Բուն Բարեկենդանը չի հակադրվում պահքին, այլ բացում է նրա իմաստը․ Տեր Հեթում

Բուն Բարեկենդանը ոչ միայն օրացուցային սահման է Մեծ Պահքից առաջ, այլ՝ գոյաբանական անցում. արտաքինից դեպի ներքին, մարմնից դեպի հոգի, սովորությունից դեպի գիտակցություն,այս մասին գրել է Ախթալայի և հարակից գյուղերի հոգևոր հովիվ Տեր Հեթում քահանա Թարվերդյանը։

Այդ անցման բանալին, Տեր Հոր խոսքով, տալիս է մեզ Մատթեոսի Ավետարան 6․1–21 հատվածը, որտեղ Քրիստոս բացում է պահքի ոչ թե ծեսը, այլ տրամաբանությունը։

«Քրիստոսի խոսքը կառուցված է մի պարզ, բայց խոր սկզբունքի վրա․ մարդու իրական կյանքը չի որոշվում այն բանով, ինչ նա անում է արտաքին աշխարհում, այլ այն բանով, ինչ տեղի է ունենում նրա ներսում։

Ողորմությունը, աղոթքը և պահքը դառնում են կեղծ, եթե վերածվում են ինքնահաստատման միջոցի։ Այդ դեպքում մարդը չի շարժվում դեպի Աստված, այլ դեպի սեփական կերպարի պաշտամունք։

Այս իմաստով Բուն Բարեկենդանը կանգնեցնում է մարդուն ինքնության հարցի առաջ․ ես ո՞վ եմ՝ այն, ինչ երևում է, թե այն, ինչ թաքնված է։

Քրիստոսի ուսուցման մեջ ողորմությունը ազատվում է փոխհատուցման տրամաբանությունից։

«Թող ձախ ձեռքդ չիմանա, թե ինչ է անում աջդ» մի բարոյական խորհուրդ չէ միայն, այլ մարդաբանական ճշմարտություն. մարդը պիտի սովորի բարիք գործել առանց սեփական «ես»-ը կենտրոն դարձնելու։ Այստեղ բարին այլևս գործ չէ, այլ վիճակ։ Ոչ գործողություն, այլ գոյության կերպ։

Նույնը վերաբերում է աղոթքին։

«Մտիր քո սենյակը» նշանակում է վերադառնալ ինքնության խորքերին, այնտեղ, որտեղ մարդը մնում է առանց դերերի, առանց դիմակների, առանց հանդիսատեսի։ Աղոթքը դադարում է բառերի համակարգ լինելուց և դառնում է գիտակցության ձև՝ հանդիպում սեփական սահմանափակության և Աստծու բացարձակության միջև։

Պահքի մասին Քրիստոսի խոսքը ուղղված է մի կարևոր փիլիսոփայական վտանգի դեմ՝ տառապանքը դարձնել արժեք ինքնին։

Մռայլությունը, ցուցադրական խստությունը, ցավի հերոսացումը հակասում են պահքի իմաստին, որովհետև դրանք մարդու ուշադրությունը դարձնում են ոչ թե փոխակերպման, այլ տառապանքի վրա։

Այսպիսով պահքը ոչ թե մերժում է մարմինը, այլ վերադասավորում է մարդու ներսի հիերարխիան։

Մարմինը դադարում է լինել իշխող սկզբունք և դառնում է մասնակցող։ Սովը դադարում է լինել կենսաբանական վիճակ և դառնում է էթիկական հարց․ ինչի՞ն եմ ես ենթարկվում՝ ցանկությա՞ն, թե իմաստի։

Տեքստի գագաթնակետը փիլիսոփայական դատում է․ «Որտեղ որ քո գանձն է, այնտեղ կլինի և սիրտդ»։

Այստեղ «գանձը» նյութական կատեգորիա չէ, այլ գոյաբանական կենտրոն։ Այն, ինչ մարդը համարում է գերագույն արժեք, այնտեղ է կենտրոնանում նրա կամքը, հիշողությունը, ժամանակը և հույսը։

Եթե գանձը մարմնական հաճույքն է, մարդը կապվում է անցողիկի հետ։ Եթե գանձը Աստված է, մարդը կապվում է հավիտենականի հետ։

Այս իմաստով Բուն Բարեկենդանը հարց է, ոչ թե տոն․ որտե՞ղ է իմ գանձը, որտե՞ղ է իմ սրտի առանցքը, ինչի՞ շուրջ է կառուցված իմ կյանքը։

Բուն Բարեկենդանը չի հակադրվում պահքին, այլ բացում է նրա իմաստը։ Այն հիշեցնում է, որ մարդու կյանքը չի կարող սահմանվել միայն սպառմամբ, հաճույքով կամ արտաքին վարքով։

Մարդը կոչված է ապրել ոչ միայն որպես մարմին, այլ որպես իմաստ որոնող գոյություն։

Ուստի պահքը դառնում է ոչ թե սահմանափակում, այլ վերադասավորում, ոչ թե ժխտում, այլ ուղղում, ոչ թե դատարկում, այլ կենտրոնացում։

Եվ եթե մարդը այս ճանապարհին սկսում է տեսնել ոչ թե միայն սեղանը, այլ նաև սիրտը, ոչ թե միայն օրենքը, այլ նաև ճշմարտությունը, ապա Բուն Բարեկենդանը դառնում է ոչ պարզապես անցումային օր, այլ գիտակցության սկիզբ»,- գրել է Տեր Հեթումը։