ԵՄ-ն Ադրբեջանից գազ է աղերսում՝ ռուսական գազը փոխարինելու համար․ Ամերիկյան Politico գործակալության անդրադարձը

Ամերիկյան Politico լրատվական-վերլուծական գործակալությունը, որը ներկայումս պատկանում է գերմանական «Axel Springer SE» մեդիա ընկերությանը, անդրադարձել է Եվրամիության՝ ռուսական գազին այլընտրանք փնտրելու և այդ հարցում Ադրբեջանին դիմելու լուրերին։

▪️Նախկինում դաշինքը հայտարարել էր, որ Ռուսաստանի հետ ուկրաինական գազի տարանցման գործարքի ժամկետը կլրանա տարեվերջին։ Եվրոպացի պաշտոնյաները սխեմա են առաջարկել Ադրբեջանին՝ օգտագործելու նրա գազը խողովակաշարով, որը ներկայումս ռուսական վառելիքը ԵՄ է տեղափոխում Ուկրաինայի տարածքով․ այս մասին POLITICO-ին ասել է ադրբեջանցի բարձրաստիճան պաշտոնյան:

▪️ Այս առաջարկը միջոց է՝ պահպանելու բնական գազի հոսքը դեպի Եվրոպա՝ կտրելով այն Ռուսաստանից, երբ Կիևի և Մոսկվայի միջև տարանցիկ համաձայնագրի ժամկետը լրանա տարեվերջին։ ԵՄ-ն ավելի վաղ հայտարարել էր, որ պատրաստ է թույլ տալ, որ գործարքի ժամկետը լրանա, քանի որ վստահ է, որ բավարար էներգիայի մատակարարումներ են գալիս այլ երկրներից:

▪️ «Եվրամիությունը և տարանցիկ երկրները, որոնց հետ մենք բանակցություններ ենք վարում, դիմել են Ադրբեջանին այս հարցով», - POLITICO-ին տված հարցազրույցում ընդգծել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ավագ խորհրդական Հիքմեթ Հաջիևը։

▪️ «Ներկայումս մենք դիտարկում ենք մի շարք տարբերակներ, թե ինչպես կարող ենք նպաստել այս գործընթացին», - ավելացրել է նա: «Ես ձեռնպահ կմնայի ժամկետներ տալուց, բայց, կրկնեմ, եղել է... դիմում մեզ, և մենք դրան լուրջ ենք վերաբերվել, քանի որ դա եվրոպական էներգետիկ անվտանգության խնդիր է»։

▪️ «Ադրբեջանական սխեման» գալիս է ԵՄ մի շարք երկրներում, ներառյալ Սլովակիայում և Հունգարիայում, աճող մտահոգությունների ֆոնին , որոնք երկար ժամանակ հենվել են այդ խողովակաշարի վրա՝ արդյունաբերության և տների տաքացման համար գազի ապահովման համար: «Մենք որոշակի ռիսկեր ենք տեսնում մատակարարման անվտանգության համար, երբ խոսքը վերաբերում է Ուկրաինայի տարածքով տարանցումը դադարեցնելուն՝ եվրոպական գազային համակարգում առկա ենթակառուցվածքային խցանումների պատճառով», - ասում է կենտրոնական Եվրոպայի երկրներից մի դիվանագետ:

▪️Երբ խնդրեցին մեկնաբանել իրավիճակը, Եվրոպական հանձնաժողովի էներգետիկ քաղաքականության խոսնակ Թիմ Մաքֆին ասաց POLITICO-ին, որ «հանձնաժողովը շատ սերտորեն աշխատում է տուժած անդամ երկրների հետ ՝ այլընտրանքային մատակարարումներ և ուղիներ գտնելու համար»:

▪️ Գործարքը սկսվել է արդեն 2019 թվականից, երբ Ռուսաստանն ու Ուկրաինան ստորագրեցին համաձայնագիր, որը թույլ էր տալիս Մոսկվայի պետական ​​էներգետիկ ընկերությանը՝ «Գազպրոմ»-ին, գազ արտահանել ԵՄ՝ երկրի տարածքով անցնող խողովակաշարերով՝ չնայած երկու երկրների միջև քաղաքական լարվածությանը:

▪️Այն բանից հետո, երբ 2022 թվականին սկսվեց Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև հակամարտությունը, այս գազը շարունակում է հոսել, սակայն տարանցման պայմանագրի ժամկետը լրանում է տարեվերջին։

▪️Գազատարը Եվրոպայի համար էներգիայի կարևոր աղբյուր էր։ 2023 թվականին այն տեղափոխել է Եվրոպա մուտք գործող 25 միլիարդ խորանարդ մետր ռուսական գազից մոտ 15 միլիարդը։ Համակարգը միացնում է Լեհաստանը, Սլովակիան, Հունգարիան, Ռումինիան և Մոլդովան:

▪️Անցյալ տարի Ուկրաինայի էներգետիկայի նախարար Գերման Գալուշչենկոն POLITICO-ին ասել էր, որ Կիևը չի համաձայնի երկարաձգել համաձայնագիրը՝ ասելով, որ «երկկողմ բանակցություններն անհնար են»: ԵՄ էներգետիկայի հանձնակատար Քադրի Սիմսոնը նույնպես ասաց, որ դաշինքը «շահագրգռված չէ» համաձայնագրի երկարաձգմամբ:

▪️Սակայն մի քանի այլընտրանքային լուծումներ են առաջարկվել։ Անցյալ շաբաթ Bloomberg-ը հայտնել էր, որ Կենտրոնական Եվրոպայի երկրները դիտարկում են մեկ տարբերակ, ըստ որի՝ Ադրբեջանին պատկանող գազը պետք է մղվի խողովակաշարեր։

▪️ «Ներկայումս գազ են ստանում Եվրամիության ութ երկրներ»,- ասել է Հաջիևը։ «Հույս ունենք, որ շուտով կընդլայնենք [ադրբեջանական] գազ ներկրողների աշխարհագրությունը»,- եզրափակեց նա։

▪️Գազի մատակարարման հանկարծակի դադարեցումը ամենաշատը կազդի Սլովակիայի վրա, որը պատմականորեն գազի ներկրման համար հույսը դնում է Մոսկվայի վրա: Սլովակիայի վարչապետ Ռոբերտ Ֆիկոն անցյալ ամիս այցելեց Ադրբեջան և ասաց, որ կանի «քաղաքականապես անհրաժեշտ ամեն ինչ» երկրից գազ ստանալու համար: 

▪️Առայժմ պարզ չէ, թե արդյոք այս ծրագիրը ներառելու է ադրբեջանական գազի արտահանումը Ռուսաստանի տարածքով։ Ըստ ICIS ապրանքային հետազոտական ​​ընկերության գազի շուկայի փորձագետ Աուրա Սաբադուսի, ցանկացած գործարք, հավանաբար, թույլ կտա Մոսկվային ստանալ եկամուտների գոնե մի մասը և թույլ կտա գազ արտադրողներին շարունակել գործունեությունը Ռուսաստանում:

▪️«Ի վերջո, Ռուսաստանը հաղթող դուրս կգա, բայց հիմա «Գազպրոմը» ծանր ֆինանսական վիճակում է. Արտադրությունը ռեկորդային ցածր մակարդակի վրա է, և նրանց անհրաժեշտ է գազ վաչառել»,- ասել է Սաբադուսը: Անցյալ ամիս Մոսկվայի գազի արտահանման հսկան գրանցեց իր առաջին տարեկան կորուստը 1999 թվականից ի վեր։

▪️Բացի այդ, հավելել է Սաբադուսը, թեև Ուկրաինայի տարածքով գազի մատակարարման ամբողջական դադարեցումը կարող է հանգեցնել Կենտրոնական Եվրոպայի սպառողների գների բարձրացմանը, «բոլոր տուժած երկրները՝ Սլովակիան, Հունգարիան և այլն, ունեն այլընտրանքային տարբերակներ»:

▪️Չնայած Ռուսաստանից կախվածությունը նվազեցնելու ջանքերին, ICIS-ի տվյալների նոր վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ գրեթե երկու տարվա ընթացքում առաջին անգամ Մոսկվան մայիսին ավելի շատ գազատարով բնական գազ և հեղուկ բնական գազ է մատակարարել Եվրոպա, քան Միացյալ Նահանգները: