Իսկական պատուհաս հայաստանցիների համար

Չի բացառվում, որ առաջիկայում ԵԱՏՄ անդամ պետությունները քննարկեն միասնական հաշվարկային միավորի ստեղծման հնարավորությունը, օրերս այս մասին գրեց մոսկովյան "Известия" պարբերականը` հատուկ ընդգծելով, որ խոսքը Եվրասիական միության անդամ պետությունների միասնական արտարժույթ ստեղծելու մասին չէ: «Զարգացման եվրասիական բանկը Եվրասիական տնտեսական միության անդամ պետությունների կենտրոնական բանկերին առաջարկել է տարածաշրջանային հաշվարկային միավոր ստեղծել` 1979-1998թթ. Եվրոպայում գոյություն ունեցած էքյուի օրինակով: Առայժմ այս գաղափարի հիմնական ջատագովը Ղազախստանն է», - գրում է "Известия"-ն: Գաղափարի հեղինակների համոզմամբ՝ նոր հաշվարկային միավորը կարող է կիրառվել ԵԱՏՄ անդամ երկրների կառավարությունների ու բանկերի միջև իրականացվող անկանխիկ ֆինանսական գործողությունների ընթացքում: Դատելով մոսկովյան պարբերականի հրապարակումից` միասնական եվրասիական ֆինանսական մեխանիզմների ստեղծմանը դեմ չեն նաև ԵԱՏՄ ղեկավար կառույցներում աշխատող Հայաստանի ներկայացուցիչները: "Известия"-ն մասնավորաբար մեջբերել էր Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի ֆինանսական քաղաքականության դեպարտամենտի ղեկավար Տիգրան Դավթյանի խոսքերը: «Հեռանկարում եվրասիական հաշվարկային միավորի ստեղծումը կարող է հանգեցնել ազգային տարադրամների չափաբաժնի ավելացմանը փոխադարձ առևտրի ընթացքում, ինչպես նաև հնարավորություն կստեղծի առավել արդյունավետորեն ղեկավարել արտարժութային հոսքերը», - նշել է Տիգրան Դավթյանը, որը նախկինում աշխատել է Հայաստանի կենտրոնական բանկում` որպես Կենտրոնական դեպոզիտարիայի ղեկավար, իսկ 2008-2016 թվականներին հանդիսացել է «Կոնվերս» բանկի ղեկավարներից մեկը: Ռուսաստանցի փորձագետների մի մասի պնդմամբ, սակայն, Եվրասիական տնտեսական միության հաշվարկային միավորի ստեղծումը պետք է դառնա ֆինանսական շուկաների միավորման առաջին փուլը: «Տարածաշրջանային հաշվարկային միավորի զարգացումը իրական իմաստ կունենա միայն մի դեպքում` եթե հետագայում այս մեխանիզմին մասնակցող պետությունները սկսեն շարժվել դեպի արտարժութային միության ստեղծումը», - "Известия"-ի հետ զրույցում նշել է Մոսկվայում գործող АКРА հետազոտական խմբի փորձագետ Դմիտրի Կուլիկովը: "Известия"-ն, ի դեպ, նշում է, որ Եվրասիական տնտեսական միության միասնական հաշվարկային միավորի ստեղծման գաղափարին Ռուսաստանի իշխանությունները վերաբերվում են առանց մեծ ոգևորության: «Ռուսաստանի կենտրոնական բանկում կարծում են, որ տարածաշրջանային արտարժույթի դեր պետք է կատարի ռուբլին, և նորը հորինելու կարիք չկա», - թերթին է փոխանցել Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովին մոտ կանգնած աղբյուրը, որը, սակայն, չի ցանկացել հրապարակել իր ինքնությունը: «Դրա հետ մեկտեղ, Ռուսաստանի կենտրոնական բանկում ազնվորեն խոստովանում են, որ Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակներում ռուբլով առևտուրը իրականացվում է բացառապես Ռուսաստանի հետ երկկողմ գործարքների ժամանակ: Միության անդամ մյուս պետությունները միմյանց հետ առևտուրն իրականացնում են դոլարով», - գրում է "Известия"-ն: Անկախ այս գաղափարի կյանքի կոչման հնարավորությունից, կգործարկվի՞ նման գաղափար, թե ոչ, նույնիսկ այն պայմաններում, երբ ԵԱՏՄ անդամ երկրների միասնական արտարժույթ ստեղծելու վերաբերյալ խոսակցությունները հերքվում են, ԵԱՏՄ-ի հետ կապված մեկ հարցադրում: Ի՞նչ է շահել և շահում Հայաստանն այս կառույցում: Դեռ քանի տարի են ՀՀ իշխանությունները բացատրելու, որ տնտեսական ոչ բարվոք իրավիճակի պատճառով է, որ Հայաստանը նշանակալի արդյունքներ չի տեսնում: Այս «ճաշը» երկար չի լինի մատուցել հասարակությանը, առավելևս, երբ հասարակությունն ինքն է տեսնում ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու հետևանքները: Հուլիսի 1-ից ուժի մեջ են մտել Եվրասիական տնտեսական միության հանձնաժողովի կողմից հաստատված նոր պահանջները, ըստ որոնց՝ Եվրասիական տնտեսական միության տարածք առանց մաքսազերծման կարելի է ներմուծել միայն մինչև 5 կգ կարանտինային հսկողության ենթակա բուսասանիտարական արտադրանք։ Դրանց մեջ մտնում են գրեթե բոլոր տեսակի միրգն ու բանջարեղենը: Այս որոշումը արդեն հարուցել է մարդկանց, առևտրականների դժգոհությունը: Նախօրեին Բագրատաշենի անցակետի մոտ գյուղի բնակիչները փակել են ճանապարհը և պահանջել են չեղարկել այդ որոշումը: Այս նոր որոշումը աբսուրդ է նաև համայնքի ղեկավար Արայիկ Պարանյանի համարը, որը «1in.am»-ի հետ զրույցում նշել է, որ գյուղացիներին մեղադրել չի կարելի, քանի որ դա իրենց ապրուստի հիմնական միջոցն էր: «Մինչ այս 50 կիլոգրամ էր թույլատրվում ապրանք բերել առանց մաքսազերծման: Մարդիկ գնում և ամեն օր գնում էին 50 կիլոգրամ, բերում, վաճառում էին ու իրենց օրվա ապրուստի խնդիրը լուծում էին: Բայց հիմա դարձրել են 5 կիլոգրամ, և գրեթե անհնար է ինչ-որ բան բերել վաճառել առանց մաքսազերծման: Գյուղացիները պատմեցին, որ 10 կիլոգրամանոց ձմերուկը մաքսակետում կիսել են, որ անցկացնի: Սա աբսուրդ է: Չգիտեմ՝ հարցը ոնց պետք է լուծվի: Բայց գյուղացիները մեղք են: Մարդիկ միայն սրանով են կարողանում փող աշխատել»,- ասել է Պարանյանը: Վերջերս ՀՀԿ խոսնակ էդուարդ Շարմազանովը թվարկում էր ԵԱՏՄ-ին անդամագրվելուց հետո Հայաստանի «ստացած օգուտները»: Այս նոր սահմանափակումներն էլ ե՞ն հայաստանցիների շահերից բխում: Փաստացի սահմանամերձ գյուղերի բնակիչներին ուղղակի սովի են մատնում: Սա դեռ ամենը չէ: 2020 թվականից սահմանափակումների հերթական ցանկն է մտնելու ուժի մեջ: Կան տեղեկություններ, որ առաջիկա տարիներին միության անդամ չհանդիսացող երկրներից Հայաստան ներկրվող միսը կթանկանա 40-80 տոկոսով: Մոտ 20 տոկոսով կթանկանա բրինձը, 5-8 տոկոսով կթանկանան ներմուծվող մանկական սնունդը, բուսական յուղերը, մարգարինը, լվացքի փոշիները, օճառները, լվացող այլ միջոցները, դեղորայքը, պարարտանյութերը և սերմնացուն: Բացի այդ, լրացուցիչ մաքսային բեռ կավելանա նաև այլ երկրներից մեքենաներ ձեռք բերելիս: Ներկայումս Հայաստանում մեքենաների համար մաքսատուրքը 10 տոկոս է, սակայն 2020 թվականից ուժի մեջ կմտնեն մեքենաների ԵԱՏՄ մաքսատուրքերը, որոնք սկսվում են 25 տոկոսից: Ինչպես տեսնում ենք, ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցությունն ուղղակի պատուհաս է դառնում Հայաստանի բնակիչների համար: Ու սա դեռ սկիզբն է, բոլոր «բարիքները» դեռ առջևում են: Թամար Բագրատունի