Ո՞վ է Փաշինյանի և ապրիլյան հեղափոխության իրական հոգևոր հայրը. մաս 3-րդ

Հոդվածի մաս 2-րդն՝ այստեղ

Մինչ ապրիլյան հեղափոխության պատճառներին անդրադառնալը, կարճ ներկայացնենք Ջին Շարպի այն 198 մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է պայքարել և հաջողության հասնել «խաղաղ և ոչ բռնի» շարժման արդյունքում:

Ինչպես նշեցինք, Շարպը իր այդ աշխատությունը գրել էր դեռ 1973 թվականին՝ «198 METHODS OF NON VIOLENT ACTION" from The Politics of Nonviolent Action by Gene Sharp»:

Շարպն իր այդ աշխատությունը բաժանել էր երեք հիմնական կատեգորիաների․

Առաջին

Ոչ բռնի բողոքի և համոզման

Երկրորդ

Իշխանությունների հետ որևէ հրապարակային համագործակցության բացառում

Երրորդ

Ոչ բռնի ակտիվ գործողություններ և հնարավորինս հանրության լայն շերտերի ներգրավում

Ի՞նչ էր նա առաջարկում ոչ բռնի բողոքի և հանրության համոզման համար

Առաջին՝ պաշտոնական հայտարարություններ

Դրա տակ ենթադրվում էին հայտնի դեմքերի և գործիչների հրապարակային հայտարարություններ, բաց նամակներ, ՀԿ-ների և կուսակցությունների անունից հայտարարություններ, հռչակագրերի ընդունումներ և այլն:

Երկրորդ՝ հանրության հետ շփումներ

Այստեղ այդ շփումները լինում են ԶԼՄ-ների միջոցով: Նախկինում դրանք թերթերն էին, հեռուստատեսությունը: Այսօր արդեն կայքերն են ու Ֆեյսբուքը:

Երրորդ՝ կոլեկտիվ ակցիաներ

Դրանք պիկետներն են, փոքրիկ բողոքի ակցիաները, այսօր արդեն նաև ինտերնետային տարատեսակ միջոցառումները՝ սկսած սելֆիներից, վերջացրած այլ ակցիաներով։

Չորրորդ՝ սիմվոլիկ հանրային ակցիաներ

Դրանք են՝ նոր սիմվոլների օգտագործումը, օրինակ՝ վերնաշապիկների, դրոշների վրա: Վրաստանում նույնիսկ Սահակաշվիլին պետական դրոշի ողջ սիմվոլիկան փոխեց:

Սիմվոլիկ ակցիաները, ինչպես օրինակ՝ Փաշինյանը «սկոտչով» փակում էր արագաչափերը և նույնիսկ ոտանավոր էր ասում դրա մասին:

Ջահերի օգտագործումը, տարատեսակ ծիսակատարությունների մասնակցությունը և այլն:

Հինգերրորդ՝ ճնշումներ իշխանության առանձին դեմքերի նկատմամբ

Առանձնահատուկ քննադատություն՝ առավել օդիոզ դեմքերի հասցեին: Նրանց ծաղրանքի ենթարկելով՝ դրանով իսկ կազմաքանդելով ողջ իշխանության լեգիտիմությունը հանրության մոտ:

«Ոստիկանը մերն է», «զինվորը ժողովրդինն է» կարգախոսների լայն օգտագործումը: Դրանով ընթանում է ուժային կառույցների էրոզիա, որն էլ վերջնարդյունքում կարող է բերել այդ կառույցների տրոհման:

Վեցերրորդ՝ երաժշտական և թատերական ներկայացումներ

Հանրության զգալի մասի համար երաժշտությունն ու թատերական ներկայացումներն ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում, քան քաղաքական ճառերը:

Երաժշտությունը կոնսոլիդացնում է մարդկանց, մեծացնում է նրանց մեջ հոտային բնազդները՝ դրանով իսկ ընդլայնում բողոքի շարժումների սոցիալական բազան:

Բոլոր ժամանակակից ոչ բռնի շարժումների ընթացքում այս գործոնն օգտագործվել է: Իսկ Փաշինյանը նույնիսկ երգի տողերի հեղինակ է:

Յոթերրորդ՝ հրապարակային պրոցեսներ

Դրանք հանրահավաքներն են, երթերը, ավտոերթերը և այլն:

Ութերրորդ՝ դեմոնստրատիվ հեռացում և հրաժարում

Հրապարակային ակցիաներ, դեմարշներ իշխանության դեմ, օրինակ՝ մեջքով թեքվել նրանց, էպատաժային գործողություններ և այլն:

Երկրորդ կարևոր բանը, որ պիտի կատարեն հեղափոխականները, հրապարակային հրաժարումն է իշխանության հետ ցանկացած տիպի համագործակցությունից: Ստվերային համագործակցությունը թույլատրելի է, սակայն հրապարակայինը՝ ոչ:

Ահա, թե ինչու բոլոր տիպի բողոքի միջոցառումներից հետո իշխանությունն ուզում է հրապարակային երկխոսության գնալ:

Եվ այսպես ներկայացնենք այն քայլերը, որոնք, ըստ Շարպի, պիտի կատարեն հեղափոխականները:

Առաջին՝ հանրության կողմից բոյկոտի ենթարկել սոցիալական պետական պարտականությունները

Օրինակ՝ հարկերի չվճարելու կոչեր, որոշ պետական ինստիտուտների բոյկոտ, առավել վարկաբեկված օլիգարխների խանութների կամ ապրանքների բոյկոտ: Եվ ամոթանք նրանց, ով այդ քայլին չի գնում:

Երկրորդ՝ գործադուլներ, լոկաուտներ

Կոչ բանվորներին՝ գործադուլ կազմակերպել: Երեխաներին՝ դասադուլ: Օրինակ՝ վերջինը լայնորեն օգտագործեցին ապրիլյան հեղափոխության ընթացքում:

Բոլոր այն գործարարները, որոնք կիսում են բողոքի գաղափարը, լոկաուտ են կազմակերպում, այսինքն կանգնեցնում են իրենց բիզնեսի աշխատանքները՝ ժամանակավորապես պարալիզացնելով տնտեսական, սոցիալական կյանքը:

Երրորդ՝ պետական ինստիտուտների բոյկոտ

Օրենսդիր մարմինների բոյկոտ, ընտրություններից հրաժարում որոշ դեպքերում: Գործադիր մարմինների շրջափակում և այլն:

Եվ վերջապես Շարպի երրորդ կատեգորիայում ենթադրվում են ոչ բռնի գործողությունների քայլերը:

Ներկայացնենք այդ քայլերը․

Առաջին՝ հոգեբանական ազդեցության մեթոդները

Ինքնահրկիզման փորձեր, հացադուլներ, հանրային դատաստանի ներկայացումներ:

Երկրորդ՝ ֆիզիկական ազդեցության մեթոդներ

Նստացույցեր բանուկ տեղերում: Ճանապարհների փակում՝ դեպի օդանավակայաններ, քաղաքի փողոցներում, միջքաղաքային մայրուղիներում:

Հանրային երաժշտական և թատերական ներկայացումներ: Ժողովրդական երգեր, ռոք-համերգներ, իշխանության դեմքերի վերաբերյալ կոմիկական ներկայացումներ հավաքված ժողովրդի առջև:

Երրորդ՝ քաղաքական ազդեցության մեթոդներ

Իշխանությանը այլընտրանքային կառավարման մեխանիզմների ձևավորում՝ հեղկոմների և այլ կառույցների միջոցով: Որոշ դեպքերում նույնիսկ այլընտրանքային կառավարության կաբինետների ձևավորման միջոցով:

Ըստ Շարպի, որպեսզի հանրությունը հեշտ համախմբվի, պետք է հնարել մի շարք ուռճացված հանրային լեգենդներ:

Լեգենդ առաջին

Երկիրը ղեկավարում են թալանչիները: Նրանք կեղեքում են հասարակ ժողովրդին, ներկայացվում են ուռճացված, սակայն շոկային ունեցվածքի չափսեր, այնպիսին, որից հետո մարդկանց զայրույթը մեծ չափսերի հասնի:

Շատ կարևոր է, որ այդ փաստերը սկզբից տպվեն դրսի հեղինակավոր լրատվամիջոցներում, որպեսզի դրանց վստահության աստիճանը հանրության մեջ մեծ լինի:

Լեգենդ երկրորդ

Իշխանություններն ինքնուրույն չեն և շարժվում են ոչ թե սեփական երկրի, այլ օտար երկրների շահերով:

Այս համոզմունքը պետք է փոխլրացնի առաջինին և վերջնականապես համոզի շարքային քաղաքացուն, որ իր երկրի ղեկավարները շարքային խոպանչիներ են, և նրանց հեռացման արդյունքում միայն և՛ երկիրը կփրկվի, և՛ առանձին վերցրած շարքային քաղաքացու կենսամակարդակը կբարձրանա այն հավելյալ եկամուտի հաշվին, որը գնում է թալանչի ղեկավարների գրպանը: Ընդորում դրա համար երկար սպասել պետք էլ չէ, պարզապես անհրաժեշտ է քաղաքական և հանրային կամք ոչ բռնի միջոցով հեղափոխություն իրականացնել և փոխել իշխանությունը:

Առանց այս երկու հիմնական լեգենդների կիրառման՝ մնացած տեխնոլոգիաները չեն աշխատի:

Պետք է նշել, որ Շարպի այս տեխնոլոգիաները կիրառվել են գրեթե բոլոր հեղափոխություններում՝ Սերբիայում, Վրաստանում, Ուկրաինայում, նաև Հայաստանում: Բնականաբար, այդ տեխնոլոգիաները տարբեր երկրներում տարբեր ծավալներով և մեթոդներով են կիրառվել: Սակայն նրանց գլխավոր հայտարարը նույնն է եղել:

Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ այդ հեղափոխություններն արհեստածին բնույթ են ունեցել: Եթե բնական հեղափոխական վիճակ չլինի, ապա այդ երկրում անհնարին կլինի իրականացնել հեղափոխություն: Այդ իմաստով էլ բոլոր ավտորիտար երկրները նույնպես նման են իրար՝ տարբերվելով միայն իրենց ազգային առանձնահատկություններով:

Այդ տեսակետից այն հարցադրումը, թե հայկական ապրիլյան հեղափոխությունը դրսի՞ց էր ներդրված, թե՞ տեղական պատճառներ ուներ, պատասխանը ակներև է՝ և՛, և՛:

Հայաստանում հեղափոխությունը հասունացել էր, քանզի երկրի զարգացումը կանգ էր առել: Մյուս կողմից այդ հեղափոխությունը ստվերային մեծ աջակցություն է ստացել դրսից՝ մյուս հեղափոխությունների օրինակով:

Ավելի մանրամասն հայկական հեղափոխության պատճառների, իրականացման ձևի և նպատակների մասին կներկայացնենք մեկ այլ հոդվածի շրջանակներում:

Երվանդ Բոզոյան

 politeconomy.org

դիտվել է 482 անգամ
Լրահոս
Արտակարգ դրություն, որը շատ բան բացահայտեց Կրակոց՝ Հրազդանի կիրճում. բերման է ենթարկվել 10 մարդ, հայտնաբերվել են ատրճանակ ու դանակներ Հետաքրքիր է, արևմուտքը կների՞ Նիկոլ Փաշինյանին՝ Լուկաշենկոյին շնորհավորելու համար Ուզում եք՝ ձեր ոճո՞վ ձեզ պատասխանեմ...Հինգ հոգով 9 ամիս երկնել եք, սևագրությո՞ւն եք ծնել Սորոսականներն իրենց տերերից հրաման են ստացել Պետության կորստից 100 տարի անց. արդյոք կկրկնվի՞ պատմությունը Ես վշտում էի Արիանայի մահը Լևոնի հետ միասին․ Արոնյանի ընկերուհու գրառումը Բելարուսում հայտնվեց նաև Աբաջյանի ֆեյք պապը. Լուսանկար Ես ձեր «ինքնիշխան»... սորոսականները՝ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյին շնորհավորելու մասին. Լուսանկար Լուկաշենկոն կփորձի հեռու մնալ և՛ Արևմուտքից, և՛ Մոսկվայից, սակայն մոտենալ Թուրքիային և Չինաստանին 11 Օգոստոս, 2020 9:01 Որ հիվանդություններից են ամենից շատ մահանում Հայաստանում Հակամարտության մակարդակն աճել է շատ առումներով․ դա կորուստ է Ադրբեջանի և Հայաստանի համար․ Ջոն Բոլթոն. Տեսանյութ Ուժգին պայթյուն. կան ծանր վիրավորներ և զոհ Էթիկայի հարցերով հանձնաժողովը չի կարող ստեղծվել 2021 թ. հունվարի 1-ից շուտ Արարատի մարզում էքնահողի 15 մասնակիցներ, այդ թվում՝ երեխաներ, տեղափոխվել են «Վեդի» եւ «Արարատ» բկ-ներ Հա, մոռացել էի, Մաշտոցի պուրակում սրճարան եք կառուցում․ Արսեն Բաբայան Նարինյանի կալանքը զայրացրել է դատավորներին Ուշագրավ կադրային փոփոխություններ՝ Քննչական կոմիտեում Փաշինյանին Թրամփի հետ հանդիպել չհաջողվեց, Բայդենի հետ կփորձի հանդիպել Մանրամասներ «Իմ քայլը» խմբակցության դռնփակ հանդիպումից «Գունավոր» վիրուսը մտավ Բելառուս. ի՞նչ է պետք Հայաստանին Տիգրան Քեոսայան. Նախորդ իշխանությունները պարտավոր են պատասխան տալ ժողովրդի առջեւ, որ օրինականացրեցին մանր լրագրողին «Ոչ մի իշխանության համար չարժի զոհաբերել մարդկային կյանք». Ի՞նչ է ասել Սերժ Սարգսյանը Վլադիմիր Գասպարյանին 2018-ի հեղափոխության ժամանակ Այսպիսի քայլ անում են սադրելու համար, դա հասկանալով, սադրանքի չեմ գնացել. Վլադիմիր Գասպարյան Սուրբ Սոֆիայում մզկիթի բացման օրը գրեթե 3000 մարդ կորոնավիրուսով է վարակվել
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Օգոստոսի 11-ին, ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են Հայաստանի մարդու իրավունքների առաջին պաշտպան, «Ընդդեմ իրավական կամայականությունների» ՀԿ նախագահ Լարիսա Ալավերդյանը և «Հանուն կայուն մարդկային զարգացման» ՀԿ նախագահ, բնապահպան Կարինե Դանիելյանը: Թեմա՝ կրթական չափորոշիչներ, Ամուլսար, ծաղկող Սևան Օգոստոսի 11-ին, ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է Ագրարագյուղացիական միավորում հ/կ-ի նախագահ Հրաչ Բերբերյանը: Թեմա՝ նոր սերմերի փորձարկում. Հայաստանում անցկացվելիք միջազգային սեմինարը վտանգի տակ է Օգոստոսի 11-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի մամուլի ակումբի հյուրերն են «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի նախկին տնօրեն Արա Վարդանյանն ու «Համերաշխություն» կուսակցության նախագահ Սարգիս Ավետիսյանը: Թեմա՝ ներքաղաքական հարցեր՝ Ամուլսարի հարց, կրթական նոր չափորոշիչներ, արտակարգ դրության երկարաձգում: Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ Արթուր Թովմասյանը ստորագրել է որոշում՝ Արցախի Հանրապետության Սահմանադրության 114-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» օրենքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Արցախի Հանրապետության նախագահի նախաձեռնությամբ 2020 թվականի օգոստոսի 11-ին, ժամը 11:00-ին Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջան գումարելու մասին՝ նախաձեռնողի սահմանած օրակարգով: Օրակարգում ընդգրկված են հետևյալ հարցերը. 1. «Արցախի Հանրապետության 2020 թվականի պետական բյուջեի... Օգոստոսի 7-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են «Մեկ Առողջություն» կոալիցիայի համահիմնադիրներ Սիլվա Ադամյանը, Մարիամ Բադալյանը և Դոնարա Ալեքսանյանը: Թեմա՝ Ամուլսարի շուրջ լարված իրավիճակի վերաբերյալ «Մեկ Առողջություն» կոալիցիայի հայտարարությունը և շրջակա միջավայրի առողջության ոլորտում տապալված պետական քաղաքականության վտանգները: Օգոստոսի 7-ին ժամը 11:00 Փաստարկ մամուլի ակումբի հյուրերեն են Բարգավաճ Հայաստան, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն և Հայրենիք կուսակցությունների ներկայացուցիչներ Իվետա Տոնոյանը, Արծվիկ Մինասյանը և Արսեն Բաբայանը: ԹԵՄԱ՝ ՀՀ բարձրաստիճան մի շարք պաշտոնատար անձանց կողմից առերևույթ հանցագործությունների մասին հաղորդման հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու ՀՔԾ որոշումը և դրա վերաբերյալ կուսակցությունների կողմից բերված բողոքը: Ժամը 13:00՝ քաղաքագետ Սերգեյ Շաքարյանցը: ԹԵՄԱ՝ դիտարկումներ Բեյրութի ողբ... ՕԳՈՍՏՈՍԻ 7-ին` ժամը 13:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա ՊԵԿ հետաքննության և օպերատիվ հետախուզության վարչության պետ Վահան Չարխիֆալակյանի ասուլիսը: Թեմա- 2020 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին հարկային իրավախախտումների և տնտեսական հանցագործությունների բացահայտմանն ուղղված ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի իրականացրած միջոցառումների արդյունքները: Կարող եք թեմայի հետ կապված ձեզ հետաքրքրող հարցերը ուղարկել [email protected] էլեկտրոնային հասցեին մի... Օգոստոսի 7-ին, ժամը 12.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրերն են Փաստաբանների պալատի փաստաբան Մասիս Մելքոնյանը և «Իրավունքի սահման» ՍՊԸ տնօրեն Գևորգ Հովհաննիսյանը: Թեման՝ «Բանախոսները կանդրադառնան Արտաշատի գինու-կոնյակի գործարանի տնօրինության՝ քաղաքացիներին ունեզրկելուն, նրանց ունեցվածքը յուրացնելուն և դրա վերաբերյալ Դատախազության ու Ոստիկանության անգործությանը»: Հասցեն՝ Արշակունյաց 4, Մամուլի շենք, 13-րդ հարկ: Հարցերի դեպքում զանգահարել՝ 077 400-955: Հուլիսի 4-ին, ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են Երևանի ավագանու ԲՀԿ խմբակցության անդամ Հռիփսիմե Առաքելյանը և «Այլընտրանք» ՀԿ համանախագահ Նարեկ Մանթաշյանը: Թեմա՝ Մաշտոցի պուրակի ծառահատման շուրջ բարձրացված աղմուկ, քաղաքապետարանի պարգևատրումներ Հուլիսի 4-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են ՙՙԵրևանի այլընտրանքային քաղաքապետարան՚՚ նախաձեռնող թիմի համաղեկավարներ Սարգիս Տեր-Եսայանը և Սոնա ԱղեկյանըԼ Թեմա՝ Պոպոք-պնդուկ փարթի՝ մայրաքաղաքն ախտահանելու փոխարեն, Երևանի քաղաքապետրանի պարգևավճարներ, ապօրինի ծառահատումներ, մայրաքաղաքային պատահական հրդեհներ ու էլի շատ թերացումներ:
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/hayeliclub