Հայ-ռուսական միավորված զորքերը ո՞ւմ են զսպելու

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հավանություն է տվել Հայաստանի հետ միացյալ զորախումբ ստեղծելու՝ Ռուսաստանի կառավարության առաջարկին և հանձնարարել է ստորագրել այն: Ռուսաստանի կառավարության իրավական տեղեկատվության կայքում նոյեմբերի 12-ին հրապարակված փաստաթղթում նշված է. «Ռուսաստանի Դաշնության նախագահն ընդունել է Հայաստանի հետ Զինված ուժերի միացյալ զորամիավորում ստեղծելու վերաբերյալ համաձայնագրի ստորագրման մասին կառավարության ներկայացրած առաջարկը: Հանձնարարել Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությանը, արտգործնախարարության մասնակցությամբ, հայկական կողմի հետ բանակցել և համաձայնության հասնելուց հետո Ռուսաստանի անունից ստորագրել նշված համաձայնագիրը»: Ռուսական պետական ՏԱՍՍ գործակալությունը հաղորդել է, որ ըստ համաձայնագրի՝ Կովկասյան տարածաշրջանում կոլեկտիվ անվտանգության կողմերից յուրաքանչյուրի անվտանգությունը ապահովելու նպատակով ստեղծվում է երկու երկրների միացյալ զորախումբ, որն ի զորու կլինի համարժեք արձագանքել զինված հարձակմանը (ագրեսիային), ինչպես նաև «կողմերի անվտանգության այլ սպառնալիքներին և մարտահրավերներին»: Երկու երկրների պաշտպանության նախարարությունները մշակելու և իրենց գերագույն գլխավոր հրամանատարների մոտ հաստատելու են միացյալ զորախումբը կիրառելու պայմանները: Նրանք նաև որոշելու են զորախմբի կազմը: Ըստ համաձայնագրի՝ միացյալ զորախմբի հրամանատարին նշանակելու է Հայաստանի Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարը, Ռուսաստանի Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատարի համաձայնությամբ: Խաղաղ ժամանակ զորախումբը ենթարկվելու է Հայաստանի Զինված ուժերի գլխավոր շտաբին, իսկ պատերազմական ժամանակ կախված իրավիճակից՝ նաև «Ռուսաստանի Հարավային օկրուգի զորքերի հրամանատարին»: Փաստաթղթում նշված է, որ կողմերը ինքնուրույն են իրականացնելու միացյալ զորախմբում ընդգրկված իրենց զորքերի նյութատեխնիկան և ֆինանսական ապահովումը: Ամենակարևոր դրվագներից է, սակայն հետևյալ կետը` «Համաձայնագիրը որևէ երրորդ պետության դեմ ուղղված չէ»,- ընդգծված է ռուս-հայկական համատեղ զորախումբ ստեղծելու փաստաթղթում, հաղորդում է «Ազատություն» ռ/կ-ն: Համաձայնագիրը նախատեսվում է ստորագրել հինգ տարի ժամկետով, եթե որևէ կողմը չի հայտարարի սույն համագործակցությունը դադարեցնելու ցանկության մասին, ապա ժամկետը լրանալուց հետո, այն մեխանիկորեն ևս հինգ տարով երկարաձգվում է: Պաշտոնական հաղորդագրությունից բացի ՏԱՍՍ-ը զրուցել է նաև ռազմական ոլորտի փորձագետ, Арсенал Отечества ամսագրի գլխավոր խմբագիր Վիկտոր Մուրախովսկու հետ, ով կարծիք է հայտնել, թե ռուս-հայկական միացյալ զորախմբի ստեղծումը, որը բացառապես պաշտպանական խնդիրներ է իրականացնելու, կլինի երկու երկրների ռազմական ոլորտի համագործակցության հաջորդ քայլը: Նրա կարծիքով, դա անհրաժեշտ և ճիշտ քայլ է, քանի որ ի տարբերություն դաշինքային հարաբերությունների, միացյալ ռազմական զորախմբում միջոցները և ուժերը ավելի արդյունավետ կբաշխվեն: Арсенал Отечества-ի գլխավոր խմբագիրը նաև նշել է, որ այդ զորախումբը զսպող գործոն կլինի Ադրբեջանի որոշ «տաք գլուխների համար», միաժամանակ ընդգծելով, որ զորախումբը հարձակողական խնդիրներ չի ունենալու: «Ես հիմա չեմ խոսում Ադրբեջան պետության մասին, այլ նկատի ունեմ առանձին գործիչների, որոնք մտադիր են, կամ երազում են քաղաքական խնդիրները լուծել ռազմական մեթոդներով»,- ռուսական պետական ՏԱՍՍ գործակալությանը ասել է ասել Վիկտոր Մուրախովսկին: Հիմա, եթե խմբավորումը ստեղծվում է` «Կովկասյան տարածաշրջանում կողմերի անվտանգությունը պահպանելու նպատակով»` Ադրբեջանին զսպելու համար,  ապա ինչպե՞ս հասկանալ համաձայնագրի այն դրույթը, որում հստակ ասվում է` «համաձայնագիրը որևէ երրորդ պետության դեմ ուղղված չէ»: Հետևաբար, ո՞ւմ շահերն են պաշտպանելու հայ-ռուսական միավորված զորքերը` հայերի՞, թե՞ ռուսների... Ընդ որում, այս կետը` «համաձայնագիրը որևէ երրորդ պետության դեմ ուղղված չէ», կվերաբերվի ոչ միայն Ադրբեջանին, այլև Թուրքիային, եթե համարենք, որ նաև Թուրքիայից կարող են Հայաստանի սահմանները վտանգվել: Հետևաբար, միտքը, թե ստեղծվող խմբավորման հիմնական խնդիրներն են դիմակայել երկու երկրներից որևէ մեկին ուղղված զինված հարձակումներին, պաշտպանել Հայաստանի և Ռուսաստանի պետական սահմանները, ընդամենը Ռուսաստանի ներկայությունը Հայաստանում էլ ավելի ամրապնդելու հերթական քայլն է: Գործնականում, եթե Աստված մի արասցե, Ադրբեջանը Հայաստանի սահմանների նկատմամբ ոտնձգություն իրականացնի` այս համաձայնագրով երրորդ երկրի դեմ գործողություններ չեն կարող իրականացվել: Այսինքն, ստացվում է, որ այդ համաձայնագրով նախատեսված Հայ-ռուսական միավորված զորքերը Ադրբեջանի սանձարձակությունը գործնականում կանխելու հնարավորություն չեն ունենալու: Թամար Բագրատունի