Կարոտում ենք այն շրջանը, երբ մարդու մահով չէին ուրախանում․․
Երբեք չէի պատկերացնում, որ Արամ Սարգսյանին կարող եմ պաշտպանել։ Հրապարակ-ն իրազեկում է, որ Արամ Սարգսյանի հոր հոգեհանգստին Սարգսյան ընտանիքը կաթողիկոսին դիմավորել է իսկական հավատացյալի պես։ Արամ և Արմեն Սարգսյանները խոնարհվել և համբուրել են Վեհափառի աջը։ Իշխանական թիմում դա բացասական է ընդունվել և այդ տեսարանից հետո շատերը մտքափոխվել՝ թաղմանը չեն գնացել:
Հասարակության և պետականության տեսանկյունից նման երևույթը տագնապալի, աղետալի է ու դժվար է չարձագանքելը։ Սա վտանգավոր դրսևորում է՝ հասարակությունը պառակտելու տեսանկյունից։ Վկայություն է, որ մենք գտնվում ենք մի վիճակում, որտեղ հասարակական ամեն արարք, նույնիսկ վիշտը, սկսում է չափվել կուսակցական հավատի քվոտաներով, որը վտանգավոր է թե՛ պետության և թե՛ հանրության առողջության համար։
Քաղաքականացումը դուրս է եկել իր բնական հունից և ներխուժել այն տարածքներ, որտեղ պետք է գերիշխեր մարդկայնությունը։ Քաղաքականությունը սկսել է թելադրել մարդկանց անձնական, մարդկային ու հոգևոր վարքը։ Սա կառավարման այն մոդելն է, որտեղ պառակտումը դառնում է հիմնական գործիք․ «Ով մեզ հետ է՝ չի կարող որևէ կերպ հարգանք ցույց տալ նրան, ում մենք քննադատում ենք»։ Դա ոչ թե քաղաքական պայքար է, այլ թշնամական արհեստածին համակարգ։ ՔՊ-ի արձագանքը չի ապացուցում, որ Արամ Սարգսյանը «սխալ» էր․ այն միայն ցույց է տալիս, որ ՔՊ-ի քաղաքական մտածողությունը դարձել է չափազանց նեղ և սահմանափակ։ Ընդամենն արձանագրեմ , որ հոգեհանգստի ժամանակ հոգևոր առաջնորդին հարգանք ցույց տալը ոչ թե քաղաքականություն է, այլ ավանդույթի ու վշտի փոխառնչության դրսևորում։ Դա մարդկային պահ է, ոչ թե քաղաքական։ ՔՊ-ն իր մթագնած ուղեղով դա չի հասկանում և գուցե պատճառը հենց դա է, որ երբ այլախոհ կուսակցական գործչի մահ է լինում, ՔՊ-ն խրախճանքի մեջ է, բացասական գրառումները և ուրախությունը հորդում է, իսկ երբ ՔՊ-ից է մահ լինում, հակառակ կողմն է նույն կերպ պատասխանում։ Սա խոսում է այն մասին, որ մարդկային, արժեքային գործոնը ՔՊ իշխանության օրոք դուրս է մղվել և տեղը մնացել է միայն կուսակցական նեղ տարածքը, որի միջոցով կարող են՝ հանրությանը դեգրադացնելով, պահել աթոռը։
Այս ֆոնի վրա լուսավոր է Վազգենի եղբոր՝ Արմենի գրառումը։ Կարծում եմ դա վերջին շրջանի ամենալուսավոր ու անկեղծ գրառումն էր․ «Զարմանալի օր էր, հորս հոգեհանգիստը։ Վաղուց ներողամտության ու ջերմության զգացմունքների կարոտ էի, դիմություն, ընդդիմություն, բոլորը մեր հետ էին, մի պահ ուրախացա, որ հերս մահացել ա ու էս բոլորը համախումբ են, դե կյանք ա 95 տարեկան, բայց դա ցավալիորեն էդպես չէր։ Ցավալին նա է , որ էլ չկա որևէ առիթ, երբ հայ մարդը համախմբված, ներողամիտ, միահամուռ կլինի որևէ առիթի կամ արարողության»։ Այո, բոլորս էլ կարոտում ենք այն շրջանը, երբ մարդու մահով չէին ուրախանում․․․ Երբ մահը չէր դառնում քաղաքական ճակատամարտի դաշտ։ Երբ թաղման կապակցությամբ մարդիկ չէին հաշվարկում՝ ում հետ կարելի է կանգնել, ում ձեռք սեղմել, ում ձեռքը համբուրել։ Ո՞վ կարող էր նման պահ արթնացնել, եթե ոչ մեր կաթողիկոսը՝ իր ներկայությամբ, ոչ թե իր քաղաքականությամբ։ ՔՊ իշխանությունը մահվան մեջ անգամ թագավորություն է ուզում։ Եվ ինքն է փորձում բաշխել դժոխքի ու դրախտի բանալիները։
ՔՊ իշխանությունը որքան էլ փորձի քաղաքականացնել մահը, հասարակությունը վաղ թե ուշ կհոգնի այս արհեստական թշնամանքից և կվերադառնա իր բնական, մարդուն արժևորող վիճակին։
Հասմիկ Բաբաջանյան
«Հրապարակ օրաթերթ»
