«Իշխանությունները լավ գիտեն՝ ինչ է ասվել իրենց մասին Վենետիկի հանձնաժողովի նիստում». Արփինե Հովհաննիսյան. 168.am

Հարցազրույց ՀՀ արդարադատության նախկին նախարար Արփինե Հովհաննիսյանի հետ

– Նախօրեին ՍԴ-ն հրաժարվեց վարույթ ընդունել ԱԺ –ի կողմից ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի լիազորութոյւնների դադարեցման դիմումը։ Ինչպե՞ս սա կմեկնաբանեք։

– Ես կարծում եմ սահմանադրական դատարանն, իրականում, այսօր, որոշակի առումով, գոնե այս փուլում, ստանձնել է երկրում իրավական անվտանգության երաշխավորի, ապահովողի դերը և դատավորներից յուրաքանչյուրն իրականում ունի յուրօրինակ դերակատարում ։ Ես ուզում եմ հատուկ ընդգծել այս մարդկանց պահվածքը ու անվանական հիշել նրանց հատկապես ՝ Հրայր Թովմասյան, Աշոտ Խաչատրյան, Արևիկ Պետրոսյան, Ալվինա Գյուլումյան, Հրանտ Նազարյան, Արայիկ Թունյան, քանզի բոլորը տեսնում են՝ ինչպիսի ճնշումներ են նրանց վրա այս օրերին գործադրվում և թե ինչպիսի ճնշումների են ենթարկվում, որպեսզի կառավարության հերթական, այսպես ասած, խայտառակ նախաձեռնությանը չտրվեն՝ սկսած վաղ կենսաթոշակից, վերջացրած՝ հրաժարական տալու հորդորներով։ Այս մարդիկ պատմություն են կերտում, այս մարդիկ ցույց են տալիս ինչպիսին պետք է լինեն իրավաբանները ինչպիսին պետք է լինեն բարձր դատարանի դատավորները, և որ «բարձր դատարան» տերմինը լոկ դատարկ հնչյուն չէ։

Ես կարծում եմ, որ նրանք նաև հրաշալի հասկանում են, որ այս իշխանությունը, մեղմ ասած, հավերժ չէ, և որ ցանկացած հաջորդ իշխանություն պարզապես հետողորմյա է անելու, օրինակ, թե վաղ կենսաթոշակի և թե այլ նմանատիպ կարգավորումներին վերաբերող դրույթները, և սկզբունքորեն իրենց մնալու է իրենց պատիվը, այն թե ինչպես իրենք դիմակայեցին այդ ճնշումներին։ Եվ ես ուզում եմ փաստել, որ իրենք այս առումով պարզապես շատ-շատերի համար պետք է օրինակ ծառայեն։ Եվ երբ խորհրդարանում տարբեր պատգամավորներ, շատ սակավաթիվ, պայքարում էին խորհրդարանի «անկման» դեմ, շատերը մտածում էին, որ դա պաշտոնի պահպանման համար է։ Այսօր քիչ ավելի շատ, բայց դեռևս քչերն են հասկանում, որ ՍԴ դատավորները պաշտոնի համար չէ, որ պայքարում են։ Հարցը այստեղ սկզբունքի, ապագայի, Հայաստան պետւթյան ապագայի մեջ է։

– Նախորդ ուրբաթ օրվանից լայնորեն քննարկվում է Վենետիկի հանձնաժողովի կարծիքը «Դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքում և հարակից օրենքների փաթեթում նախաձեռնված փոփոխությունների, ինչպես նաև «Կանանց նկատմամբ և ընտանեկան բռնության կանխարգելման և դրա դեմ պայքարի մասին» ԵԽ կոնվենցիայի սահմանադրական ազդեցության վերաբերյալ։ Լայնորեն առաջ էր քաշվում այն մոտեցումը, որ Վենետիկի հանձնաժողովը ամբողջովին ողջունում է ՍԴ դատավորների վաղ կենսաթոշակի անցնելու դրույթը։ Նույնիսկ Լևոն Զուրաբյանը մինչև Վենետիկի կարծիքի պաշտոնական հրապարակումը հայտարարություն տարածեց, որով պնդում էր, որ պահպանվել է Հանձաժողովի կարծիքի 59-րդ կետը, որով ամրագրվում էր, որ Հանձնաժողովը Հայաստանում ստեղծված պայմաններում դեմ չէ ՍԴ դատավորների վաղ կենսաթոշակի սխեմային։ Սակայն արդեն երկուշաբթի օրը Վենետիկի կարծիքի հրապարակումից հետո, Դուք հանդես եկաք գրառմամբ՝ փաստացի մատնանշելով, որ ամեն ինչ այնպես չէ, ինչպես փորձ է կատարվում ներկայացնել։ Կարծիքի պաշտոնական հրապարակումից հետո ի՞նչ կարելի է եզրակացնել, ինչպիսի՞ն է Վենետիկի հանձնաժողովի դիրքորոշումը դատավորների վաղ կենսաթոշակի անցնելու կապակցությամբ։

– Ընդհանրապես Վենետիկի հանձնաժողովը սովորաբար եզրակացության նախնական տեքստը տրամադրում է իշխանություններին։ Թերևս այս դեպքում ևս նախնական տեքստը տրամադրվել է իշխանություններին՝ առանց պարոն Զուրաբյանի վկայակոչած 59-րդ կետի ամփոփիչ և վերջնական խմբագրման, ու դրա հիման վրա են եղել ոգևորությունն ու քաղաքական գնահատականները: Սակայն մի բան է մշակման մեջ գտնվող տեքստը, մեկ այլ բան՝ վերջնականը։ Պաշտոնական և վերջնական տեքստը ունի շատ կարևոր ու որոշիչ շեշտադրումներ։ Իրականությունն այն է, որ Վենետիկի հանձնաժողովը նշում է, որ չպետք է լինեն քաղաքական կամ անձնական ճնշումներ, այսինքն՝ ելնում է այն մեկնակետից, որ կարող են լինել նման ճնշումներ:

Մենք տեսնում ենք, որ կան նման ճնշումներ: Դրա մասին վկայում են և Սահմանադրական դատարանի նախագահի, նրա սանիկների, հարազատների նկատմամբ ճնշումներն ու քրեական հետապնդումները, որոնք պատշաճ հիմնավորվածության բացակայության պատճառով նույնիսկ արդեն հումորի թեմա են դարձել, բազմաթիվ վարկաբեկող նյութերը՝ անգամ հարկատուների հաշվին սնվող Հանրային հեռուստաընկերության եթերում: Ակնհայտ է նաև, որ դա կատարվում է նման գռեհիկ եղանակով, քանզի կապված է իրենց վարույթում գտնվող գործերի հետ. Այս ամենը, անկասկած, տեսնում է նաև Վենետիկի հանձնաժողովը։ Ի դեպ, լայն հանրությունը չէ, բայց իրենք այնտեղ՝ Վենետիկում, դեբատի ժամանակ, լսել են, չէ՞, Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահի խոսքերը այս ամենի մասին, ուստի հետևություններ անելը չէր խանգարի։

– Իշխանությունները, հղում կատարելով նույն Վենետիկի հանձնաժողովին, պնդում են, որ նույնիսկ չնայած առկա որոշակի դիտարկումներին, իրենց լուծումները բացառապես արժանի են գովեստի և դրական են։ Սակայն, Ձեր կարծիքով՝ եզրակացությունը չունի՞ ստորջրյա խութեր և շեշտադրումներ, որոնց վրա պետք է ուշադրություն դարձնել:

– Կարծում եմ՝ այս եզրակացությունը ուսումնասիրելիս պետք է ուշադրություն դարձնել մի քանի կարևոր հանգամանքների վրա, քանի որ առանց դրա իրապես դժվար է գնահատել Հանձնաժողովի դիրքորոշումը, ավելին՝ առանց այս հանգամանքների հաշվառման՝ Հանձնաժողովի դիրքորոշման վերաբերյալ ցանկացած դիտարկում կլինի չափազանց մակերեսային։

Նախ և առաջ՝ այս փաստաթուղթը դատաիրավական բարեփոխումների փաթեթի, դատաիրավական բարեփոխումների վերաբերյալ տրված վերջնական և ամբողջական կարծիք չէ: Սա նույնիսկ բացատրվում է նրանով, որ տեղադրված է ընթացիկ (ongoing) կարծիքներ բաժնում։ Ավելին՝ ինքը՝ Վենետիկի հանձնաժողովն է նշում, որ կան բազմաթիվ փոփոխություններ, որոնց վերաբերյալ իրենք կարծիք չեն հայտնել, և դա չպետք է նշանակի, որ իրենք կողմ են դրանց, որովհետև ժամանակի սղության պատճառով չեն հասցրել ամբողջական ուսումնասիրության ենթարկել: Սա նշանակում է, որ վերջնական կարծիքը պարզ կլինի այն հանգամանքից հետո, թե իշխանությունները ինչքանով կհամագործակցեն Հանձնաժողովի հետ, ինչքանով կմեղմեն այն մտահոգությունները, որն առաջ է քաշել Հանձնաժողովը։

Կա մի շատ կարևոր հանգամանք ևս, որի վրա պետք է խիստ ուշադրություն դարձնել։ Ողջ փաստաթղթի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այն առավելապես ոչ թե ստանդարտներ պարունակող, այլ քաղաքական սենտիմենտների ընդհանուր ֆոնի վրա տրված կարծիք է։ Այսինքն՝ փաստաթուղթը առավելապես քաղաքական է, քան իրավական, այդ թվում՝ ՍԴ դատավորների վաղ կենսաթոշակի դրույթները քննարկելիս։ Հետևաբար՝ մենք այս դեպքում գործ ունենք քաղաքական շատ խորը ենթաշերտեր ունեցող եզրակացության հետ։ Ի դեպ, պատահական չէ, որ սա միայն Վենետիկի հանձնաժողովի փորձագետների կողմից կազմված փաստաթուղթ չէ, այլ այդ խմբում ընդգրկված են եղել ԵԽ համապատասխան տնօրինություններից ներկայացուցիչներ, որոնք ավելի շատ չինովնիկ են, քան փորձագետ։ Ներկայացնեմ ամենաակնառու օրինակը։

Մասնավորապես՝ կոռուպցիայի կանխարգելման մասով Հանձնաժողովը իրեն ապահովագրելու համար անընդհատ ընդգծում է, որ պետք է ԳՐԵԿՕ-ի ստանդարտները հաշվի առնվեն՝ կարծես ցույց տալով, որ իրենք ԳՐԵԿՕ-ի ստանդարտներից շեղվող քաղաքական դիրքորոշում են որդեգրել: Նույն հանձնաժողովը քաջ գիտակցում է, որ իշխանությունների կողմից կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի ձևավորման մոդելը զուտ քաղաքական նպատակահարմարություն է, սակայն ոչ թե քննադատում է այդ քաղաքական նպատակահարմարությունը, այլ փորձ է կատարում հիմնավորումներ գտնել դրա համար։ Ավելին՝ քննարկելով մինչ այս պահը հանձնաժողովի չձևավորումը, Վենետիկի հանձնաժողովը նշում է, որ քաղաքական և տեխնիկական պատճառով չի անցկացվել մրցույթ, և չի ձևավորվել կոռուպցիայի կանխարգելման խորհուրդը։ Սակայն չի նշվում, որ իր կողմից նշված քաղաքական և տեխնիկական պատճառը, ընդամենը գործող իշխանությունների մոտ հանձնաժողովը ձևավորելու քաղաքական կամքի բացակայություն էր, սակայն ես հույս ունեմ, որ այս հարցին կանդրադառնան այլ կառույցներ, օրինակ՝ ԳՐԵԿՕ-ն։

Հենց սրա համար ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել Վենետիկի հանձնաժողովին, քանզի կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի մասով հատուկ ամրագրել են, որ առաջարկվող մոդելը միայն այս պառլամենտի համար կիրառելի և սկզբունքորեն քաղաքական կոնսենսուսի արդյունք հանդիսացող լուծում է՝ փաստացի ուղղակիորեն շեղվելով Յունկակի, ԳՐԵԿՕ-ի, Ջակարտայի և մնացած բոլոր սկզբունքներից, որտեղ նշվում է, որ այդ մարմինները պետք է լինեն ապաքաղաքական։
– Նկատի ունեք, որ, օրինակ, հաջորդ խորհրդարանի դեպքում պետք է լինի կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի ձևավորման ա՞յլ մոդել։

– Նույնը Վենետիկն է ամրագրում, որ առաջարկվող լուծումը հեռու տանել չի կարող։ Սա նշանակում է, որ ուղղակի ցանկացած հաջորդ իշխանություն հաշվի չի առնելու այս կարծիքը և կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի գործողություններ, քանզի լինելով քաղաքական կոնսենսուսի արդյունք՝ քաղաքական առավելություն է տալիս քաղաքական իշխանությանը և ընդդիմությանը ու խիստ հասկանալի դարձնում, թե ում համար է այն ստեղծվում ու մահակ դառնում։ Կոռուպցիայի կանխարգելման նոր հանձնաժողովում թվացյալ արբիտրի դեր է վերապահված Բարձրագույն դատական խորհրդին (ԲԴԽ)՝ դա հրամցնելով՝ որպես անկախության և անաչառության երաշխիք, սակայն միայն չափազանց միամիտը չի տեսնում, թե ինչպիսի աքսեսուար կամ պատկանելիք է ԲԴԽ-ն գործող իշխանությունների համար ու ինչքանով լոյալ ու նրանց ենթարկվող։ ԲԴԽ-ն ինքնուրույն կարծիք չունի, և հետևաբար՝ կոռուպցիայի դեմ պայքարի առանցքային մարմնում իշխանությունը 3/2 հարաբերակցությամբ ունի առավելություն, ինչքան էլ ընդդիմությունը ևս որոշակի առումով քվոտա ունի այդ նոր ձևավորվող մարմնում։

– Իսկ ինչպիսի՞ն են վերաբերմունքը, դատավորներին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու դրույթների վերաբերյալ մոտեցումները։

– Իհարկե, մտահոգություններ բարձրացվում են, օրինակ՝ ձևակերպումների անհստակության և անորոշության հետ կապված, սակայն առանձնացնում են մի շարք ուշագրավ դիտարկումներ։ Այս եզրակացությունը շատ լավ առիթ է, որ արդարադատության նախարարը ցույց տա՝ որքանով է ինքը հետևողական այս քաղաքական դիրքորոշումներին, քանի որ այնտեղ նշված է, որ, եթե նախագծում նշված սկզբունքով կարգապահական հարցերի հանձնաժողովը փոփոխվի, ապա արդարադատության նախարարը պետք է կորցնի վարույթ հարուցելու իր գործառույթը։

168.am

դիտվել է 560 անգամ
Լրահոս
Վտանգավոր հանգրվան. «Սրբազան պարտք»՝ ընդդեմ Հայաստանի «Դեմ առ դեմ» կռիվ տվողի վերջին հույսը Հավատարիմ հակառակորդները. Մոսկվան՝ Թուրքիայի ու Հայաստանի արանքում «23-րդ միջոցառումը մասնակի լուծում է․ հյուրանոցներում աշխատատեղերի պահպանման խնդիրը դեռ առկա է» Փաշինյանը անշրջահայաց, անպատասխանատու, արտաքին աշխարհի հիմնական խաղացողների համար ոչ արժանահավատ և դիլետանտ ղեկավար է «Դրսից ներմուծված հերթական չկայացած երևույթը թռավ Նիկոլի վրայից». Միհրան Հակոբյան Մինսկում ուժայինները ծեծի են ենթարկել ՀՀ քաղաքացու Թույլատրվել է ՀՀ քաղաքացի չհանդիսացող անձանց մուտքը Հայաստան. Զբոսաշրջության կոմիտե Սուրեն Պապիկյանին կփոխարինի Վաչե Տերտերյանը Երևանի 30-ամյա բնակիչը կեղծ քարտերով բանկոմատներից հափշտակել է շուրջ 7.500.000 դրամ (տեսանյութ) Դպրոցում գրականության ուսուցումն իրականացվում է 7-9-րդ դասարաններում․ միջին դպրոցում թեմաները բաժանված են ըստ գրական ժանրերի․ ԿԳՄՍՆ Արարատ Միրզոյանը Մանե Թանդիլյանի հրաժարականի դիմումի մասին հայտարարությամբ է հանդես եկել Չորս արտասահմանցի է ձերբակալվել հայ-վրացական սահմանն ապօրինի հատելու մեղադրանքով (տեսանյութ) Վրաստանում աշակերտները պարտավոր չեն լինի դպրոցներում դիմակներ կրել Գովազդային արշավ... այլմոլորակայինների համար Տեղի է ունեցել Դատավորների ընդհանուր ժողովի քվեաթերթիկների վերահաշվարկը. ամփոփվել են արդյունքները Ռուբեն Հայրապետյանին հորդորում ենք հրապարակել դատական ակտն ամբողջությամբ. ՀՊՏՀ ռեկտորի պարտականությունները կատարող Շաքի գյուղում հայտնաբերվել է սմերչ. փրկարարները սահմանազատել են տարածքը Սևանի համալիր սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոնը կսպասարկի 13 հազար շահառուի Երբ երկիրդ համեմատում են Բուրունդիի հետ Ազգային բժշկական պալատը վարչապետին առաջարկում է բժիշկներին ևս ներառել ցանկում Թուրքիայի միակ հայկական գյուղում Սբ․ Աստվածածնի տոնին պատարագ կմատուցի Կ․ Պոլսի հայոց պատրիարքը «Վայոց ձորի անտառտնտեսություն» մասնաճյուղի տնօրենը հափշտակել է մոտ 11,5 մլն դրամ գումար Նիկոլը Սևանում առանց ձեռնոց խախտում էր այն, ինչ կոչվում է սոցիալական հեռավորություն BBC-ի լրագրողը գրեթե ուղիղ և բառացիորեն հարցնում է Նիկոլին, թե բա հողերը երբ ես տալու
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 18:00-ից հեծանիվներով շրջելու ենք Երևանի փողոցներում՝ Ամուլսարի մասին մեր ուղերձը բարձրախոսներով հնչեցնելով։ Հանդիպման վայրի մասին իմանալու համար գրառում թողեք միջոցառման էջում կամ միջոցառման կազմակերպիչներին անձնական նամակ գրեք: Ձեզ հետ բերեք հեռախոս, որն ունի Bluetooth և ականջակալի միանալու հնարավորություն։ Հարցերի դեպքում զանգեք՝ 093426654, 094740424: օգոստոսի 14-ին, ժամը 10։30-13։00-ն տեղի կունենա հանրային քննարկում՝ նվիրված Մասնագիտացված հակակոռուպցիոն դատական համակարգի ստեղծմանը։ Քննարկմանը նախատեսվում է, որ կմասնակցեն Իրավաբանների հայկական ասոցիացիայի նախագահ, Հայաստանի ՔՀԿ-ների հակակոռուպցիոն կոալիցիայի քարտուղարության համակարգող Կարեն Զադոյանը, ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Սրբուհի Գալյանը, Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի նախագահ Հայկուհի Հարությունյանը, ԱԼԳ քաղաքացիական հասարակության ֆորումի Հայաստանի ազգային պլատֆորմի ... Օգոստոսի 14-ին, ժամը 12.30-ին Բլից ինֆո մամուլի ակումբի հյուրն է Արարատյան հայրապետական թեմի հոգևոր համակարգող Տեր Եսայի քահանա Արթենյանը:Թեման՝ Խաղողօրհնեք կամ Ս.Աստվածածնի վերափոխման տոն: Ո՞րն է տոնիխորհուրդը: Ինչպիսի՞ն են նրա հոգևոր ու խորհրդապաշտական դրսևորումներն այսօր:Հասցե՝ Արշակունյաց 2, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն, 418 սենյակՀեռ. 098-35-61-21 Մեդիա կենտրոնը, օգոստոսի 14-ին, ժամը 12:00-ին, հանյրային առցանց քննարկում է կազմակերպում ՝ «Սահմանադրական դատարանի հանդեպ հանրային վստահության վերականգնում. հնարավո՞ր է» թեմայով: Բանախոսներ՝ - Տիգրան Եգորյան, «Իրավունքի Եվրոպա միավորում» ՀԿ ավագ իրավախորհրդատու, - Արթուր Սաքունց, Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ, - Նինա Կարապետյանց, «Հելսինկյան ասոցիացիա» իրավապաշտպան ՀԿ նախագահ, - Դանիել Իոաննիսյան, «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ ծրագրերի համակարգող:... Առցանց ասուլիս. «Պատրա՞ստ ենք արդյոք հիմնովին անցնել առցանց ուսուցման» Օգոստոսի 13-ին, ժամը 12:00-ին Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում կկայանա առցանց ասուլիսի Կառավարման պետական ակադեմիայի կառավարման հոգեբանության ամբիոնի վարիչ Ռուբեն Աղուզումցյան մասնակցությամբ: Բլից ինֆո մամուլի ակումբը վերսկսում է իր գործունեությունը և տեղեկացնում, որօգոստոսի 12-ին, ժամը 14.00-ին Բլից ինֆո մամուլի ակումբի հյուրն է բնապահպան-իրավաբան, «Հայաստանի անտառներ» ՀԿ-ի տնօրեն Նազելի Վարդանյանը:Թեմա՝ Զարգացումներ Ամուլսարի շուրջ: Ինչո՞վ են պայմանավորված Կառավարության լռությունն ու ոստիկանների գործողությունները:Հասցե՝ Արշակունյաց 2, «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն, 418 սենյակՀեռ. 098-35-61-21 Օգոստոսի 12-ին, ժամը` 11 00 «Հայացք» մամուլի ակումբի հյուրերն են սփյուռքաhայ ներդրող և նրա փաստաբան Տիգրան Հայրապետյանը: Թեման՝ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորը խոչընդոտում է սփյուռքահայ ներդրողին, ինչի հետ կապված քրեական գործ է հարուցվել: Հարգելի գործընկերներ, այս պահին Հայացք մամուլի ակումբը գործում է Կորյունի 19 հասցեում՝ 8-րդ հարկ (ՀԱԿ նախկին շենք, Որարտու համալսարանի շենք): Հեռ.091 500992, 098 500448 Օգոստոսի 12-ին, ժամը 11.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրն է Novatel LLC-ի գործադիր տնօրեն Մինաս Երզնկյանը: Թեման՝ « NOVATEL ՍՊԸ-ն ցանկանում է ձեռք բերել «ՎԵՈՆ Արմենիայի» 100% բաժնեմասը: Ովքեր են NOVATEL-ի ներկայացուցիչները, ինչ նպատակներ ու հնարավորություններ ունեն, ներդրումային ծրագրի նրանց տեսլականը, հարակից հարցեր»: Օգոստոսի 11-ին, ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են Հայաստանի մարդու իրավունքների առաջին պաշտպան, «Ընդդեմ իրավական կամայականությունների» ՀԿ նախագահ Լարիսա Ալավերդյանը և «Հանուն կայուն մարդկային զարգացման» ՀԿ նախագահ, բնապահպան Կարինե Դանիելյանը: Թեմա՝ կրթական չափորոշիչներ, Ամուլսար, ծաղկող Սևան Օգոստոսի 11-ին, ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է Ագրարագյուղացիական միավորում հ/կ-ի նախագահ Հրաչ Բերբերյանը: Թեմա՝ նոր սերմերի փորձարկում. Հայաստանում անցկացվելիք միջազգային սեմինարը վտանգի տակ է
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/hayeliclub