Չհամադրվող տնտեսական տվյալներ

«168 Ժամ»-ը գրում է․ «Վիճակագրություն» կոչվող գիտությունն էականորեն տարբերվում է իմացության մյուս ոլորտներից։ Այս գիտության պատմությունը հնարավոր է նույնականացնել պետության պատմության հետ։ Ի վերջո, վիճակագրությունը թե՛ Եվրոպայում, թե՛ Չինաստանում ձևավորվել է՝ որպես մարդահամար, կամ տվյալ իշխանության (պետության) տարածքում ինչքի (գույք-ունեցվածքի) հաշվառում անցկացնելու նպատակով։ Սա մեթոդ էր, որով ցանկացած իշխանություն փորձում էր հաշվառել-ճշգրտել մարդկային ու նյութական այն պոտենցիալը, որ գտնվում էր իր տիրապետության տակ։

Վիճակագրությունը, որպես գիտություն, այսօրվա տեսքով՝ ձևակերպվել է 18-րդ դարի կեսերին։ Գերմանական հող-իշխանությունները միավորման գործընթաց էին սկսել։ Հետևաբար՝ նպատակ ունեին «գույքագրել» իրենց պոտենցիալը՝ ապագա Գերմանիայի կերտման տեսլականը հստակեցնել էր պետք։ Այդ ճանապարհին լավագույն գործիքը ժողովրդագրական իրավիճակի և տնտեսության առկա վիճակի ճշգրիտ հաշվառում-նկարագրությունն էր։

Մեր նոր պետության ձևավորման պահին վիճակագրական թե՛ լուրջ կառուցվածք կար, թե՛ անհրաժեշտ որակի կադրեր։ Բայց ինչ-որ պահից (վստահ չեմ, բայց հավանաբար խորհրդային իշխանության տարիների ինչ-որ պահից) վիճակագրությունը դարձել էր պրոպագանդայի գործիք։ Վիճակագիրները, ընկալելով պահի իշխանությունների պահանջ-սպասելիքները, տնտեսությունը նկարագրող թվերը հարմարեցնում էին իշխանությունների քիմքին։ Երբ 60-ականներին ձևակերպվեց «Հասնել ու անցնել Ամերիկային» քաղաքական լոզունգը, վիճակագիրների միակ դժվարությունն այն էր, թե տվյալ պահին տնտեսության կոնկրետ ո՞ր ոլորտում է պետք թվերի վերածել այն։ Ցավոք, այս «հմտությունը» սահուն անցավ մեր վիճակագիրներին: (Հասկանալի է՝ խոսքը ոլորտի ղեկավարության մասին է)։

Արդեն առիթ ունեցել եմ նկարագրել, թե ինչպես մեր վիճակագրությունը հաշվարկեց ու հրապարակեց մարտ ամսվա Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը։ Հետո մեկ ամիս անց հավուր պատշաճի վերահաշվարկեց ու այլ թիվ հրապարակեց։ Հրապարակեց՝ լրացուցիչ նշելով, որ «տվյալները ճշգրտված են»։

Ուղիղ մեկ ամիս անց այն կրկին հրապարակեց՝ կես տոկոս աճեցնելով արդեն «ճշգրտված» տվյալը։ Պատճառը հեշտ նկատելի էր՝ պահի իշխանությունները մակրոտնտեսական ցուցանիշներից «ամենահպարտանալին» հենց Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն են համարում։ Այս ու մյուս նման փաստերը կարելի է դուրս գրել վիճակագրությունը պրոպագանդայի վերածելու «նուրբ արվեստին»։ Ա՛յ ինչպես կարելի է վերնագրել (կամ՝ դուրս գրել) հաջորդ օրինակը, դժվարանում եմ հիմնավորել։ Մեր վիճակագիրների արտաքին առևտրի տվյալները չեն համընկնում գործընկեր երկրների վիճակագրական գրասենյակների պաշտոնական տվյալների հետ։ Ռուսաստանի վիճակագրական ծառայությունը բավական արագ (փետրվար ամսին) հրապարակում է արտաքին ապրանքաշրջանառության տվյալները։ Ընդ որում, հրապարակում է թե՛ ըստ երկրների, թե՛ կոնկրետ այդ երկրից ինչ ապրանք է ներմուծվել (կամ արտահանվել)։

Մեր վիճակագիրները, օրինակ, վստահ են, որ 2017թ. ՌԴ-ի հետ մեր ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1 մլրդ 730 մլն 489.2 հազար, կամ 1 մլրդ 826 մլն 28.2 հազար դոլար։ Վիճակագիրներն իսկապես երկու տվյալ են հրապարակում։ Դա մեթոդական տարբերության հետևանք է, որ պարզ ընթերցողին դժվար թե հետաքրքրի։ Փոխարենը՝ շատ հետաքրքիր կլինի համադրել մեր Վիճկոմի տվյալները ռուսաստանյան տվյալների հետ։ Այնտեղ մեկ թիվ է՝ 1 մլրդ 746 մլն 617.9 հազար դոլար։ Ընդ որում, չեն համընկնում ո՛չ արտահանման, ո՛չ ներմուծման թվերը։ Ռուս վիճակագիրները կարծում են, որ Հայաստանից արտահանվել է 514 մլն 710.1 հազար դոլարի ապրանք։

Իսկ մերոնք վստահ են, որ արտահանվել է 557 մլն 256.2 հազար դոլարի։ Որպեսզի տարակարծություն չլինի, նշենք՝ երկու կողմն էլ գրում են, որ հաշվարկն արված է ԱՄՆ դոլարով։ Հիմա դիտարկենք 2018թ. տվյալները։ Մերոնք էլի երկու թիվ են հրապարակում: Անցած տարի ապրանքաշրջանառությունը կազմել է կամ 1 մլրդ 925 մլն 665.7 հազար դոլար, կամ էլ 2 մլրդ 62 մլն 455.5 հազար դոլար։ Տարբերության պատճառն այն է, որ մեր վիճակագիրները ներմուծումը հաշվառում են մեկ անգամ՝ ըստ ապրանքն «արտահանող երկրի», զուգահեռ տվյալներ տալով՝ ըստ ապրանքի «ծագման երկրի»։

Բայց թողնենք այս մանրամասները։ Ռուս վիճակագիրների տվյալներով՝ մեր երկրների ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1 մլրդ 968 մլն 427.2 հազար դոլար։ Անցած տարի ըստ ՌԴ տվյալների՝ Հայաստանից ներմուծվել է մոտ 627 հազար դոլարի ապրանք։ Իսկ մերոնց տվյալներն այլ են՝ մոտ 666 մլն դոլար։ Ա՛յ այսպիսի մանր-մունր տարբերություններ։

Իհարկե, վիճակագիրները կարող են ասել, որ արտաքին առևտրի մասին տվյալներն իրենք չեն հաշվառում, այլ ստանում են Պետական եկամուտների կոմիտեից (ՊԵԿ)։ ՊԵԿ-ի մասնակցությունը «պրոպագանդիստական տնտեսության» խաղերին ինքնին առանձին հարց է։ Իսկ այս պարագային թվերը հրապարակված են մեր Վիճկոմի պաշտոնական կայքում։ Հետևաբար՝ տրամաբանական է հենց նրանց էլ պատասխանատու համարել հրապարակված թվերի համար»։

