Չհամադրվող տնտեսական տվյալներ

«168 Ժամ»-ը գրում է․ «Վիճակագրություն» կոչվող գիտությունն էականորեն տարբերվում է իմացության մյուս ոլորտներից։ Այս գիտության պատմությունը հնարավոր է նույնականացնել պետության պատմության հետ։ Ի վերջո, վիճակագրությունը թե՛ Եվրոպայում, թե՛ Չինաստանում ձևավորվել է՝ որպես մարդահամար, կամ տվյալ իշխանության (պետության) տարածքում ինչքի (գույք-ունեցվածքի) հաշվառում անցկացնելու նպատակով։ Սա մեթոդ էր, որով ցանկացած իշխանություն փորձում էր հաշվառել-ճշգրտել մարդկային ու նյութական այն պոտենցիալը, որ գտնվում էր իր տիրապետության տակ։

Վիճակագրությունը, որպես գիտություն, այսօրվա տեսքով՝ ձևակերպվել է 18-րդ դարի կեսերին։ Գերմանական հող-իշխանությունները միավորման գործընթաց էին սկսել։ Հետևաբար՝ նպատակ ունեին «գույքագրել» իրենց պոտենցիալը՝ ապագա Գերմանիայի կերտման տեսլականը հստակեցնել էր պետք։ Այդ ճանապարհին լավագույն գործիքը ժողովրդագրական իրավիճակի և տնտեսության առկա վիճակի ճշգրիտ հաշվառում-նկարագրությունն էր։

Մեր նոր պետության ձևավորման պահին վիճակագրական թե՛ լուրջ կառուցվածք կար, թե՛ անհրաժեշտ որակի կադրեր։ Բայց ինչ-որ պահից (վստահ չեմ, բայց հավանաբար խորհրդային իշխանության տարիների ինչ-որ պահից) վիճակագրությունը դարձել էր պրոպագանդայի գործիք։ Վիճակագիրները, ընկալելով պահի իշխանությունների պահանջ-սպասելիքները, տնտեսությունը նկարագրող թվերը հարմարեցնում էին իշխանությունների քիմքին։ Երբ 60-ականներին ձևակերպվեց «Հասնել ու անցնել Ամերիկային» քաղաքական լոզունգը, վիճակագիրների միակ դժվարությունն այն էր, թե տվյալ պահին տնտեսության կոնկրետ ո՞ր ոլորտում է պետք թվերի վերածել այն։ Ցավոք, այս «հմտությունը» սահուն անցավ մեր վիճակագիրներին: (Հասկանալի է՝ խոսքը ոլորտի ղեկավարության մասին է)։

Արդեն առիթ ունեցել եմ նկարագրել, թե ինչպես մեր վիճակագրությունը հաշվարկեց ու հրապարակեց մարտ ամսվա Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը։ Հետո մեկ ամիս անց հավուր պատշաճի վերահաշվարկեց ու այլ թիվ հրապարակեց։ Հրապարակեց՝ լրացուցիչ նշելով, որ «տվյալները ճշգրտված են»։

Ուղիղ մեկ ամիս անց այն կրկին հրապարակեց՝ կես տոկոս աճեցնելով արդեն «ճշգրտված» տվյալը։ Պատճառը հեշտ նկատելի էր՝ պահի իշխանությունները մակրոտնտեսական ցուցանիշներից «ամենահպարտանալին» հենց Տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն են համարում։ Այս ու մյուս նման փաստերը կարելի է դուրս գրել վիճակագրությունը պրոպագանդայի վերածելու «նուրբ արվեստին»։ Ա՛յ ինչպես կարելի է վերնագրել (կամ՝ դուրս գրել) հաջորդ օրինակը, դժվարանում եմ հիմնավորել։ Մեր վիճակագիրների արտաքին առևտրի տվյալները չեն համընկնում գործընկեր երկրների վիճակագրական գրասենյակների պաշտոնական տվյալների հետ։ Ռուսաստանի վիճակագրական ծառայությունը բավական արագ (փետրվար ամսին) հրապարակում է արտաքին ապրանքաշրջանառության տվյալները։ Ընդ որում, հրապարակում է թե՛ ըստ երկրների, թե՛ կոնկրետ այդ երկրից ինչ ապրանք է ներմուծվել (կամ արտահանվել)։

Մեր վիճակագիրները, օրինակ, վստահ են, որ 2017թ. ՌԴ-ի հետ մեր ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1 մլրդ 730 մլն 489.2 հազար, կամ 1 մլրդ 826 մլն 28.2 հազար դոլար։ Վիճակագիրներն իսկապես երկու տվյալ են հրապարակում։ Դա մեթոդական տարբերության հետևանք է, որ պարզ ընթերցողին դժվար թե հետաքրքրի։ Փոխարենը՝ շատ հետաքրքիր կլինի համադրել մեր Վիճկոմի տվյալները ռուսաստանյան տվյալների հետ։ Այնտեղ մեկ թիվ է՝ 1 մլրդ 746 մլն 617.9 հազար դոլար։ Ընդ որում, չեն համընկնում ո՛չ արտահանման, ո՛չ ներմուծման թվերը։ Ռուս վիճակագիրները կարծում են, որ Հայաստանից արտահանվել է 514 մլն 710.1 հազար դոլարի ապրանք։

Իսկ մերոնք վստահ են, որ արտահանվել է 557 մլն 256.2 հազար դոլարի։ Որպեսզի տարակարծություն չլինի, նշենք՝ երկու կողմն էլ գրում են, որ հաշվարկն արված է ԱՄՆ դոլարով։ Հիմա դիտարկենք 2018թ. տվյալները։ Մերոնք էլի երկու թիվ են հրապարակում: Անցած տարի ապրանքաշրջանառությունը կազմել է կամ 1 մլրդ 925 մլն 665.7 հազար դոլար, կամ էլ 2 մլրդ 62 մլն 455.5 հազար դոլար։ Տարբերության պատճառն այն է, որ մեր վիճակագիրները ներմուծումը հաշվառում են մեկ անգամ՝ ըստ ապրանքն «արտահանող երկրի», զուգահեռ տվյալներ տալով՝ ըստ ապրանքի «ծագման երկրի»։

Բայց թողնենք այս մանրամասները։ Ռուս վիճակագիրների տվյալներով՝ մեր երկրների ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1 մլրդ 968 մլն 427.2 հազար դոլար։ Անցած տարի ըստ ՌԴ տվյալների՝ Հայաստանից ներմուծվել է մոտ 627 հազար դոլարի ապրանք։ Իսկ մերոնց տվյալներն այլ են՝ մոտ 666 մլն դոլար։ Ա՛յ այսպիսի մանր-մունր տարբերություններ։

Իհարկե, վիճակագիրները կարող են ասել, որ արտաքին առևտրի մասին տվյալներն իրենք չեն հաշվառում, այլ ստանում են Պետական եկամուտների կոմիտեից (ՊԵԿ)։ ՊԵԿ-ի մասնակցությունը «պրոպագանդիստական տնտեսության» խաղերին ինքնին առանձին հարց է։ Իսկ այս պարագային թվերը հրապարակված են մեր Վիճկոմի պաշտոնական կայքում։ Հետևաբար՝ տրամաբանական է հենց նրանց էլ պատասխանատու համարել հրապարակված թվերի համար»։

դիտվել է 238 անգամ
Լրահոս
Ի՞նչ է կատարվում «Մալաթիա մոլ»-ում այս պահին. ՈՒՂԻՂ ՄԻԱՑՈՒՄ Դոն Պիպոն իշխանությունների փրկօղակ Կադրերը գլխացավանք են դառնում Փաշինյանի համար «Վերին Լարսի զննման պայմանները…». «Սպայկա» ՊԵԿ-ը տուգանել է «Ֆլեշ» ընկերությանը «Հրդեհը նկուղային մասից է զարգացել ու ինտենսիվ տարածվել՝ կազմելով հսկայական մակերես». ԱԻՆ ներկայացուցիչ 5 անձ բերման են ենթարկվել ոստիկանություն. տեսանյութ Մենք զգուշացնում էինք, որ ցավոտ անակնկալներ են լինելու. Արծրուն Հովհաննիսյան Կրասնոդարում մահացած 81-ամյա կինը աղջկան տեսակցության էր գնացել. մանրամասներ ողբերգական վթարից «Սկզբից ընդամենը 4 մեքենա ա եկել». Ալեքսանյանը դժգոհեց ԱԻՆ-ից Այսօրվա հրդեհը ցույց տվեց նաև ԱԻՆ իրական վիճակը Ֆելիքս Ցոլակյանն այցելել է «Մալաթիա մոլ» Մասիվցի Անդիկի սպանությանն օժանդակելու մեջ մեղադրվող անձը կալանավորվել է «Մալաթիա մոլի» հրդեհի հետևանքով 9 տուժածներից 8-ը դուրս են գրվել Խոսրովի անտառ պետական արգելոց տանող ճանապարհին բռնկված հրդեհը մեկուսացվել է Հրդեհվող առևտրի կենտրոնի տարածքում է գտնվում ՀՀ ոստիկանապետ Վալերի Օսիպյանը Նոր մանրամասներ. վիճաբանել են հանցագործ աշխարհում հայտնի «Խելառ Վարդգեսի» 33-ամյա տղան և նախկին բարձրաստիճան ոստիկանի 23-ամյա տղան Երևանում թալանել են ՀՀ պաշտպանության նախարարի աշխատակազմի ընդհանուր բաժնի պետի Porsche Cayenne-ը Վայոց ձորում Jeep Grand Cherokee-ն 250 մետր գլորվելով` հայտնվել է ձորում. կա 3 զոհ, 3 վիրավոր Քայլերթ Երևանի կենտրոնում՝ նվիրված Ամուլսարի պաշտպանությանը․ ուղիղ «Էդի ժեշտ ա, դուք մենակ կրակը հանգցրեք». Սամվել Ալեքսանյանը «Մալաթիա մոլ»-ում է «Մալաթիա մոլ»-ում բռնկված հրդեհը դեռևս չի հաջողվում մարել. ՈՒՂԻՂ ՄԻԱՑՈՒՄ «Մալաթիա մոլ»-ի աշխատակիցները, վտանգելով իրենց, դուրս են բերում կենցաղային տեխնիկան Բա կաշառքն ու կոռուպցիան պոզով-պոչով ե՞ն լինում Նոր կադրեր Մալաթիայի հրդեհից. տեսանյութ
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
օգոստոսի 26-ին՝ ժամը 11:00-ին, տեղի կունենա Ամուլսարի գործով քննչականխմբի ղեկավար Յուրա Իվանյանի մամուլի ասուլիսը: Լրագրողներին կներկայացվի Ամուլսարի ոսկեբեր քվարցիտների հանքավայրի շահագործման հետ կապված՝ շրջակա միջավայրի աղտոտմանմասին տեղեկությունները ՀՀ բնապահպանության նախարարության պաշտոնատար անձանց կողմից դիտավորությամբ թաքցնելու դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործով նշանակված համալիր փորձաքննության եզրակացության վերաբերյալ վերջին օրերին հնչող գնահատակ... Հայաստանում Եվրոպական միության պատվիրակությունը և «Մարդը կարիքի մեջ» հասարակական կազմակերպությունը հրավիրում են լուսաբանելու՝ «ԵՄ-ն զբոսաշրջության զարգացման համար. արկածային տուրիզմի զարգացում պատմական Սյունիքում» ծրագրի շրջանակում ստեղծված Լեգենդների արահետ քայլուղու բացման արարողությանը: Միջոցառումը տեղի կունենա ս․ թ․ օգոստոսի 24-ին՝ ժամը 14։30-ին , Սյունիքի մարզի Տանձավեր գյուղում: օգոստոսի 24-ին՝ ժամը 14։00 –ին, Հայաստանում առաջին միջազգային լուսանկարչական փառատոնի շրջանակներում Կարեն Դեմիրճյանի անվան Երևանի մետրոպոլիտենի «Մարշալ Բաղրամյան» կայարանում տեղի կունենա «Բելառուսի կախարդանքը» խորագիրը կրող ցուցահանդեսի ոչ պաշտոնական բացումը։Լուսաբանել ցանկացող լրագրողներին խնդրում ենք հաստատել իրենցմասնակցությունը մինչև ս․թ․ օգոստոսի 23-ը՝ ժամը 18:00-ն՝ գրելով[email protected] էլ․հասցեին Օգոստոսի 24-ին` ժամը 12:00-ին, Պոստ Սկրիպտում մամուլի ակումբի հյուրն է ռազմական փորձագետ Վան Համբարձումյանը։ Թեմա` Ադրբեջանը Իսրայելի ռազմաբազա՞, տարածաշրջանի համար ինչ վտանգներ ու զարգացումներ կարող է ստեղծել ադրբեջանաիսրայելական սերտ համագործակցությունը եւ վերջին շրջանում կատարած համատեղ գործողությունները Իրանի դեմ։ Բանախոսը կանդրադառնա նաեւ Ադրբեջանի կողմից առաջիկայում ձեռք բերվելիք զինատեսակներին։ Օգոստոսի 24-ին` ժամը 12.00-ին «Զարկերակ» մամուլիակումբում (Հասցե Արշակունյաց 6, մանրամասները098(043)-50-93-50 հեռախոսահամարով) տեղի կունենա«Սպառողների խորհրդատվության կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահԿարեն Չիլինգարյանի ասուլիսը: Թեմա` նոր ուսումնականտարվան ընդառաջ ի՞նչ է տիրում շուկայում, որքանո՞վ ենվերահսկելի շուկան ու գները: Ինչպիսի՞ պատկեր է այս պահինև արդյոք նկատվում են թանկացումներ: Օն-լայն գնումներն ուվերահսկողությունը Օգոստոսի 24-ին` ժամը 11.00-ին «Զարկերակ» մամուլիակումբում (Հասցե Արշակունյաց 6 (Մամուլի շենքիհարևանությամբ), մանրամասները 098(043)-50-93-50հեռախոսահամարով) տեղի կունենա «Գրիգոր Նարեկացի» ԲԿնորածնային բաժանմունքի վարիչ, մանկաբույժ, բ.գ.թ. ՄարիԴարակչյանի և հոգեբան Աշխեն Մկոյանի ասուլիսը: Թեման`ինչպե՞ս գրագետ պատրաստվել սեպտեմբերի 1-ին: Ինչպե՞սհաղթահարել առաջին անգամ մանկապարտեզ, դպրոց կամԲՈՒՀ հաճախելու բարդույթը: Երեխայի ֆիզիկականպատրաստությունը կանո... Օգոստոսի 24-ին, ժամը 12.00 Արշակունյաց 16 Ա շենք, բն. 3 հասցեում (1-ին մուտք, 2-րդ հարկ) «Տեսակետ» մամուլի ակումբը կազմակերպում է արտագնա ասուլիս: Բանախոսը՝ փաստաբան Արման Թամրազյան: Թեման՝ «Նոր բացահայտումներ, նոր տեսագրություններ և նոր մեղադրանքներ՝ 2018 թ. հուլիսի 8-ին` Վարդավառի տոնի օրը, Կոտայքի մարզի Կոտայք գյուղում տեղի ունեցած միջադեպի կապակցությամբ Կարեն Գասպարյանի վերաբերյալ հարուցված քրեական գործի հետ կապված, որտեղ ակնհայտ կերպով խախտվել են Գասպարյանի իրավունքները, և վարույթն իրականաց... Օգոստոսի 23-ին ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է ԱԻՄ առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանը: Թեմա` Հայաստանի անկախության հռչակագրի ընդունում, ներքաղաքական իրավիճակ: Օգոստոսի 23-ին, ժամը 13:00-ին «Մեդիա կենտրոնը» Սպիտակ քաղաքում Սպիտակի Հելսինկյան խումբ ՀԿ-ի գրասենյակում (հասցե`Շահումյան 5/7) կազմակերպում է քննարկում «Համայնքների խոշորացման գործընթացը և հնարավոր ռիսկերը Լոռու մարզում» թեմայով: Բանախոսներն են՝ Աշոտ Գիլոյան` ՀՀ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության տեղական ինքնակառավարման քաղաքականության վարչության պետ Ժիրայր Ղազարյան՝ Լոռու մարզպետարանի Տեղական ինքնակառավարման եւ համայնքային ծառայության հարցերի բաժնի պետ Օլեգ Դո... Օգոստոսի 23-ին` ժամը 12:00-ին, «Պոստ Սկրիպտում» մամուլի ակումբում «Կանաչների միության» նախագահ, բնապահպան Հակոբ Սանասարյանը կխոսի Ամուլսարի շուրջ վերջին զարգացումների մասին,ինչպես նաեւ կանդրադառնա բնապահպանական մյուս օրակարգային խնդիրներին: