Ո՞վ է Փաշինյանի և ապրիլյան հեղափոխության իրական հոգևոր հայրը. մաս 3-րդ

Հոդվածի մաս 2-րդն՝ այստեղ

Մինչ ապրիլյան հեղափոխության պատճառներին անդրադառնալը, կարճ ներկայացնենք Ջին Շարպի այն 198 մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է պայքարել և հաջողության հասնել «խաղաղ և ոչ բռնի» շարժման արդյունքում:

Ինչպես նշեցինք, Շարպը իր այդ աշխատությունը գրել էր դեռ 1973 թվականին՝ «198 METHODS OF NON VIOLENT ACTION" from The Politics of Nonviolent Action by Gene Sharp»:

Շարպն իր այդ աշխատությունը բաժանել էր երեք հիմնական կատեգորիաների․

Առաջին

Ոչ բռնի բողոքի և համոզման

Երկրորդ

Իշխանությունների հետ որևէ հրապարակային համագործակցության բացառում

Երրորդ

Ոչ բռնի ակտիվ գործողություններ և հնարավորինս հանրության լայն շերտերի ներգրավում

Ի՞նչ էր նա առաջարկում ոչ բռնի բողոքի և հանրության համոզման համար

Առաջին՝ պաշտոնական հայտարարություններ

Դրա տակ ենթադրվում էին հայտնի դեմքերի և գործիչների հրապարակային հայտարարություններ, բաց նամակներ, ՀԿ-ների և կուսակցությունների անունից հայտարարություններ, հռչակագրերի ընդունումներ և այլն:

Երկրորդ՝ հանրության հետ շփումներ

Այստեղ այդ շփումները լինում են ԶԼՄ-ների միջոցով: Նախկինում դրանք թերթերն էին, հեռուստատեսությունը: Այսօր արդեն կայքերն են ու Ֆեյսբուքը:

Երրորդ՝ կոլեկտիվ ակցիաներ

Դրանք պիկետներն են, փոքրիկ բողոքի ակցիաները, այսօր արդեն նաև ինտերնետային տարատեսակ միջոցառումները՝ սկսած սելֆիներից, վերջացրած այլ ակցիաներով։

Չորրորդ՝ սիմվոլիկ հանրային ակցիաներ

Դրանք են՝ նոր սիմվոլների օգտագործումը, օրինակ՝ վերնաշապիկների, դրոշների վրա: Վրաստանում նույնիսկ Սահակաշվիլին պետական դրոշի ողջ սիմվոլիկան փոխեց:

Սիմվոլիկ ակցիաները, ինչպես օրինակ՝ Փաշինյանը «սկոտչով» փակում էր արագաչափերը և նույնիսկ ոտանավոր էր ասում դրա մասին:

Ջահերի օգտագործումը, տարատեսակ ծիսակատարությունների մասնակցությունը և այլն:

Հինգերրորդ՝ ճնշումներ իշխանության առանձին դեմքերի նկատմամբ

Առանձնահատուկ քննադատություն՝ առավել օդիոզ դեմքերի հասցեին: Նրանց ծաղրանքի ենթարկելով՝ դրանով իսկ կազմաքանդելով ողջ իշխանության լեգիտիմությունը հանրության մոտ:

«Ոստիկանը մերն է», «զինվորը ժողովրդինն է» կարգախոսների լայն օգտագործումը: Դրանով ընթանում է ուժային կառույցների էրոզիա, որն էլ վերջնարդյունքում կարող է բերել այդ կառույցների տրոհման:

Վեցերրորդ՝ երաժշտական և թատերական ներկայացումներ

Հանրության զգալի մասի համար երաժշտությունն ու թատերական ներկայացումներն ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում, քան քաղաքական ճառերը:

Երաժշտությունը կոնսոլիդացնում է մարդկանց, մեծացնում է նրանց մեջ հոտային բնազդները՝ դրանով իսկ ընդլայնում բողոքի շարժումների սոցիալական բազան:

Բոլոր ժամանակակից ոչ բռնի շարժումների ընթացքում այս գործոնն օգտագործվել է: Իսկ Փաշինյանը նույնիսկ երգի տողերի հեղինակ է:

Յոթերրորդ՝ հրապարակային պրոցեսներ

Դրանք հանրահավաքներն են, երթերը, ավտոերթերը և այլն:

Ութերրորդ՝ դեմոնստրատիվ հեռացում և հրաժարում

Հրապարակային ակցիաներ, դեմարշներ իշխանության դեմ, օրինակ՝ մեջքով թեքվել նրանց, էպատաժային գործողություններ և այլն:

Երկրորդ կարևոր բանը, որ պիտի կատարեն հեղափոխականները, հրապարակային հրաժարումն է իշխանության հետ ցանկացած տիպի համագործակցությունից: Ստվերային համագործակցությունը թույլատրելի է, սակայն հրապարակայինը՝ ոչ:

Ահա, թե ինչու բոլոր տիպի բողոքի միջոցառումներից հետո իշխանությունն ուզում է հրապարակային երկխոսության գնալ:

Եվ այսպես ներկայացնենք այն քայլերը, որոնք, ըստ Շարպի, պիտի կատարեն հեղափոխականները:

Առաջին՝ հանրության կողմից բոյկոտի ենթարկել սոցիալական պետական պարտականությունները

Օրինակ՝ հարկերի չվճարելու կոչեր, որոշ պետական ինստիտուտների բոյկոտ, առավել վարկաբեկված օլիգարխների խանութների կամ ապրանքների բոյկոտ: Եվ ամոթանք նրանց, ով այդ քայլին չի գնում:

Երկրորդ՝ գործադուլներ, լոկաուտներ

Կոչ բանվորներին՝ գործադուլ կազմակերպել: Երեխաներին՝ դասադուլ: Օրինակ՝ վերջինը լայնորեն օգտագործեցին ապրիլյան հեղափոխության ընթացքում:

Բոլոր այն գործարարները, որոնք կիսում են բողոքի գաղափարը, լոկաուտ են կազմակերպում, այսինքն կանգնեցնում են իրենց բիզնեսի աշխատանքները՝ ժամանակավորապես պարալիզացնելով տնտեսական, սոցիալական կյանքը:

Երրորդ՝ պետական ինստիտուտների բոյկոտ

Օրենսդիր մարմինների բոյկոտ, ընտրություններից հրաժարում որոշ դեպքերում: Գործադիր մարմինների շրջափակում և այլն:

Եվ վերջապես Շարպի երրորդ կատեգորիայում ենթադրվում են ոչ բռնի գործողությունների քայլերը:

Ներկայացնենք այդ քայլերը․

Առաջին՝ հոգեբանական ազդեցության մեթոդները

Ինքնահրկիզման փորձեր, հացադուլներ, հանրային դատաստանի ներկայացումներ:

Երկրորդ՝ ֆիզիկական ազդեցության մեթոդներ

Նստացույցեր բանուկ տեղերում: Ճանապարհների փակում՝ դեպի օդանավակայաններ, քաղաքի փողոցներում, միջքաղաքային մայրուղիներում:

Հանրային երաժշտական և թատերական ներկայացումներ: Ժողովրդական երգեր, ռոք-համերգներ, իշխանության դեմքերի վերաբերյալ կոմիկական ներկայացումներ հավաքված ժողովրդի առջև:

Երրորդ՝ քաղաքական ազդեցության մեթոդներ

Իշխանությանը այլընտրանքային կառավարման մեխանիզմների ձևավորում՝ հեղկոմների և այլ կառույցների միջոցով: Որոշ դեպքերում նույնիսկ այլընտրանքային կառավարության կաբինետների ձևավորման միջոցով:

Ըստ Շարպի, որպեսզի հանրությունը հեշտ համախմբվի, պետք է հնարել մի շարք ուռճացված հանրային լեգենդներ:

Լեգենդ առաջին

Երկիրը ղեկավարում են թալանչիները: Նրանք կեղեքում են հասարակ ժողովրդին, ներկայացվում են ուռճացված, սակայն շոկային ունեցվածքի չափսեր, այնպիսին, որից հետո մարդկանց զայրույթը մեծ չափսերի հասնի:

Շատ կարևոր է, որ այդ փաստերը սկզբից տպվեն դրսի հեղինակավոր լրատվամիջոցներում, որպեսզի դրանց վստահության աստիճանը հանրության մեջ մեծ լինի:

Լեգենդ երկրորդ

Իշխանություններն ինքնուրույն չեն և շարժվում են ոչ թե սեփական երկրի, այլ օտար երկրների շահերով:

Այս համոզմունքը պետք է փոխլրացնի առաջինին և վերջնականապես համոզի շարքային քաղաքացուն, որ իր երկրի ղեկավարները շարքային խոպանչիներ են, և նրանց հեռացման արդյունքում միայն և՛ երկիրը կփրկվի, և՛ առանձին վերցրած շարքային քաղաքացու կենսամակարդակը կբարձրանա այն հավելյալ եկամուտի հաշվին, որը գնում է թալանչի ղեկավարների գրպանը: Ընդորում դրա համար երկար սպասել պետք էլ չէ, պարզապես անհրաժեշտ է քաղաքական և հանրային կամք ոչ բռնի միջոցով հեղափոխություն իրականացնել և փոխել իշխանությունը:

Առանց այս երկու հիմնական լեգենդների կիրառման՝ մնացած տեխնոլոգիաները չեն աշխատի:

Պետք է նշել, որ Շարպի այս տեխնոլոգիաները կիրառվել են գրեթե բոլոր հեղափոխություններում՝ Սերբիայում, Վրաստանում, Ուկրաինայում, նաև Հայաստանում: Բնականաբար, այդ տեխնոլոգիաները տարբեր երկրներում տարբեր ծավալներով և մեթոդներով են կիրառվել: Սակայն նրանց գլխավոր հայտարարը նույնն է եղել:

Դա, իհարկե, չի նշանակում, որ այդ հեղափոխություններն արհեստածին բնույթ են ունեցել: Եթե բնական հեղափոխական վիճակ չլինի, ապա այդ երկրում անհնարին կլինի իրականացնել հեղափոխություն: Այդ իմաստով էլ բոլոր ավտորիտար երկրները նույնպես նման են իրար՝ տարբերվելով միայն իրենց ազգային առանձնահատկություններով:

Այդ տեսակետից այն հարցադրումը, թե հայկական ապրիլյան հեղափոխությունը դրսի՞ց էր ներդրված, թե՞ տեղական պատճառներ ուներ, պատասխանը ակներև է՝ և՛, և՛:

Հայաստանում հեղափոխությունը հասունացել էր, քանզի երկրի զարգացումը կանգ էր առել: Մյուս կողմից այդ հեղափոխությունը ստվերային մեծ աջակցություն է ստացել դրսից՝ մյուս հեղափոխությունների օրինակով:

Ավելի մանրամասն հայկական հեղափոխության պատճառների, իրականացման ձևի և նպատակների մասին կներկայացնենք մեկ այլ հոդվածի շրջանակներում:

Երվանդ Բոզոյան

 politeconomy.org

դիտվել է 463 անգամ
Լրահոս
Ինչու Պուտինը լռեց, իսկ Թրամփն ու Մակրոնը հիշեցին Արցախի մասին Ամերիկյան զորքերը մոտենում են. Նոր պատժամիջոցներ՝ ընդդեմ մեր հարևանի Ով է Սև բերդում նախագահ Բակո Սահակյանին «Արցախի մարզպետ» անվանած «մեր ժամանակների հերոսը». antifake.am Ադրբեջանցի պայմանագրային է մահացել․ Ադրբեջանի ՊՆ «Փաշինյան-Պուտին հանդիպման բացակայությունն այդքան էլ դրական հանգամանք չի լինի երկկողմ հարաբերությունների համար»․ Լուկիանով Ավտոմեքենաների ջարդ Երևանում Եղեգնաձորում ծեծի ենթարկված փոխգնդապետի վիճակը շարունակում է մնալ ծայրահեղ ծանր Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպելու է Լոս Անջելեսի հայերի հետ (տեսանյութ) Վայոց Ձորի մարզպետի օգնականին մեղադրանք առաջադրվեց. նա կալանավորվել է Նիկոլը ԱՄՆ մեկնել է գերթանկարժեք չարթերային չվերթով․ Կոնստանտին Տեր-Նակալյան Գնա գոնե բեմի եդեվը պարե աչկս չտեսնի․«Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Բնական է, որ «ձեր ժամանակների հերոսը» յուբկով տրանսվեստիտ «տղամարդը» պտի լինի Անկախության տոնի և մասնավորապես Գյումրիի հետ ոչ մի աղերս չունեցող խղճուկ «բեմադրություն» էր․ Հ․ Պապյան Այսօր նշվում է Մուսալեռան հերոսամարտի 104 ամյակը Սարսափելի անոմալիա․ Հնդկաստանում 4 ոտքով, 3 ձեռքով աղջիկ է ծնվել Հարգելի Արսինե Խանջյա՛ն, Ձեր երկար տարիների պայքարը Հայաստանում իր պտուղներն է տալիս Իրական մեղավորը մեր երկրի կարեւորագույն պաշտոններից մեկը որպես թուլափայ օգտագործողն էր Աղջկա համար խոսակցությունն ավարտվել է դանակահարությամբ «Մուլտի գրուպ»-ի տնօրեն Սեդրակ Առուստամյանը 20 մլն դրամ գրավի դիմաց ազատ է արձակվել Վլադիմիր Պոզները՝ Նիկոլ Փաշինյանի մասին. Նկատելի էր, թե ինչպես են նրան քծնում «Ձերը յուբկեն ա, մերը՝ ուխտի գնալը, ձերը սորոսն ա, մերը՝ հերոսը». Էդուարդ Շարմազանով Փողոցում քաղաքական օրակարգ թելադրող և արյուն պահանջող ոհմակի թիրախն իրականում Ռոբերտ Քոչարյանը չէ. Անդրանիկ Թևանյան Հպարտ եմ, որ հայ եմ․ Արթուր Աբրահամի շնորհավորանքը Արցախում անցկացվելու են եռափուլ զորախաղեր Լևոն Քոչարյանի շնորհավորանքը
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Սեպտեմբերի 23-ին,ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրեր են «Մեկ առողջություն» կոալիցիայի ղեկավար Գրիգոր Գրիգորյանը և փորձագետ Ամալյա Պապյանը: Թեմա՝Պատվաստումների մասին տեղեկատվության փաստեր: Սեպտեմբերի 23-ին,ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը և Ռամկավար-ազատական կուսակցության ատենապետ, «Ազգ» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ավետիքյանը: Թեմա՝վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարությունները,ներքաղաքական զարգացումներ և աղմկահարույց դատավարություններ: Սեպտեմբերի 23-ին,ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է սպանված 25-ամյա Արտյոմ Ադանալյանի մայրը՝ Ռուզան Ադանալյանը: Թեմա՝Որքան արժեր Արտյոմի արյունը, դատաբժշկական փորձաքննության կեղծիքներ: Սեպտեմբերի 23-ին՝ ժամը 19.00, Արամ Խաչատրյան համերգասրահում, ելույթ կունենա աշխարհահռչակ օպերային դիվա, սոպրանո Աննա Կասյանը։ Նա կներկայացնի արիաներ հայտնի օպերաներից։ Երեկոն նվիրված է ՀՀ անկախության 28-րդ տարեդարձին։ Համերգը կղեկավարի դիրիժոր Սերգեյ Սմբատյանը։ «Արմենիա» միջազգային երաժշտական փառատոնը կազմակերպել են Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը, Մշակույթի աջակցության եվրոպական հիմնադրամը և Հայաստանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը։ Սեպտեմբերի 23-ին, ժամը 13.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրն է տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, «Այլընտրանք» հետազոտական կենտրոնի ղեկավար Թաթուլ Մանասերյանը: Թեման՝ «Տնտեսության ներկայիս վիճակը և մարտահրավերները: Բանկային գաղտնիք, հարակից հարցեր»: Սեպտեմբերի 23-ին, ժամը 12:00-ին, «Արմենպրես» լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա Հայաստանում Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Թիան Էրլունգի, Երևանում Կոնֆուցիոսի ինստիտուտի տնօրեն Գոռ Սարգսյանի և «Արմենպրես» լրատվական գործակալության տնօրեն Արամ Անանյանի մամուլի ասուլիսը: Թեմա՝ ՉԺՀ կազմավորման 70-ամյակի կապակցությամբ ՀՀ-ում Չինաստանի դեսպանատունը, Երևանում Կոնֆուցիոսի ինստիտուտը և «Արմենպրես» լրատվական գործակալությունը կազմակերպում են «Ճանաչիր Չինաս... Սեպտեմբերի 23-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանը: ԹԵՄԱ՝ ՊԵԿ նախագահը հայտարարել է, որ պետությունը հարկ վճարողներին վերադարձնելու է պարտքերը. Ամուլսարի շահագործումը պետության տնտեսության զարգացման համար ի՞նչ դեր ունի. երկրում սոցիալ-տնտեսական վիճակը: Սեպտեմբերի 21ին` ժամը 13:00-ին,Պոստ Սկրիպտում մամուլի ակումբի հյուրերն են Հայաստանի Շաշկու ֆեդերացիայի նախագահ Ալբերտ Պողոսյանը,փոխնախագահ Աշոտ Մկրտումյանը եւ շաշկու բազմակի չեմպիոն Նշան Ալավերդյանը։ Թեմա` Հայաստանի շաշկու պատմության մեջ աննախադեպ արդյունք` շաշկու պատանիների աշխարհի առաջնություններում։ ՀՀ-ում կկայանա շաշկու աշխարհի գավաթի հերթական փուլը, Հայաստան կժամանի շաշկու միջազգային ֆեդերացիայի ղեկավար կազմը։ Սեպտեմբերի 23-ին` ժամը 11:30-ին, ՀՀ Ազգային ժողովի 334 դահլիճում տեղի կունենա ՀՀ ԱԺ տարածաշրջանային եւ եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Միքայել Մելքումյանի գլխավորած պատվիրակության` Ռուսաստանի Դաշնության Պետական դումա կատարած այցի վերաբերյալ մամուլի ասուլիսը: Սեպտեմբերի 20-ին,ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրեն են Լարիսա Ալավերդյանը և Մ. Մադաթյանը: Թեմա՝ «Իմ քայլը» խմբակցությունը նախագիծ է ներկայացրել Ազգային ժողովին՝ ներկայացնելով իրավական հիմքեր այն մասին, որ սկսում ենք գործընթաց ՍԴ դատավորների մեկի լիազորությունները դադարեցնելու առնչությամբ:Ընթացող դատավարություններ,և զոհված զինծառայողների ծնողների բողոքը կառավարության մոտ,հանդիպում վարչապետի հետ: