Լուկաշենկոն կփորձի հեռու մնալ և՛ Արևմուտքից, և՛ Մոսկվայից, սակայն մոտենալ Թուրքիային և Չինաստանին

Ինչպես և կանխատեսում էինք, Լուկաշենկոն արդեն վեցերորդ անգամ վերընտրվեց իր պաշտոնում, սակայն կառավարման այս ժամանակահատվածում նա կփորձի էապես փոխել իր քաղաքական ուղին՝ հաշվի առնելով մի շարք հանգամանքներ:

Մինչև 2020 թվականի Լուկաշենկոն այլևս չի լինի

Լուկաշենկոն Բելառուսի քաղաքական թատերաբեմ դուրս եկավ 1994-ին՝ ընտրվելով այդ երկրի նախագահ:

Հիշեցնենք, որ նա այդ երկրի միակ պատգամավորն էր, ով հրաժարվեց քվեարկել ԽՍՀՄ-ի փլուզման օգտին: Լուկաշենկոն ԽՍՀՄ-ի փլուզումը համարում էր «20-րդ դարի մեծագույն ողբերգություն»:

1995-ին Լուկաշենկոն երկրում անցկացրեց հանրաքվե, որի արդյունքում Բելառուսում ռուսերենը հռչակվեց որպես պետական լեզու: Նույն հանրաքվեի արդյունքում վերականգվեցին Խորհրդային Բելառուսի հիմնն ու զինանշանը, հռչակվեց Ռուսաստանի հետ ավելի սերտ հարաբերությունների քաղաքականություն:

1998-ին Բելառուսն ու Ռուսաստանը կնքեցին միութենական պայմանագիր, որի համաձայն երկու երկրները պիտի ձգտեն ձևավորել նոր միասնական միութենական պետություն:

Բելառուսական ընդդիմությունը սկզբում փորձում էր դիմադրել Լուկաշենկոյի այս քայլերին, սակայն վերջինիս հաջողվեց անցկացնել այդ որոշումները, քանզի այն ժամանակ վերը նշված գաղափարները աջակցում էին բելառուսցիների ավելի քան 75 տոկոսը:

Եվ դա հասկանալի էր, քանզի բելառուսների մոտ ազգային ինքնությունը շատ թույլ էր զարգացած: Բացի այդ, նրանք չէին պատկերացնում զարգանալ՝ Ռուսաստանից անջատ:

Այս քայլերի դիմաց Մոսկվան Բելառուսին շնորհեց մի շարք արտոնություններ: Նախ Բելառուսը դարձավ ռուսական վառելիքի խոշորագույն վերավաճառողներից մեկը: Իսկ հետո, երբ Արևմուտքը պատժամիջոցներ կիրառեց Մոսկվայի դեմ, Մոսկվան էլ իր հերթին արգելեց երկիր ներմուծել մի շարք ապրանքներ, Բելառուսին թույլ տրվեց մասնակիորեն խախտել ռուսների կողմից պատժամիջոցների ռեժիմը, որի արդյունքում բելառուսական տնտեսությունն զգալիորեն օգտվեց այդ հանգամանքից:

Լուկաշենկոյի այս կոշտ պրոռուսական կողմնորոշումը անպատիժ չթողնվեց Արևմուտքի կողմից:

2006-ին ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն որոշում կայացրին արգելել անձամբ Լուկաշենկոյին մուտք գործել այդ երկրների տարածքներ: 2008-ին այս որոշումը մասնակիորեն հանվեց, սակայն երեք տարի անց Լեհաստանը հատուկ որոշում կայացրեց՝ արգելելով Լուկաշենկոյի մուտքը երկիր:

Սկսած 2016-ից արևմտյան պատժամիջոցները սկսեցին թուլանալ, քանզի գիտակցվում էր, որ այդ քաղաքականությամբ Լուկաշենկոյի դիրքերը Բելառուսում ոչ թե թուլանում էին, այլ հակառակը՝ ամրանում:

Արևմտյան երկրների բոլոր փորձերը՝ ընդհանուր լեզու գտնել Լուկաշենկոյի հետ, ապարդյուն էին անցնում:

Ամերիկացիները նախ ցանկանում էին ընդլայնել ամերիկյան դեսպանատան գործունեության հնարավորություններն այդ երկրում: Նույնը ցանկանում էին նաև Գերմանիան, Մեծ Բրիտանիան, Լեհաստանը և Չեխիան:

Բացի այդ ամերիկացիների պահանջներից էր թույլ տալ Բելառուսում «Սորոսի» և այլ հիմնադրամների գործունեությունը, NDI-ի գործունեության թույլտվությունը և «Ազատություն» ռադիոկայանի գործունեության ազատ ռեժիմի աշխատանքը:

Լուկաշենկոն բոլոր այս պահանջներին բացասաբար էր վերաբերվում:

Ո՞րն էր Արևմուտքի քաղաքականության նպատակը Լուկաշենկոյի նկատմամբ

Արևմուտքն իր քաղաքականության մեջ ձգտում է երկրներում հետևյալ նպատակներին հասնել:

Եթե երկիրը համարվում է դեմոկրատական, որտեղ կայանում են ազատ ընտրություններ, ապա այստեղ Արևմուտքը փորձում է աջակցել այն ուժերին, որոնք աշխարհաքաղաքական իմաստով կողմնորոշված են դեպի Արևմուտք: Եվ հակառակը, Արևմուտքն աշխատում է բոլոր այն ուժերի դեմ, որոնք փորձում են նորմալ հարաբերություններ ունենալ Մոսկվայի հետ:

Եթե երկիրը դեմոկրատական չի համարվում և հաստատված է լինում ավտորիտար ռեժիմ, Արևմուտքն այդ ռեժիմների հանդեպ ունենում է հետևյալ պահանջները:

Առաջին

Այդ երկրում Արևմուտքին պետք է թույլ տրվի ձևավորել արևմտամետ շրջանակներ:

Երկրորդ

Պետք է երկրում լեգալ ձևով գործեն արտասահմանյան հիմնադրամներ (Սորոս, NDI, և այլն), որոնք պետք է նախապատրաստեն այդ վերնախավին, ֆինանսական աջակցություն ցույց տան նրանց հանրային գործունեության համար։

Երրորդ

Արևմուտքին պետք է թույլ տրվի ձևավորել բավարար քանակի «ազատ» լրատվամիջոցներ, որպեսզի նրանց միջոցով հնարավոր լինի անցկացնել այդ քարոզը։

Չորրորդ

Այդ երկրում պետք է գործի ազատ ընտրության ինստիտուտը: Այն կարող է արդար չլինել, սակայն պետք է հնարավորություն տրվի, որպեսզի արևմտյան «դպրոցն» անցած նոր վերնախավի խմբերը կարողանան մասնակցել այդ ընտրություններին: Թե ինչքանը նրանցից կդառնան պատգամավոր, այդ անցումային փուլում այդքան էլ կարևոր չէ: Անհրաժեշտ է, որպեսզի նրանցից գոնե մեկը, երկուսը խորհրդարանի ամբիոնից հնարավորություն ունենան հանդես գալ պոպուլիստական ելույթներով: Դրա նպատակը, հանրության մեջ իշխանության վարկաբեկման խնդիրը լուծելն է համարվում: Այսինքն այդ անցումային փուլում արևմտամետ-պոպուլիստների գլխավոր խնդիրն օրվա իշխանությանը դելեգիտիմացնելն է, ցույց տալը, որ նրանք կոռումպացված են, արդար չեն կառավարում, ժողովրդից կտրված են, անհաղորդ են նրանց պահանջներին և այլն:

Եթե Արևմուտքին հաջողվում է տվյալ երկրի ավտորիտար լիդերին համոզել, որպեսզի նա կյանքի կոչի վերը նշված չորս պայմանները, ապա այդ երկրի բռնատերը Արևմուտքի կողմից հռչակվում է «բարեփոխիչ», ով դեմոկրատ չէ, սակայն ցանկանում է դանդաղ դեմոկրատիա հաստատել երկրում:

Այդ ձևով Արևմուտքը սկզբից «դեմոկրատ» հռչակեց Գորբաչովին, իսկ հետո, երբ ձևավորվեցին «դեմոկրատական» շրջանակները, Գորբաչովին «դուրս գրեցին» քաղաքական կյանքից:

Նույնը կատարեցին Շևարդնաձեի, Կուչմայի, Յանուկովիչի, Մոլդովայի կոմունիստների առաջնորդ Վորոնինի հետ և այդպես շարունակ:

Իսկ այն գործիչները, ում հետ Արևմուտքը չէր կարողանում պայմանավորվել, նրանց հռչակում էր «բռնապետ»: Այդպես Լուկաշենկոն հռչակվեց «Եվրոպայի վերջին բռնապետը», քանզի նա մերժեց Արևմուտքի բոլոր պահանջները՝ բացել երկիրն արևմտյան կառույցների առջև:

Ի դեպ, Արևմուտքում բռնապետի տիտղոսին են արժանեցրել նաև Ռուսաստանի նախագահ Պուտինին:

Ի՞նչ փոխվեց Լուկաշենկոյի մոտ

Թվում էր, թե Արևմուտքի վերաբերմունքը Լուկաշենկոյի նկատմամբ երբեք չի փոխվի: Սակայն Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների էական փոփոխությունները փոխեցին նաև Լուկաշենկոյին: Բանն այն է, որ վերջին մեկ տարվա ընթացքում Մոսկվան ցանկանում էր արագացնել Բելառուսի հետ միասնական պետության ավարտման գործընթացը, ինչը որ նշված էր 1998-ի երկու երկրների միջև կնքված պայմանագրում:

Դիտորդների կարծիքով Մոսկվայի շտապողականությունը պայմանավորված էր Պուտինի գործոնով: Վերջինիս կառավարման ավարտման ժամկետը լրանում է 2024 թվականին: Եվ Պուտինը ցանկանում էր մինչև այդ ժամկետը Բելառուսի հետ իրագործել միասնական պետության գաղափարը, որպեսզի 2024-ից հետո նա Ռուսաստանի նախագահի պաշտոնից տեղափոխվեր դեպի նոր միասնական պետության ղեկավարի պաշտոնին:

Սակայն Լուկաշենկոն անսպասելիորեն սկսեց դիմադրել, և Պուտինը ստիպված եղավ փոխել Ռուսաստանի Սահմանադրությունը, որպեսզի 2024-ից հետո կարողանա վերընտրվել իր պաշտոնում:

Եվ ահա այս փոփոխություններից հետո Մոսկվայի համար Լուկաշենկոյի գործոնն զգալիորեն փոքրացավ:

Այս փոփոխությունն օդի մեջ զգացին Արևմուտքում, և ԱՄՆ-ի պետքարտուղարի այցը Մինսկ չուշացավ:

Ամերիկյան հայտնի դիվանագետ Ջոն Հերբսթը խոսքերով՝ «...այսօրվա Արևելյան Եվրոպայի քաղաքական պատկերը զգալիորեն փոխվել է, և այդ տեսանկյունից Լուկաշենկոյին այլևս չի կարելի համարել Եվրոպայի վերջին բռնապետ: Մանավանդ, որ նա Եվրոպայի ամենավտանգավոր գործիչը չէ...»: Հերբսթի այս միտքը այսօր կիսում են արևմտյան գրեթե բոլոր շրջանակները:

Եվ զարմանալի չէր, որ այս վերջին ընտրությունների արդյունքներն Արևմուտքը նախկինի պես կոշտ չդատապարտեց:

Ինչպիսի՞ն կարող է լինել այսօրվա «նոր» Լուկաշենկոյի քաղաքականությունը

Ամենայն հավանականությամբ Լուկաշենկոն կփորձի Մոսկվայի հետ խաղարկել արևմտյան «խաղաթուղթը»: Այսինքն, կսկսվի Արևմուտքի հետ նոր սիրախաղ, սակայն միևնույն ժամանակ Լուկաշենկոն չի բավարարի Արևմուտքի վերը նշված չորս պայմանները, և դրա արդյունքում չի հռչակվի «բարեփոխիչ»:

Լուկաշենկոն շատ լավ է հիշում, թե ինչպես ավարտվեցին Շևարդնաձեի, Կուչմայի, Յանուկովիչի «խաղերն» Արևմուտքի հետ: Մյուս կողմից, Լուկաշենկոն հասկանում է, որ Ռուսաստանում սահմանադրական փոփոխություններն ընդունելուց հետո նա դարձել է Մոսկվայի և անձամբ Պուտինի համար ավելի թույլ գործոն: Դա նշանակում է, որ Բելառուսը նախկին տնտեսական արտոնություններն ալևս կարող է չունենալ:

Հասկանալով, որ «ո՛չ Արևմուտք, ո՛չ Ռուսաստան» դոկտրինը դժվար իրագործելի է, նա այնուամենայնիվ փորձելու է գնալ հենց այդ ուղով: Ինչը նշանակում է, որ Մինսկը փորձելու է ակտիվացնել իր քաղաքականությունը Չինաստանի և Թուրքիայի ուղղությամբ:

Իսկ թե ինչպիսին կարող է դառնալ Բելառուսի քաղաքական ուղին դրա արդյունքում, արդեն առանձին վերլուծության խնդիր է:

Երվանդ Բոզոյան

Քաղաքական մեկնաբան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

դիտվել է 593 անգամ
Լրահոս
2018 թվականի ապրիլը 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ից առաջ է եղել․ մինչև 2060 թվականի ռազմավարական ծրագիր Փաշինյանի այսօրվա խոսքը նմանվում է պաթոսի, գեղեցիկ բաժակաճառի Գաղտնազերծում Քոչարյանից. Ինչպես «ծնկի բերել» Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական էլիտային Որքան էլ Նիկոլ Փաշինյանը փորձի մանևրել, միևնույնն է՝ երբեք անկախության տոնին մարդիկ այսքան տխուր ու հուսաբեկ չեն եղել Ալիևի խորամանկ, վտանգավոր քայլը` պատերազմի «դաբրո» ստանալու համար «Ես ամբողջ շաբաթ չեմ կարող ամեն օր խոսել». Արայիկ Հարությունյան /տեսանյութ/ Սկանդալային բացահայտում. Ինչպես են եվրոպական մայրաքաղաքում «ժպտադեմ» երիտասարդները ուղղորդել բողոքի ցույցեր այլ երկրում «Օդային» նսեմացում. Ինչպես ռուսները որսացին ՆԱՏՕ-ի 2 ռազմական ինքնաթիռ Երբ կավարտվի COVID-19 համաճարակը. Բիլ Գեյթսը կանխատեսել է Ն․ Փաշինյանը, այսօրվա խնդիրները լուծելու փոխարեն, զբաղված է 2050 թվականի վերափոխման ռազմավարությամբ․ Աղասի Ենոքյան Հին ընկերներով այսօրվա տոնին. Հեղինե Բիշարյան Նիկոլը տագնապած է արտահերթ ընտրությունների գաղափարից, որովհետև «հին ու նոր» ասվածը, այլևս հանրության լայն շերտերի մոտ խաբկանքի աղբյուր չի ծառայում 10-7 անհաջող, չհաշվարկված փորձից հետո ՍԴ-ն կիսագրաված մարդը ռազմավարություն է գրել 2050 թվականի մասին Երբ չունես անցյալ, ներկադ խախուտ է և սխալ, մոտ ապագայում ոչինչ չի սպասվում Հաջորդ չորեքշաբթի օրը սիրիական վարձկան զինյալների 3 խմբաքանակից առաջինը` 1000 հոգանոց կազմով տեղափոխվելու է Ադրբեջան/լուսանկար/ Իհարկե վերադառնում եմ․ Արսեն Թորոսյան 4-ամյա երեխան «Մեգամոլում» մետաղյա ձողով վնասել է աչքը․ ծնողը ահազանգում է Տաքսու վարորդը պետք է հաճախորդի դեմքին նայելով հասկանա , թե որ երաժշտությունը հաճելի կլինի նրան. Փաշինյան «Վարչապետը, անմար կրակը». Մանե Գևորգյանը լուսանկար է հրապարակել Սեքսապաթոլոգ Վրեժ Շահրամանյանն ամուսնացել է. ով է եղել կնքահայրը /տեսանյութ/ Դադարեք անընդհատ ցուցադրել ձեր «գլամուրային սիրային կյանքը». Արիանայի ընկերուհին՝ Լևոն Արոնյանին Պարելը նորմալ երևույթ ա. Աշոտ Փաշինյանը՝ տարածված տեսանյութի մասին (տեսանյութ) Մեր հարաբերությունները միայն ամրացել են. Կանադայի վարչապետը՝ Փաշինյանին Լևոն Արոնյանը «Բադեն-Բադենի» հետ դարձել է Բունդեսլիգայի չեմպիոն Նուրսուլթան Նազարբաևը և Սալոմե Զուրաբիշվիլին ևս միացան
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Սեպտեմբերի 22-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են Սննդի անվտանգության պետական ծառայության նախկին պետ Գրիգոր Գրիգորյանը և համաճարակաբան Ն. Գրիգորյանը: Թեմա՝ Սննդային թունավորման դեպքը, ինչու է լռում ՍԱՊԾ-ն, Առողջապահության նախարարության և պատկան մարմինների անտարբերությունը Սեպտեմբերի 22-ին, ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը: Թեմա՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի հայտարարությանը, թե Հայաստանը ձախողել է բանակցությունները, որ դրանք տապալված են հայկական կողմի մեղքով, հայկական կողմի արձագանքը, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ մինչեւ 2050 թվականի ռազմավարության գաղափարները, ներքաղաքական այլ իրողություններ Սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի ՀՀԿ անդամ, տնտեսագետ Գագիկ Մինասյանը: ԹԵՄԱ՝ սպասվող թանկացումներ. աշխատատեղերի կրճատում. գյուղմթերքի