դիտվել է 238 անգամ
Լրահոս
Կրեմլում չեն բացառել, որ Վլադիմիր Պուտինը կարող է հանդիպում ունենալ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ Ո՞ր արդյունքի համար աշխատել. Արմեն Գևորգյան Ինչու՞ է թուրքամետ Բրայզան գովում Փաշինյանին և փնովում Քոչարյանին. Տեսանյութ Ադրբեջանը լայնամաշտաբ զորավարժություններ է սկսել Եթե վաղը Քոչարյանն ազատ չարձակվի, կնշանակի, որ երկրի ռեպրեսիվ մեքենան միացված է. Վահե Հովհաննիսյան ՊԵԿ․ Ինչպես են մաքսազերծվելու մեքենաները հունվարի 1-ից Նոր աղբամանը կոտրել է «Երևանտրանս» ընկերության աշխատակիցը. ՀՀ ոստիկանություն Ամուլսարը չի կարող սար մնալ, այն դատապարտված է վերածվել հանքի Արցախյան խաղաքարտի գաղտնազերծում՝ ամերիկյան ձևով Թանկ «վաճառվելու» արվեստը Քոչարյանի որդուն մինչ օրս թույլ չեն տալիս տեսակցել հորը Նոր զարգացում՝ «Սլավմեդ» ԲԿ-Ում կեսարյան հատումից հետո մահացած ծննդկանի գործով/տեսանյութ/ Նիկոլ Փաշինյանը թող նայի.վերջին հարցազրույցը Վազգեն Սարգսյանի հետ/տեսանյութ/ Մխիթարյանն առաջին հայն է, ով գոլի հեղինակ է դարձել Ա Սերիայում Մխիթարյանի առաջին գոլը «Ռոմա»-ի կազմում/տեսանյութ/ «Ի՞նչ ունես թաքցնելու հպարտ քաղաքացիներից». Ստեփան Դանիելյան ՀՀ պառլամենտը լրիվ սնանկ վիճակում է, որպեսզի թելադրի և հանրությանը ներկայացնի իշխանությանը ձեռնտու քաղաքական օրակարգ Թակարդում հայտնված կարմիրգրքյան բեզորայան այծի ճակատագիրն անհայտ է Էսօր մեր կողքը դարի հանդիպումն է,մեր բեխաբարը հերթական կլոունադան է բեմադրում «Պյոտրը հանկարծակի կանգ առավ ու բարձր գոռաց». արջի հարձակման մասին պատմում է զոհվածի նշանածը Ով Հայաստանը ներկայացնելու «Մանկական եվրոտեսիլ 2019» մրցույթում/տեսանյութ/ Ողբերգական ավտովթար.Սուրենավանում «ԿամԱԶ»-ի հետ բախումից «BMW»-ն այրվել է․ կան զոհեր/տեսաշար/ Ալավերդի-Մադան ճանապարհին Mercedes-ը գլորվել է ձորը. կան տուժածներ «Այսօր ՀՀ-ում ոստիկանությունը, ԱԱԾ-ն, քննչական մարմինները վարչապետի անձնական գվարդիաներն են». Ավետիք Իշխանյան Արթուր Ալեքսանյանը կողի կոտրվածք է ստացել
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Սեպտեմբերի 16-ին, ժամը՝ 12 00 Հայացք մամուլի ակումբի հյուրերն են Օզոնային շերտի հարցերով ազգային համակարգող Լիանա Ղահրամանյանը և Հիդրոմետ ծառայության օդերևույթաբանության կենտրոնի հելիոերկրաֆիզիկայի բաժնի պետ Աննա Ծառուկյանը: Թեման՝ Սեպտեմբերի 16-ը օզոնային շերտի պահպանության միջազգային օրն է: Արդեն 20 տարի Հայաստանը օզոնային շերտի վերականգնման ճանապարհին: Սեպտեմբերի 16-ին, ժամը 12.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրն է տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը: Թեման՝ «Մակրոտնտեսական հիմնական ցուցանիշները և տնտեսության մեջ տեղի ունեցող գործողությունները»: Սեպտեմբերի 16-ին` ժամը 12:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբում քաղաքագետ Արմեն Վարդանյանը կխոսի ներքաղաքական զարգացումների մասին, մասնավորապես թե Ամուլսարի հարցն ու դրա լուծումն ինչ քաղաքական հետեւանքներ կարող է ունենալ ՀՀ իշխանության համար: Սեպտեմբերի 16-ին` ժամը 11:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբում ռազմական փորձագետ Վան Համբարձումյանը կխոսի նուն օրը Ադրբեջանում մեկնարկող լայնամասշտաբ զորավարժությունների մասին, կանդրադառնա Արցախա-ադրբեջանական սահմանին մոտ կրառվող օդուժին եւ 10.000 զինծառայողի ներգրավվածությանը: Սեպտեմբերի 16-ին՝ ժամը 11:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի փաստաբան Լեւոն Բաղդասարյանը: ԹԵՄԱ՝ Մանվել Գրիգորյանի նկատմամբ տեւական ժամանակ կիրառվող անօրինականություններն ու խոշտանգումները. փաստաբանը նոր տեղեկություններ կներկայացնի: Սեպտեմբերի 14-ին,ժամը 12-ին Բլից ինֆո մամուլի ակումբի հյուրերն են՝ փաստաբան, Էկոլոգիական իրավունքի մասնագետ Նազելի Վարդանյանը և աշխարհագրագետ, Հայկական բնապահպանական ճակատի անդամ Լևոն Գալստյանը։ Թեմա՝ Ամուլսար.առկա են իրավական հիմնավորումներ, որոնք արգելում են հանքի շահագործումը, որոնք են? հակազդող քայլերըՀասցե՝ Արշակունյաց- 2, Տիգրան Մեծ հրատարակչություն, 418 սենյակ:Հեռ.098-35-61-21 Սեպտեմբերի 14-ին, ժամը 12:00-ին,,Արարատ Հյուրանոց 2 հարկ Արցախ,,մամուլի ակումբի հյուրն ե »Արցախ մամուլի ակումբի նախագահ Արման Սարգսյանը կխոսի Իմ դեմ հարուցվել է քրեական գօրծ, քաղաքական հետապնդում։ Սեպտեմբերի 14-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբում ԲՀԿ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանը կխոսի ներքաղաքական զարգացումների մասին, ինչպես նաեւ կանդրադառնա հրապարակված տնտեսական վերջին ցուցանիշների եւ եղած սոցիալ-տնտեսական իրական պատկերին: Սեպտեմբերի 14-ին՝ ժամը 11:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբում «Վարորդի ընկեր» հ/կ նախագահ Տիգրան Քեյանը կխոսի Ճանապարհային երթևեկության կանոնակարգման բալային համակարգի ներդրման մասին, կանդրադառնա թե ինչ և ինչպես է փոխվելու վարորդների համար: Սեպտեմբերի 13-ին,ժամը 12:30-ին Հայելի ակումբի հյուրն է «Ազգային համաձայնություն» կուսակցության նախագահ Արամ Հարությունյանը: Թեմա՝կներկայացնի,թե ինչ միջադեպ է տեղի ունեցել երեկ դատարանի բակում,մանրամասներ կհայտնի Շենգավիթի ոստիկանությունում կատարվածի վերաբերյալ: