Թրամփը, Ղարաբաղն ու նրա «պատմական հնարավորությունը»

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ստորագրել է Խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական գործընկերությունից երկրի դուրս գալու մասին հրամանը։ Նշվում է, թե այն հազիվ թե հավանության արժանանա, քանի որ դա կարող է հանգեցնել ԱՄՆ-ում աշխատատեղերի կրճատմանը։ Թրամփը նախորդ տարվա նոյեմբերի 21-ին ԱՄՆ-ի համար պոտենցիալ աղետ էր որակել Խաղաղօվկիանոսյան տնտեսական գործընկերությունը։ Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում ազատ առևտրի մասին համաձայնագիրը, որն ԱՄՆ-ի առաջնորդությամբ պատրաստվել է մի քանի տարի, ստորագրել են 12 երկիր՝ Ավստրալիա, Բրունեյ, Վիետնամ, Կանադա, Մալայզիա, Մեքսիկա, Նոր Զելանդիա, Պերու, Սինգապուր, ԱՄՆ, Չիլի ու Ճապոնիա։ Թրամփի որոշումներն արդեն իսկ աշխուժություն են առաջացրել ոչ միայն ԱՄՆ-ում` աշխատատեղերի ստեղծման, նպաստների, աշխատավարձերի չափերի փոփոխությունների առումով, այլև աշխարհում բիզնեսի առունով: ԱՄՆ-ի ապագան, կարծես, ողջ աշխարհի համար է փոփոխության հնարավորություն դարձել: Բայց մի կողմ թողնելով` տնտեսական հնարավոր փոփոխությունները, զուգահեռաբար արդեն իսկ քննարկվում են Թրամփի հնարավոր քայլերը աշխարհաքաղաքական հարցերում, և որքան էլ անսպասելի լինի` արդեն Հարվային Կովկասում նրա կողմից վարվող քաղաքականության վերաբերյալ: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը պատմական հնարավորություն ունի արժանանալու Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի, եթե կիրառի գործարքներ կնքելու իր վարպետությունը աշխարհի ամենաբարդ լուծելի հակամարտություններից մեկը՝ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը կարգավորելու համար, The Washington Times պարբերականում գրում է Caspian Group Holdings ամերիկյան ընկերության գլխավոր տնօրեն Ռոբ Սոբհանին, փոխանցում է 1in.am-ը: Հայտնի է, որ հոդվածի հեղինակն աչքի է ընկնում իր ադրբեջանամետ հրապարակումներով։ Թրամփի և ազգային անվտանգության նրա թիմի համար Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորումը հստակ ազդանշան կհանդիսանա առ այն, թե արդյոք ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ցանկանո՞ւմ է լինել Միացյալ Նահանգների դաշնակիցը միջազգային հարթակում հակամարտությունների լուծման գործում՝ գրում է Սոբհանին։ Հոդվածագրի կարծիքով՝ Պուտինն առանցքային դերակատարում ունի այս հակամարտության լուծման մեջ լծակների պատճառով, որոնց օգնությամբ Ռուսաստանը կարող է ազդել Հայաստանի վրա։ «Մոսկվան Հայաստանը համարում է իր սեփական ֆորպոստը ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող և էներգառեսուրսներով հարուստ Կասպից ծովի տարածաշրջանում: Հայաստանը և Ադրբեջանի պահելով «սառեցված հակամարտության» վիճակում՝ Պուտինը լուծում է իր կարճաժամկետ խնդիրները՝ թույլ չտալով Ադրբեջանին բնական գազ արտահանել եվրոպական շուկա, այդպիսով Եվրոպան կախվածության մեջ պահելով ռուսական գազից»,-ասվում է հոդվածում։ Միացյալ Նահանգները Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի հետ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ է, որի խնդիրն է լուծել ԼՂ հակամարտությունը։ Վաշինգտոնը շատ զբաղված է եղել Մերձավոր Արևելքում ստեղծված իրավիճակով, որպեսզի առանցքային դերակատարում ստանձներ Երևանի և Բաքվի միջև ամուր խաղաղության հաստատման գործում, իսկ Ռուսաստանը «ոչ միայն բազմիցս սաբոտաժի է ենթարկել հակամարտության լուծման փորձերը, այլև ռազմական աջակցություն է ցուցաբերել Հայաստանին այդ երկարատև հակամարտության մեջ»՝ գրում է Սոբհանին և հավելում, որ Թրամփը կարող է խաղաղություն ապահովել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև մշտական լուծման միջոցով։ «Խնդիրը, որ դրված է Թրամփի առաջ, Պուտինին համոզելն է ընդունել խաղաղ համաձայնագրի հետևյալ ծրագիրը. առաջին հերթին՝ հայկական զինված ուժերը պետք է դուրս բերվեն «օկուպացված տարածքներից»»,- ասվում է հոդվածում։ Երկրորդ՝ Ադրբեջանը պետք է համաձայնի Եվրոպա գազ արտահանել Հայաստանի տարածքով: Բացի այդ, կողմերը պետք է համաձայնեն Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավարության ամենաբարձր մակարդակին, իսկ ամերիկյան, ֆրանսիական և ռուսական խաղաղապահ ուժերը պետք է տեղակայվեն այս տարածաշրջանում։ Հոդվածագիրն առաջարկում է նաև ստեղծել հաշտեցման հիմնադրամ, որը ներդրումներ կանի երկու երկրների միջև ենթակառուցվածքային նախագծերում։ Սոբհանին կարծում է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը իր երկրի ներսում ներքին աջակցություն ունի, և մնում է միայն, որպեսզի Թրամփը համոզի Պուտինին՝ ստիպել Հայաստանին հակամարտության այդպիսի կարգավորում: «Պարոն Թրամփը կարող է ճանապարհային քարտեզ ներկայացնել պարոն Պուտինին՝ ցույց տալով, որ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև խաղաղությունը բխում է բոլորի շահերից»,- գրում է Սոբհանին: Հոդվածագիրը վստահ է, որ հանդես գալով որպես ամբողջ աշխարհի առաջնորդ՝ Թրամփը կարող է «խաղաղության պարգևը շնորհել Հայաստանին ու Ադրբեջանին և ինքն էլ արժանանալ վաստակած Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի»: Մետաքսյա Շալունց