Փաշինյանին Բրյուսելից բարդ անակնկալ մատուցեցին

Եվրոպական խորհրդարանը հանդես է, կարելի է ասել, սենսացիոն առաջարկությամբ...

Եվրոպական խորհրդարանն առաջարկում է Եվրամիության և վեց հետխորհրդային երկրների, այդ թվում` Հայաստանի, միջև ստեղծել «ընդհանուր տնտեսական տարածք»: Փաստաթղթում, որի բովանդակությանը ծանոթացել է «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայանը, եվրոպացի օրենսդիրները միևնույն ժամանակ դատապարտում են Ռուսաստանի գործողությունները Արևելյան գործընկերության անդամ երկրներում:
Փաստաթուղթն առաջիկայում քննարկման կդրվի Եվրախորհրդարանի արտաքին հարցերի հանձնաժողովում և ամենայն հավանականությամբ խորհրդարանի հավանությանը կարժանանա արդեն մայիսին, ինչից հետո հունիսի 18-ին նախատեսված է Եվրամիության անդամ երկրների և Արևելյան գործընկերության անդամ պետությունների՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ուկրաինայի, Բելառուսի և Մոլդովայի ղեկավարների հանդիպումը Բրյուսելում: Այդ գագաթնաժողովի ընթացքում Եվրամիությունը պատրաստվում է նոր քաղաքականություն հաստատել հարևանների հետ հարաբերությունների վերաբերյալ:

Եվրամիության մի շարք դիվանագետներ, սակայն, «Ազատությանը» հայտնել են, որ կորոնավիրուսի համաճարակի պատճառով հանդիպումը, ըստ ամենայնի, կհետաձգվի մինչև տարվա երկրորդ կեսը:

Ոչ ուղղակիորեն նկատի ունենալով Ռուսաստանին, որը կոշտ հակազդում է Եվրամիությանը և ՆԱՏՕ-ին մերձենալու՝ հետխորհրդային երկրների ջանքերին, Եվրախորհրդարանը կվերահաստատի «Արևելքի գործընկեր երկրների ինքնիշխան իրավունքը՝ ազատ ընտրելու Եվրամիությանն ինտեգրման կամ ԵՄ-ի հետ համագործակցության անհատական մակարդակը», - նաև ասվում է փաստաթղթում:

Եվրոպական խորհրդարանը նաև բաց տեքստով «խստորեն դատապարտում է Արևելյան գործընկերության տարածաշրջանում հիմնարար սկզբունքների և միջազգային իրավունքի նորմերի խախտումը, Ռուսաստանի Դաշնության կողմից ուժի ապօրինի կիրառումը, ներխուժումը, ապակայունացումը, բռնակցումը, սահմանների խախտումը և օկուպացիան Արևելյան գործընկերության անդամ մի շարք երկրների տարածքներում»:

2009-ին ստեղծելով Արևելյան գործընկերության ծրագիրը՝ Եվրամիությունը նախկին խորհրդային բլոկի անդամ վեց պետություններին ի սկզբանե հնարավորություն է ընձեռել մերձենալու եվրոպական դաշինքի հետ, սակայն՝ առանց անդամակցության հեռանկարի: Տասը տարի անց վեց երկրներից Մոլդովան, Ուկրաինան և Վրաստանը ստորագրեցին Ասոցացման պայմանագրերը և այժմ ավելին են ցանկանում: Հայաստանը բավարարվել է Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրով:

Եվրամիության օրենսդիր մարմինը, որը նախկինում կոչ էր անում Բրյուսելին ընդլայնվել դեպի արևելք, փաստաթղթում ընդգծում է, որ թեև Արևելյան գործընկերության ծրագիրը չի ենթադրում անդամակցություն, սակայն այն կարող է նպաստել Եվրամիության հետ աստիճանաբար մերձեցմանը:

Որպես «ավելին»՝ եվրոպացի օրենսդիրները, մասնավորապես, առաջարկում են Եվրամիության և Արևելյան գործընկերության երկրների միջև ստեղծել ընդհանուր տնտեսական տարածք՝ ներառյալ ծառայություններ, որոնք կնպաստեն առավել խորը տնտեսական ինտեգրմանը Եվրամիության հետ, ինչպես նաև վեց անդամ պետությունների միջև համագործակցության խորացմանը: Բացի այդ, առաջարկվում է վերացնել Եվրամիության և Արևելյան գործընկերության անդամ երկրների միջև ռոումինգի ռեժիմը, թույլ տալ այդ երկրներին աստիճանաբար ինտեգրվել Բրյուսելի գլխավորած էներգետիկ միությանը, տրանսպորտային համայնքին և թվային միասնական շուկային:

Այս առաջարկը, օրինակ՝ հարևան Վրաստանի համար բավական ընդունելի կլինի: Իսկ ինչ պատասխան կունենան Նիկոլ Փաշինյանը, որը Ռուսաստանի իշխանությունների մերձենալու քաղաքականություն է վարում:

Սա մի առաջարկ է, որը վերաբերում է աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման հստակեցման: Ավելին՝ սա ինչ-որ պահից նաև երկրների ԵՄ-ի անդամակցության ճանապարհին հասնելու մի միջոց է: Հետևաբար, պետությունների ղեկավարները պետք է մտորեն, ծանրութեթև անեն և հստակ պատասխանեն՝ թե իրենց երկրները գնո՞ւմ են այդ ուղով, թե ոչ:

Այս առումով, Փաշինյանին բավական բարդ որոշում է սպասում կայացնել. Կամ ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների խորացում, կամ՝ Կրեմլին չնեղացնելով՝ Մոսկվայի սիրտը շահելու մշտական հավատարմության ցուցադրություն:

Հայաստանը ԵԱՏՄ-ին է անդամակցում, և Հայաստանի թե նախկին, թե ներկայիս իշխանությունները շարունակ հայտարարում էին, թե պատրաստ են կամուրջ դառնալ ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև:

Իսկ ինչպե՞ս են դա իրագործելու...

Մետաքսյա Շալունց