«Փախցնոցի», «փայ մտնոցի» ու այսպես շարունակ

Ռուսաստանի դեմ ամերիկյան նոր պատժամիջոցները Հայաստանի տնտեսության համար դեռևս լուրջ մտահոգությունների պատճառ չեն, կառավարության նիստից հետո լրագրողների հետ զրուցում ասել էր Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարար Սուրեն Կարայանը: Նրա խոսքով, իրենք, այդուհանդերձ, վերլուծում են, թե Հայաստանի վրա ինչ ազդեցություն կունենան այդ պատժամիջոցները: «Պատժամիջոցները վաղուց են գործում, դուք տեսաք, որ մեր տնտեսությունն արդեն ադապտացվել է, և ես այս պահին մեծ մտահոգությունների պատճառ դեռ չեմ տեսնում», ասել է Սուրեն Կարայանը: Կարայանի խոսքով. «Առաջին 6 ամիսների ընթացքում, եթե դեպի ԵՏՄ շուկաներ արտահանումն աճել է 25 տոկոսով, ապա արտահանումը դեպի Եվրամիության շուկա աճել է 20 տոկոսով: Այսինքն՝ մենք աշխատանքներ ենք իրականացնում, որպեսզի դիվերսիֆիկացնենք մեր շուկաները»: Փաստորեն ՌԴ-ի դեմ պատժամիջոցների մասին ամիսներ շարունակ շրջանառվող տեղեկությունների պարագայում Հայաստանի կառավարությունը հստակ լուծումներ գտնելու փոխարեն միայն վերլուծում է հնարավոր հետևանքները: Այսինքն՝ Հայաստանը չունի տնտեսական զարգացման իր տեսլականը, իր ռազմավարությունը: Արդեն վաղուց ՀՀ կառավարությունը բացառապես խոսում է ներդրումների հոսքի մասին, բայց իրականում արդյունքներ չկան: Հիշեցնենք, որ կառավարության նախորդ նիստում որոշում էր կայացվել՝ ակտիվացնել արտաքին տնտեսական քաղաքականությունը: Այդ նպատակով գործադիրն առանձնացրել էր 14 երկիր, որոնց հետ տնտեսական հարաբերություններն աշխուժացնելու ուղղությամբ տարվելու է համապատասխան աշխատանք: Այդ նախաձեռնությունում, սակայն, Եվրասիական տնտեսական միությունը որևէ կերպ չէր հիշատակվում, իսկ առանձնացված երկրների ցանկում ԵՏՄ անդամներից տեղ էր գտել միայն Ռուսաստանը: Երեկ էլ հայտնի դարձավ, որ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի և Ռուսաստանի Դաշնության հայկական սփյուռքի տասնյակ գործարարների մասնակցությամբ ստեղծված «Հայաստանի ներդրողների ակումբը» հանդես է գալիս Հայաստանի էներգետիկ ոլորտում խոշոր ներդրումային ծրագրով: Կառավարության նիստում հավանության է արժանացել Լոռու մարզում 76 ՄՎտ հզորությամբ «Շնող» հիդրոէլեկտրակայանի կառուցման մասին շրջանակային համաձայնագիրը, որը կնքվել է ՀՀ կառավարության, «Դեբեդ Հիդրո» ՍՊԸ-ի և «Հայաստանի ներդրողների ակումբ» փակ ոչ հրապարակային պայմանագրային ներդրումային ֆոնդի միջև: Ծրագրի ներդրումային արժեքը գնահատվում է մինչև 150-180 մլն դոլար: «Հայտնի է, որ Դեբեդ և Արաքս գետերի ջրային ռեսուրսները մնում են թերօգտագործված, այս ներդրումային ծրագիրը նպատակ ունի մասամբ լրացնել այդ բացը», - նշել է էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարար Աշոտ Մանուկյանը: - «Սա «Հայաստանի ներդրողների ակումբ»-ի առաջին խոշոր ծրագիրն է, որը քննարկվել է ֆոնդի ստեղծման առաջին իսկ օրվանից՝ բավականին մանրակրկիտ»,- նշել է Մանուկյանը: Նախարարի խոսքով, այս ՀԷԿ-ի կառուցման և արդեն իսկ տրված լիցենզիաների շրջանակում փոքր ՀԷԿ-երի կառուցման արդյունքում մեր երկրի ներքին ռեսուրսներով արտադրվող էլեկտրաէներգիայի տեսակարար կշիռը կմոտենա 50 տոկոսի: Ըստ Աշոտ Մանուկյանի՝ 10 տարի առաջ նույն ցուցանիշը հասնում էր 18-20 տոկոսի: Կառուցվելիք ՀԷԿ-ը կարտադրի Հայաստանի ներքին սպառման էլեկտրաէներգիայի հինգ տոկոսը: Կառավարությունը երաշխավորում է, որ կայանի կոմերցիոն շահագործումից հետո 20 տարուց ոչ պակաս ժամանակահատվածում «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր»-ը կգնի տարեկան 500 մլն կՎտժ էլեկտրաէներգիա: ՀԷՑ-ը հիշեցնենք, պատկանում է ռուսաստանաբնակ միլիարդատեր Սամվել Կարապետյանի «Տաշիր գրուպին», ով «Հայաստանի ներդրողների ակումբի» հիմնադիրներից է: Տնտեսագետները, սակայն, թերահավատ են: Ներդրման մասին խոսելը, դեռ ներդրում չէ, քանի որ եղել են այլ ներդրումային բազմաթիվ ծրագրեր, որոնք այդպես էլ իրականություն չեն դարձել: Հետաքրքրական է, որ բաց մրցույթ չի հայտարարվում հիդրոէլեկտրոկայանի գրավիչ թվացող ծրագիրն իրականացնելու համար: Այսինքն, կոռուպցիոն ռիսկի հոտ է գալիս: Այն էլ ամառային այս պասիվ սեզոնում, երբ մամուլի գերակշիռ մասը արձակուրդում է, ԱԺ-ն` ևս: Այսինքն, Կարեն Կարապետյանի կառավարությունը արագ-արագ որոշումներ ընդունելու ռեժիմի մեջ է: Ավելին` Կարեն Կարապետյանը դրական ու հեռանկարային է գնահատում նախագիծը: Այստեղ էլ պարզ է վարչապետի դիրքորոշումը, բացառապես քարոզչական բնույթ ունի` ցույց տալ, թե կառավարությունն իսկապես աշխատում է: «Հայաստանի ներդրողների ակումբը» հիմնադրվել է հունվարին: Վարչապետի նախաձեռնությամբ ստեղծված ակումբը այս տարվա համար խոստացել է մոտ 300 միլիոն դոլարի ներդրումային ծրագրեր իրականացնել: Նախաձեռնության պաշտոնական կայքում նշված ծրագրերի թվում են Շնող հիդրոէլեկտրակայանը, Հայաստանում 50 ՄՎտ հզորությամբ արևային էլեկտրակայանը, կենցաղային աղբից էներգիայի ստացման կայանը, և Մեղրիի հիդրոէլեկտրակայանը: Փաստորեն, Սամվել Կարապետյանը Լոռիում ՀԷԿ կկառուցի: «Շնող» ՀԷԿ-ը մտադիր է կառուցել «Դեբեդ Հիդրո» ՍՊԸ-ն «Հայաստանի ներդրողների ակումբ»-ի միջոցով, դրա մասին տեղեկանում ենք կառավարության օգոստոսի 10-ի նիստի օրակարգից: Կառավարությունը մտադիր է հավանություն տալ «Դեբեդ Հիդրո» ՍՊԸ-ի և «Հայաստանի ներդրողների ակումբ» փակ ոչ հրապարակային պայմանագրային ներդրումային ֆոնդի միջև կնքվող` Լոռու մարզում 76 ՄՎտ դրվածքային հզորությամբ «Շնող» հիդրոէլեկտրակայանի նախագծման, կառուցապատման, ֆինանսավորման, կառուցման, սեփականության իրավունքով տնօրինման, տիրապետման, շահագործման մասին շրջանակային համաձայնագրին: Ըստ որոշման նախագծի, նախատեսվում է, որ ՀՀ կառավարությունը կաջակցի Կառուցապատողին ձեռք բերել հողատարածք՝ ՀԷԿ-ի կառուցման համար: Կայանի կոմերցիոն շահագործման ամսաթվից 20 տարուց ոչ պակաս ժամանակահատվածում ՀՀ կառավարությունը երաշխավորում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի կողմից տարեկան 500 մլն կՎտժ էլեկտրաէներգիայի գնում: ՀԷԿ-ի կառուցման համար որքան գումար է ներդրվելու, երբ է մեկնարկելու շինարարությունը և երբ է կառուցապատման ավարտը, նախագծում գրված չէ: Իսկ ՀԷԿ-ի կառուցապատողը՝«Դեբեդ Հիդրոն» հիմնադրել է «Էներգոինվեստ հոլդինգը», որի բաժնետոմսերի մեծ մասը պատկանում է ռուսաստանաբնակ հայազգի գործարար Սամվել Կարապետյանի ընտանիքին: Թամար Բագրատունի