Բանակցությունների չգնալ Ադրբեջանի օրակարգով․ անհասկանալի վիճակ

Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման Ադրբեջանի հինգ կետանոց հայտնի առաջարկների վերաբերյալ Հայաստանի պաշտոնական մոտեցումը պետք է լինի ժամանակ շահելը։
Հայաստանն այս պահին նոր պատերազմի և ռազմական բախման որևէ ռեսուրս չունի։ Սա հասկանալի է։ Ռուսաստանի ողջ ուշադրությունն հիմա կենտրոնացած է Ուկրաինայի ուղղությամբ, հետևաբար տարածաշրջանում ռազմական հավասարակշռության հաստատման առումով, գոնե այս պահին, ռազմավարական դաշնակցի ակտիվ միջամտության ակնկալիք չենք կարոող ունենալ։ Իսկ մեկ այլ դաշնակից, որը կոնկրետ քայլերով կդիմադրեր ու կզսպեր Բաքվի օրեցօր բացվող ախորժակը, կարծես թե չկա։
Այդուհանդերձ, որքան էլ աշխարհաքաղաքական իրավիճակն այս պահին լարված ու բարդ է, չի նշանակում, թե պետք է բանակացությունների գնալ ցանկացած, իսկ այս դեպքում կոնկրետ պրոադրբեջանական օրակարգով։
Առնվազն գոնե մեզ պարտադրվող օրակարգի լրամշակման առաջակներ ներկայացնելու հմտություն պետք է ունենալ, ինչից, ցավոք, օրվա իշխանությունը զուրկ է։
Ալիևն համոզված է, որ վերջնականապես լուծել է Արցախի հարցը՝ ռազմական տարբերակով։ Այդ պատճառով էլ Բաքվի ներկայացրած առաջարկների մեջ Արցախի թեման անգամ չի էլ շոշափվում։ Արցախի հարցի դեռևս չլուծված հատվածն Ալիևը որոշել է լուծել հումանիտար ճգնաժամի և սադրանքների ճանապարհով։ Արցախն արդեն շոուրջ 10 օր զրկված է գազամատակարարումից, ժամանակ առ ժամանակ անջատվում է նաև էլեկտրականությունը։ Զուգահեռաբար արդրբեջանական սադրիչները ամենօրա ռեժիմով կրակում են խաղաղ բնակավայրերի վրա։ Այսինքն՝ արվում է ամեն ինչ, որ Արցախն հայաթափվի և խնդիրը լուծվի ինքնաբերաբար։
Ադրբեջանն, ինչպես հայտնի է, Հայաստանից պահանջում է ընդունել հետևյալ 5 կետերը․
-Կողմերը փոխադարձաբար ճանաչում են երկու երկրների տարածքային ամբողջականությունը, սահմանների անքակտելիությունը և քաղաքական անկախությունը միմյանցից,
-Կողմերը հաստատում են, որ միմյանց նկատմամբ չունեն տարածքային ոտնձգություններ և ստանձնում են ապագայում նույնպես նման ոտձգություններից հրաժարվելու իրավական պարտավորություն,
-Կողմերը պարտավորվում են միջազգային հարաբերություններում զերծ մնալ միմյանց անվտանգության, միմյանց քաղաքական անկախության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ սպառնալիքներից,
-Կողմերը պարտավորվում են սահմանազատում և սահմանագծում իրականացնել և դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել,
-պարտավորվում են բացել տրանսպորտային ուղիները և կոմունիկացիաները:
«Բաքուն պատրաստ է առարկայական, ինտենսիվ բանակցությունների՝ խաղաղության համաձայնագիր ստորագրելու շուրջ, եթե Հայաստանն ընդունի այս 5 հիմնարար սկզբունքները»,- հայտարարել են Ադրբեջանի արտգործնախարարությունից։
Այս առաջարկներին ի պատասխան՝ Հայաստանի արտգործնախարարությունը դիմել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությանը՝ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքման նպատակով բանակցություններ կազմակերպելու համար՝ ՄԱԿ կանոնադրության, Քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքների միջազգային դաշնագրի և Հելսինկիի Եզրափակիչ ակտի հիման վրա:
Սա առնվազն անհասկանալի, ոչ կոմպետենտ մոտեցում է, որովհետև Մինսկի խումբը ստեղծվել է Արցախի խնդրի շուրջ բանակցային գործընթացի միջնորդական առաքելության նպատակով։
Եթե Ադրբեջանի առաջարկներում չի հիշատակվում Արցախի հարցը, ի՞նչ ակնկալիքով է Երևանը դիմել Մինսկի խմբին։ Տարածքային ամբողջականության ճանաչումը ենթադրո՞ւմ է, որ Արցախը պետք է ճանաչել որպես Ադրբեջանի մաս, թե՞ քննարկման թեմա է նաև, օրինակ Սյունիքի, Գեղարքունիքի որոշակի բնակավայրերի հարցը։
Եթե, տեսականորեն, Հայաստանն ընդունում է Ադրբեջանի առաջարկած 5 սկզբունքները, ապա դրանից հետո ի՞նչ են անելու Արցախում ռուս խաղաղապահները։

Հայկ Դավթյան