Մարությանն ու Փաշինյանը մի օր ընդհարվելու են.Դավիթ Խաժակյան

Հարցազրույց «Լույս» խմբակցության ավագանու անդամ Դավիթ Խաժակյանի հետ:/Մաս 2-րդ/

-Նորից աղբահանությանը վերդառանանք,այնպիսի տպավորություն է,որ քաղաքային իշխանությունը ուզում էմեկ օպերատորի փոխարեն ունենալ երկու օպերատոր,կո ՞ղմ եք դրան:

-Պետք է քաղաքում լինի առնվազն երկու օպերտոր,որ վերջիններիս միջև լինի մրցակցություն, բայց որտեղ են մեր մոտեցումները տարբերվում. Պետք է լինի համայնքը ,որպեսզի իրենք անմիջական ներգարավվածություն ունենան դրանում,մենք ասում ենք,որ պետք է ներգրավել միջազգային փորձառու օպերատորի մրցույթի միջոցով ,որը այդ շահագործումը հստակ պայամանագրային պարտավորությունների շրջանակնորում կիրականացնի,մեր փաստարկը իրենց ներկայացրածին այն է,որ Երևանը տարիներ առաջ սանսեկտրների միջոցով տեսել է,թե ինչպես է քաղաքը իրականացնում աղբահանություն,այդ հարոցում քաղաքը որպես կառավաիչ լավ չի աշխատելու մի շատ պարզ պատճառով,որ յուրաքանչուր գնում իրականացնում է ՀՀ գնումների օրեդրությամբ, և չես կարող նման մեծ կառուցը,որը օպերատիվություն է պահանջում կառավարման առումով,դնես գնումների օրենսդության տակ,և հայտարարես մրցույթ,որը կկայնա տասնյակ օրեր անց:Մենք ասում ենք,որ քաղաքապետարանը չունի փորձառություն, այդ գործառույթները կազմակերպելու և շատ ավելի լավ կլինի ,որ քաղաքապետարանը լինի վերահսկող, և ներգարավի այլ օպերատորի և այդ շահագործումը ինքն իրականացնի:Այս քննարկումը կարծես նախորդ և ներկա դարի քննարկումը լինի:

-Խոչընդոտ տեսնո ՞ւմ եք դա կիրառելու համար:

-Այս առումով որևէ խոչընդոտ չեմ տեսնում, որովհետև ,եթե մրցույթը հայատարարած լինեինք ամիսներ առաջ,շատ կարճ ժամանակ անց մենք կունենայինք նոր օպերատոր,որը կիրականացեներ նոր ներդրում և այդ ֆինանսական բեռը քաղաքի վրա չէր անցնի:Իրենք ինչ արեցին. 5,2 միլիարդ դրամ այսօր վճարում են Սանիտեկին և չեն ասում պայմանգիրը խղեզելու են ,թե ոչ, և երկու միլիարդ վճարելու են աղբահանության հիմնարկին:Ստացվում է,որ քաղաքի բեռը մի ծառայության համար,որի համար արդեն իսկ վճարվոմ է,ևս երկու միլիադր դրամով մեծացավ ,ընդ որում այս բեռը մեծանում է տվյալ դեպքում ամենաշատը կանաչապատումից կրճատելով.բյուջեից կրճատեցին կանաչապատումը,գումարը տարան պահուստային ֆոնդ, հիմա պահուստային ֆոնդին տալիս են աղբահանությանը:

-Կրպակների ապամոնտաժման գործընթաց է գնում,հանում են նաև գովազդային վահանակաները:

-Կրպակների առումով ստեղծվելէ շատ վիճահարույց իրավիճակ,մի կողմից ,այո, մայթերը շատ են ծանրաբեռնված կրպակներով,միանշանակ է,որ դրանք պետք է աստիճանաբար ազատվեն:Մյուս կողմից քաղաքում սնկի նման աճում են նոր կրպակներ,որոնց տակ կան թույլտվություններ քաղաքապետարանի տարբեր պաշտոնյաների կողմից և դեպքերից մեկը մենք բացահայտեցինք:Ես միշտ զարմանում ե,թե ինչպես է երեք հոգանոց խմբակցությունը ավելի շուտ նման դեպք բարձրաձայնում,քան ամբողջ քաղաքային իշանությունը, էլ չեմ ասում ավագանու մեր իշխանական գործընեկերներին և ինձ մոտ հարց է առաջանում`չեն տեսել այդ նոր կրպակները,որոնք աղմուկից հետո հանում են,թե տեսել են բայց իրենց համար դա նորմալ է,քանի դեռ բարձրաձայնված չէ:Մարդկանց մոտ ամենավատը ,որ կարող է առաջանալ, անարդարության զգացումն է,երբ մեկի կրպակը հանում են ,թեկուզ որ ապօրինի տեղադրված է,բայց մեկ այլ տեղում առանց թույլտվության կրպակ է տեղադրվում,առաջանում է արդարության խնդիրը:Նման շինությունները,որոնք ծանրաբեռնում են բանուկ հատվածները,պետք է ազատվեն,բայց դա պետք է լինի կանխատեսելի կերպով:Քաղաքապետարանը սկսեց Օպերայի հարակից սրճարանների ապամոնտաժում,հիմա կարծես այդ երկու սրճարանն էր ,որ իրենց խանգարում էր,մնացածները շարունակում են գործել և նրանց գործը բնականաբար ավելի լավ առաջ է գնում,որովհետև այս երկուսի հոսքը բաշխվել է նրանց միջև:Ես անմիջապես դիմեցի քաղաքաետին,ասացի`ողջունելի է ,որ կանաչապատ տարածքները պետք է վերականգնել,նաև Օղակաձև այգում, քաղաքապետը եթրներից մեկում հայտարարել էր,որ ունի ճանապարհային քարտեզ,թե ինչպես են ապամոտնաժումները գնալու:Ասացի,որ անհրաժեշտ է հրապարակել,որ իմանան,որ այս տարածքում ունեն որոշակի տնտեսական գործունեություն և տեղափոխեն:Ինձ պատասխանեցին,որ ներկայումս նման փաստաթուղթ չկա, դրան կանդրադառնան այն բանից հետո,երբ բարեկարգեն Օպերայի տարածքը: Որոշել,թե հաջորդը որ կանաչապատ տարածքը պետք է ազատվի,հնարավոր է միայն այս բարեկարգման գրծընթացը ավատելուց հետո:

-Ինչո ՞ւ այդ երկուսը:

-Պարզապես այդ երկուսը պայմանագրերի մեջ ունեին խոցելիություն և հնարավոր էր դրանք արագ լուծարել ,ի տարբերություն մյուսների,բայց նման դեպքերում անհրաժեշտություն է առաջանում հավասարությունը ապահովել,մարդիկ նայում են և չեն հասկանում` ինչու:

-Խոստացան մետրոյի երկու նոր կայարանների կառուցում և վերելակների հարցը,որը վերածվեց զավեշտի,կա ՞ լուծում:Քաղաքապետը ասաց,որ բեռը թողնվելու է քաղաքացիների վրա:

-Մետրոյի կայարանը Աջափնյակում իրատեսական է,կարելի է իրականացնել, բայց այն ճանապարհով ,որ գնում են իրենք ես վատատեսական չհնչի,բայց տանելու է փակուղի,որովհետև իրենք ասում են ,որ համայնքը և պետությունը որևէ ներդրում չեն իրականացնելու,դա պետք է անի մասնավորը,դա հնչում է շատ լավ,բայց գործնականորեն դա հնարվոր չէ:Դեռևս ամիսներ առաջ իրենք ասում էին` ներդրողներ կան,քննարկում ենք,համաձայնություն կա,բիզնես պրոյեկտ ենք քննարկում,այսօր քայլ ետ են արել,ասում են ` մենք մշակում ենք նախագիծ,թե ինչքան գումար է անհրժեշտ նոր կայարանի կառուցման համար, և դրանից հետո ներդրողներին պարզ կլինի,թե արդյունավետ ներդրումը,թե ոչ:

-Գլխավոր ճարտարապետը հստակ ասում էր:

-Այո,ես փորձում էի որպես ընդդիմադիր ավագանու անդամ լռել,որովհետև նրան մի կողմից հարգում եմ անձնապես,մյուս կողմից այնպիսի տպավորություն չստեղծվի,թե մենք չենք ուզում:Ամեն անգամ,երբ ասում ենք`սխալ ուղղությամբ եք գնում,իրենք դա ընդունում են որպես քննադատություն,չեն ուզում դրանից որոշակի ինֆորմացիա ստանալ,և ընդունել:Ժամանակը կգա ,իրենք կգտեն,թե ում մեղադրեն:Վերելակների մասով ևս իրենք հիմա գցում են կառվարության դաշտ,սա իմ կանխատեսումն է,իրենք ասում են`մենք մեր միջոցներով չենք կարող իրականացնլ,բնակիչները նման միջոցներ չունեն,սա պետք է լինի վարկային ծրագիր,որը պետք է իրականացվի կառավարության աջակցությամբ: Սա տեսնում են միակ ուղղությունը:

-Նախընտրական փուլում շատ գեղեցիկ ներկայացնում էր Հայկ Մարությանը:

-Գեղեցիկ բաներ ներկայացնելու հարցում չեմ կարող մրցել իրենց հետ,իրենք հաղթող են,բայց կոնկրետ քաղաքային տնտեսության հարցով ասեմ,որ վերլակների խնդիրը,որպեսզի իրկանացվեր,պետք է լիներ բարդ համագոծացության միջոցով ,որտեղ ներգրաված կլիներ և համայնքը, և պետությունը ,և քաղաքացին և դա կլիներ իրատեսական սցենարը:Իրենք ասում են`մենք միջոց չունենք,քաղաքացուց չենք ուզելու ,մի ժամանակ ասացին`քաղաքային պարտատոմսեր ենք թողարկելու,հետո հասկացան,որ դա աբսորրդի ժանրից է,լավ է,որ նման բարդ բառեր չեն ասում:Հիմա կասեն գնդակը կառավարության դաշտում է,մենք սպասում ենք կառավարությունը գումար տա, կփորձեն հանրային կերպով դա հիմնավորել,որ այլընտրանք չկա, քան կառավարության ֆինանասվորումը,վերջում,եթ եկառավարությունը չֆինասավորի,կասեն `գիտեք մենք մեղավոր չենք: Նույնը ասում են` քաղաքային տրաստորտի հետ կապված,ես կարծում եմ,որ քաղաքապետը և կառավորությունը մի օր ընդհարվելու են,նա ասի` դուք գումար չտվեցիք,մենք խնդիրը չլուծեցինք,այդ խնդիրը հնարավոր էր լուծել այդ թվում և սեփական միջոցներով,իսկ կառավարությունից պահանջելով ողջամտության սահմաններում միջոցներ ոչ թե ամբողջ գումարի ծավալը:

-Գնումների հետ կապված աղմուկ բարձրացրեցիք,կարգավորվե ՞ց հարցը:

-Այդ թվերը ուզում ի ամբողջական ստանալ,բայց երբ ուսումնասիրում եմ վերջին ամիսները,շատ մեծ համեմատկանով մեծ քանակությամբ մեկ անձից գնումներ են անում:

-Կոռուպցիոն ռիսկ կա ՞:

-Մեկ անձից գնումը միշտ կոռուպցիոն ռիսկ ուի,անկախ նարնից,թե ով է քաղաքպետը :Մեկ անձից գնում,նշանակումէ ,որ քաղաքապետը մեկ անձից իր հայեցողությամբ գնում է անում,իսկ կոնկրետ դեպքում ,երբ ասում ենք,որ բեռնատար մեքենաներ եք ձեռք բերում մրցութային պայամանները այնպիսին գրելով,որ դա փաստացի մեկ անձից է ստացվում ,իրենք այս գործընացում ներգարվեցին դատախազությանը:Հիմա ասում են,որ մենք դատախազությունից թուղթ ունենք,որ ամեն ինչ նորմալ է,կոռուպզիա չկա:Զավեշտալին այն,որ այդ գործը ներկայումս գտնվում է դատարանում վարույթի փուլում և պետական մի մարմինը,գնումների բողոքարկման մարմինը կասեցրել էր,և քաղաքապետարանը դիմել էր դատարան,որ վիճարկեր այդ որոշումը:Քանի դեռ դա վիճարկված չէ,կա իրավական թուղթ,որ այն հակաօրինական է, իրենք ինչպես են այդ թուղթը ստացել դատախազությունից,որ ամեն ինչ օրենքի շրջանակներում է:

-Ժամանակին երկրոդ նախագահը ասաց,որ քաղաքը փողի վրա նստած է և փող է ուզում,այսինք`շատ հարուստ է,և պետք է կարողանա իրենք իրենով աշխատել,կարծեմ այդ ժամանակ քաղաքապետը Երվանդ Զախարյանն էր:Իսկապես դա այդպե ՞ս է:

-Ներկայիս օրենսդրական կարգավորումներով այդպես չէ,մեր բյուջերի կեսը մենք ստանում ենք կառավարությունից ,մյուս կեսը սեփական եկամուտենր են `հարկերի ,տուրքերի և ակտիվենրի իրացումից առաջացած:Ասեմ,որ եղած ասֆալտապատման ծավալը,որը ևս քաղաքում բավարար չէ,թեպետ ուրիշ քաղաքների հետ համեմատելով պետք է ասենք,որ դա էլ է բավականին շատ,ասֆալտապատման գումաները ստանում ենք պետբյուջեից,եթե օրենքը չի փոխովում և եմնք ունենք նման քննարկում,որ բիզնեսներից առաջացած հարկատեսակների մի մասը կարող է գնալ այն համայքին ,որտեղ որ նման բիզնեսը ծավալվում է,այդ դեպքում գուցե ինքնբավությունը ապահովի:Ներկյումս, ցավոք ֆինանսական անկախություն չկա:

-Իշխանափոխությունից հետո ներդրումների շարժ ,Երևանի նկատմամբ հետաքրքրություն նկատվե ՞լ է ,ունե ՞ք նման ինֆորմացիա:

-Ես անընդհատ դա լսում եմ կառավարության անդամներից,բայց որպես քաղաքացի և ավագանու անդամ,տեսնում եմ ավելի մեծ կասկածներ ներդրողների մոտ,որովհետև կանխատեսելիության խնդիր կա,իսկ այս ագրեսիվ մթնոլորտում,որտեղ քաղաքապետը միջազգային ներդրողին ինչ ասես չի ասում,իսկ վարչապետը կառավարության հարթակներից բռնության կոչեր է հնչեցնում `մարդականց ասֆալտին փռելու և պատերին ծեփելու սպառնալիքով, միջազգաին ներդրողը չի մատածում,որ դա ուղղված էր նախկիններին,նայում,ասում է`ես այս կառավարության հետ պետք է գործ ունենամ և առնչվեմ,ու մի քիչ վախենում է:

Առաջին հատվածն`այստեղՀարցազրույցը`Նաիրա Բաղդասարյանի