվացքատան գործը»: Արդյոք մեր ադրբեջանցի գործընկերները կհամագործակցե՞ն մեզ հետ, եթե մենք որոշենք հետաքննություն սկսել, թե՞ նրանք շարունակելու են մեղադրել ողջ Եվրոպային», - հռետորական հարցերի շարան էր հնչեցնում հոլանդացի պատգամավոր Պիտեր Օմտցիգտը: Այս ելույթը հունից հանեց Վեհաժողովում ադրբեջանական պատվիրակության ղեկավար Սամեդ Սեիդովին: «Պարո՛ն Օմտցիգտ: Հերի՛ք է ժողովրդավարության անկողմնակալ աջակցի դեր խաղալ: Մենք շատ լավ գիտենք, թե ովքեր են կանգնած ձեր թիկունքում: Մենք գիտենք ձեր հայաստանցի աջակիցների մասին», - հայտարարում էր Սեիդովը: Ադրբեջանցի պատգամավորի համոզմամբ՝ Խորհրդարանական վեհաժողովում Բաքվի դեմ քննադատության հերթական ալիքի նախաձեռնողը ոչ միայն հայերն են, այլև անձամբ Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդը: «Ինչո՞ւ է Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղարը, որը պետք է ամեն կերպ աջակցի պետությունների միջև երկխոսության ծավալմանը, մի կողմից իր համար շատ ընդունելի շփումների մեջ մտնում Ռուսաստանի Դաշնության հետ, բայց մյուս կողմից շատ կոշտ դիրքորոշում է որդեգրում Ադրբեջանի հանդեպ», - վրդովվում էր Սեիդովը: Եվրոպայի խորհրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի Իրավական հարցերի և մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նախագահ ուկրաինուհի Օլենա Սոտնիկը, սակայն, կոչ էր անում իր ադրբեջանցի գործընկերոջը դավադրապաշտության գիրկը չընկնել: «Պարոն Օմտցիգտը ուղիղ հարցադրումով հանդես եկավ, որը վերաբերում էր կոռուպցիոն մեղադրանքներին: Այդ հարցին մեղադրանքներով հակադարձելը, կարծում եմ, կոռեկտ չէ և դուրս է էթիկայի սահմաններից: Թույլ տվեք պատասխանել իմ ղեկավարած կոմիտեի անունից: Ես տեղյակ եմ, թե ով է մեր թիկունքում` նախևառաջ Մարդու իրավունքների կոնվենցիան և մարդու իրավունքները որպես արժեք, օրենքի գերակայությունն ու հարգանքը [մարդու] հիմնարար ազատությունների հանդեպ», - հայտարարում էր Սոտնիկը: Շուրջ մեկուկես ժամ տևած քննարկման ընթացքում ադրբեջանական պատվիրակության առաջարկած մոտ մեկ տասնյակ լրացումները, որոնց գլխավոր նպատակն էր մեղմացնել երկու բանաձևերում առկա կոշտ ձևակերպումների գոնե մի մասը, մերժվեցին: Փոխարենը, եվրոպացի պատվիրակների առաջարկած և խիստ քննադատություն պարունակող մի շարք լրացումները հաստատվեցին քվեների մեծամասնությամբ: Այս ամենը ստիպեց ադրբեջանական պատվիրակության ղեկավար Սամեդ Սեիդովին հանդես գալ հատուկ հայտարարությամբ: «Այս ամենն իրոք շատ տարօրինակ է: Ես շատ լավ հասկանում եմ, որ մեր որոշ գործընկերներ փորձում են իրավիճակը չափազանցված ներկայացնել: Բայց դա արժեզրկում է այն փաստաթուղթը, որ դուք պատրաստվում եք ներկայացնել ադրբեջանական իշխանություններին: Դուք կարող եք գրել նույնիսկ, որ մենք, ասենք, Եվրոպայի խորհրդի և ԵԽԽՎ անդամ չենք, և դա ուղղակի անհեթեթություն է», - նշում էր Սեիդովը: Խորհրդարանական վեհաժողովի զեկուցողներն, այսպիսով, կոչ են անում վերանայել բանտարկյալների այդ խմբի գործերը` հատուկ ընդգծելով նրանցից մի քանիսի` «Ռեալ» շարժման առաջնորդ Իլգար Մամեդովի, Թբիլիսիում առևանգված լրագրող Աֆղան Մուխթարլիի, ՆԻԴԱ երիտասարդական շարժման ակտիվիստ, բլոգեր Իլքին Ռուստամզադեի, ավելի քան 10 տարի բանտում գտնվող Սայիդ Դադաշբեյլիի, լրագրող Մեհման Հուսեյնովի անունները: ԵԽԽՎ զեկուցողները նաև կոչ են անում Ադրբեջանի իշխանություններին՝ կյանքի կոչել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից վերջին տարիներին կայացված 120 վճիռները, որոնք պաշտոնական Բաքվի կողմից կամ անտեսվել են, կամ էլ մասնակիորեն են կատարվել: ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանն, այսպիսով, առանձնացավ Ադրբեջանի հանդեպ որոշակի բացասական զեկույցների ընդունմամբ: Վաղուց ժամանակն էր, որպեսզի այս կառույցը, որտեղ քիչ չեն ադրբեջանական «խավիարային դիվանագիտությունից» օգտվողները, զգան որոշակի կաշկանդվածություն: Իհարկե, Բաքուն չի դադարեցնելու իր աշխաոճը, բայց եվրոպական կառույցներն էլ պարտավոր են հասկանալ, որ վաղ թե ուշ կեղծիքի, ստի տարածման, կաշակերությամբ գործունեություն ծավալելու աշխաոճը ջրի երես է դուրս գալու, և անհնար է այն հավերժ թաքցնել: Մետաքսյա Շալունց