իրացման խոչընդոտները. ՀՀ արտաքին պարտքը հատում է վտանգավոր սահմանները. մաքսատուրքերի թանկացում. տնտեսական զարգացման հեռանկարները: Սեպտեմբերի 22-ին՝ ժամը 13:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի քաղտեխնոլոգ Կարեն Քոչարյանը: ԹԵՄԱ՝ ներքաղաքական օրակարգ. արտակարգ դրության 6-ամսյա ռեժիմի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական հետևանքները. բողոքի ակցիաներ. սպասվող ներքաղաքական զարգացումներ: Սեպտեմբերի 22-ին` ժամը 12: 00-ին, Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում «Լոնդոնի նորաձևության շաբաթվա արդյունքները: Նորաձևության արդյունաբերությունը՝ որպես գործարար ակտիվության նոր աղբյուր Հայաստանում» թեմայով ասուլիս կկայանա: Ասուլիսի ընթացքում ՀՀ էկոնոմիկայի փոխնախարար Նաիրա Մարգարյանը, ինչպես նաև Հայաստանի նորաձևության և դիզայնի պալատի հիմնադիրներ Ելեն Մանուկյանը և Վահան Խաչատրյանը կպատասխանեն լրագրողների հարցերին: Կլինի նաև լավագույն հանդերձանքների ցուցադրություն: Հարգելի գործըն... Հարգելի գործընկերներ, սեպտեմբերի 22-ին, ժամը 13:00-ին «Արարատ» մամուլի ակումբի հյուրն է Ղարաբաղ կոմիտեի հիմնադիր անդամ, Պաշտպան հայրենյաց ազգային մշակույթային հիմնադրամի նախագահ Գագիկ Սաֆարյանը։ Թեմա Արցախյան ազատագրություն, անկախություն, բանակցությունների ընթացք: Սիրով հրավիրում ենք լուսաբանման: Կարող եք հարցեր գրել մեր էլեկտրոնային հասցեին և ֆեյսբուքյան էջին: [email protected] Ակումբավարը կհնչեցնի բոլոր հարցերը: Ասուլիսի ավարտից հետո բացակայող լրատվամիջոցներին, ըստ ցանկության,կտրամ... Սեպտեմբերի 22-ին` ժամը 11:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբում բժիշկ-համաճարակաբան Էդուարդ Հովհաննիսյանը կխոսի հակահամաճարակային սահմանափակումների արդյունավետության, դրանց մասնագիտական հիմնավորման, դպրոցներում դիմակ կրելու պարտադրանքի, համավարակի երկրորդ ալիքի մասին: Հրավիրում ենք լուսաբանելու: Հասցե՝ Արշակունյաց 2, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչության շենք, 3-րդ հարկ, 312 սենյակ Սեպտեմբերի 21-ին` ժամը 12:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբի հյուրն է ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, «Կարին» ավանդական երգի-պարի խմբի հիմնադիր Գագիկ Գինոսյանը: Ասուլիսի թեման՝ Անկախության օր, սեփական տեսակի գիտակցում, արվեստագետի դերն ազգային արժեքների և ինքնության պահպանման գործում: Հրավիրում ենք լուսաբանելու: Հասցե՝ Արշակունյաց 2, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչության շենք, 3-րդ հարկ, 312 սենյակ Սեպտեմբերի 21-ին, ժամը 13.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրերն են «Արծիվ մահապարտների միություն» ՀԿ ղեկավար, գեներալ-մայոր Աստվածատուր Պետրոսյանը և «Կին ազատամարտիկների միության» նախագահ, գնդապետ Աիդա Սերոբյանը: Թեման՝ «Անկախության օր. մեր անցած ճանապարհն ու քաղած դասերը: Ազգային ազատագրական պայքարը և նրա ջատագովները»: Հասցեն՝ Արշակունյաց 4, Մամուլի շենք, 13-րդ հարկ: Հարցերի դեպքում զանգահարել՝ 077 400-955: Հարգելի լրագրողներ, մեր ասուլիսներն այսուհետ տեղի կունենան Չարենց 1բ շենք, 3-րդ հարկ, 18 բնակարան հասցեում, Արմնյուզ ՀԸ-ի հարևանությամբ: Սեպտեմբերի 18-ին, ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է ռազմագետ Վան Համբարձումյանը: Թեմա՝ Ամուլսարի ռազմական վտանգը, տեղի ունեցած զորավարժություններից հետո թուրքական զորքերի ներկայությունը Նախիջևանում
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/hayeliclub