«Ժողովուրդ». Արտահանումների իրական պատկերն այնքան էլ չի համապատասխանում պաշտոնական հայտարարություններին

«Ժողովուրդ» թերթը գրում է. «Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառվող տնտեսական սահմանափակումներից հետո Հայաստանի իշխանությունները հայտարարեցին, որ ժամանակն է դիվերսիֆիկացնել արտահանման ուղղությունները և ավելի ակտիվ մուտք գործել եվրոպական շուկաներ։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ու կառավարության անդամները պարբերաբար հայտարարում են, որ Եվրոպական միությունը բացել է իր դռները հայկական արտադրողների և գործարարների առաջ, արտոնյալ պայմաններ է ստեղծել, իսկ Հայաստանը պետք է օգտվի այդ հնարավորությունից։

Սակայն, ինչպես պարզվում է, իրական պատկերն այնքան էլ չի համապատասխանում պաշտոնական հայտարարություններին։

«Ժողովուրդ» օրաթերթին ՀՀ-ից արտահանմամբ զբաղվող, միջազգային բեռնափոխադրումներ իրականացնող գործարարներն ու տրանսպորտային ոլորտի ներկայացուցիչները դժգոհել են, որ եվրոպական ուղղությամբ բեռների տեղափոխման գործընթացում շարունակում են բախվել լուրջ վարչարարական և մաքսային խոչընդոտների, որոնք էապես մեծացնում են թե՛ ժամանակային, թե՛ ֆինանսական ծախսերը։

Մասնավորապես, մեր զրուցակիցների փոխանցմամբ, Հայաստանից Եվրոպական միության անդամ երկրներ արտահանվող ապրանքները սահմանային անցակետերում միանգամից չեն բաց թողնվում։ Բեռնատարները ենթարկվում են երկարատև ստուգումների, կապարակնքվում են, օրերով մնում մաքսային տերմինալներում, իրականացվում են լրացուցիչ զննություններ ու վարչարարական ընթացակարգեր։

Այս իրավիճակը հատկապես ծանր հետևանքներ է ունենում գյուղատնտեսական և արագ փչացող ապրանքների արտահանման դեպքում։ Մինչ ապրանքը սպասում է սահմանային ձևակերպումների ավարտին, գործարարները կրում են լրացուցիչ վնասներ՝ թե՛ ապրանքի որակի վատթարացման, թե՛ ժամկետների խախտման պատճառով։

Խնդիրը միայն դրանով չի սահմանափակվում։ Քանի դեռ բեռնատարները կանգնած են մաքսային տերմինալներում, փոխադրող ընկերությունները վճարում են կայանման և սպասարկման լրացուցիչ վարձավճարներ։ Արդյունքում հայկական արտադրանքի ինքնարժեքը բարձրանում է, իսկ եվրոպական շուկայում այն դառնում է ավելի քիչ մրցունակ։

Փաստորեն, այն ճանապարհը, որը քաղաքական մակարդակով ներկայացվում է որպես նոր տնտեսական հնարավորություն, գործարարների համար վերածվում է լրացուցիչ ծախսերի և ժամանակի կորստի։

Հատկանշական է, որ այս խնդրի գոյությունը երեկ անուղղակիորեն հաստատեց նաև փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը՝ կառավարության նիստի ընթացքում հայտարարելով. «Մեր բեռնափոխադրողները չեն ուզում գործ ունենալ եվրոպական սահմանի հետ․ կապարակնիքների հարցը չի լուծվել»։

Փոխվարչապետի այս հայտարարությունը փաստացի վկայում է, որ խնդիրը հայտնի է նաև կառավարությանը։ Սակայն մինչ օրս գործարարները որևէ գործնական լուծում չեն տեսնում։

Ստացվում է, որ Ռուսաստանի շուկայում առաջացած դժվարություններից հետո իշխանությունները փորձում են վերաուղղել Հայաստանի գյուղմթերքի և տարբեր արտադրատեսակների արտահանումը դեպի Եվրոպական միություն։ Սակայն գործնականում արտահանողները բախվում են այնպիսի խոչընդոտների, որոնք եվրոպական ուղղությունը դարձնում են ոչ միայն ավելի թանկ, այլև ավելի ռիսկային։

Այս իրավիճակում բազմաթիվ գործարարներ արդեն հարց են բարձրացնում՝ որքանո՞վ է իրատեսական խոսել արտահանման դիվերսիֆիկացման մասին, եթե ճանապարհին առկա վարչարարական և մաքսային խնդիրները չեն հաղթահարվում։ Որովհետև, որքան էլ քաղաքական մակարդակում հայտարարվի, որ Եվրոպան բացել է իր դռները հայկական բիզնեսի առաջ, եթե յուրաքանչյուր բեռնափոխադրում վերածվում է օրերով ձգվող ստուգումների, լրացուցիչ վճարների և ապրանքի վնասման ռիսկի, ապա նման պայմաններում եվրոպական շուկան դժվար թե դիտվի որպես գրավիչ և շահավետ ուղղություն հայ արտադրողների համար։

Փաստորեն, արտահանման աշխարհագրությունը փոխելու քաղաքական հայտարարություններից մինչև իրական տնտեսական արդյունք դեռևս բավական երկար ճանապարհ կա անցնելու։ Իսկ մինչ այդ, այդ ճանապարհի գինը վճարում են հենց հայկական արտադրողներն ու բեռնափոխադրողները՝ կորցնելով ժամանակ, գումար և մրցունակություն»։