Քեզ տեսնելով՝ Կաթողիկոսը Սրբերի դասում է

Լրատվությունը հանրության հայելին է, որտեղ պարզ երևում է երկրի ղեկավարի դեմքը։ Երեկ Նիկոլ Փաշինյանը, երբ երևաց հանրության հայելու մեջ, ուղղակի ահավոր էր։ Լրագրողը, երբ հիշեցրեց նրա անպատկառ արտահայտությունները, որոնք գրել էր «Երկրի հակառակ կողմը» իր հայհոյագրքում (հիշեցնեմ, որ մեկ անգամ չէ, որ լրագրողներն անդրադարձել են գրքում զետեղված աղբահոտին), նա ասաց՝ գրականություն է։

Եթե ընդունենք, որ դա «գրականություն է», պիտի ընդունենք նաև, որ նա հենց այդ այլանդակ գրականությունը, մշակույթն է ներմուծել Հայաստան։ Սակայն այստեղ բացվում է նաև հոգեբանական մի խոր շերտ․ մարդը, որն իր իսկ ստեղծած բառապաշարը փորձում է արդարացնել «գրականության» անվան տակ, իրականում պաշտպանում է ոչ թե գիրքը, այլ իր սեփական ինքնապատկերն ու ես-ը։ Երբ մարդը ներքին հակասության մեջ է ինքն իր հետ, նա սկսում է իրականությունը ձևափոխել, բառերին տալ նոր իմաստներ, որպեսզի չբախվի սեփական պատասխանատվության հետ։

Դժվար է պատկերացնել այն լրագրողի վիճակը, որը մեջբերումներ էր անում Փաշինյանի գրքից։ Անգամ գործընկերներն էին ամոթից փակում իրենց դեմքը․․․ Հանրությունը հայելու մեջ հազարերորդ անգամ տեսավ, որ մերկ է իր թագավորը․․․ Իր մերկությամբ ութ տարի չի ամաչում, կանգնում է հայելու առաջ և ասում՝ սա գրականություն է, սա ես չեմ։ Խայտառակությունը հենց սա է։ Նման բան Հայոց աշխարհը երբևէ չի տեսել․ երբ ժողովուրդն ասում է՝ մերկ ես, թագավորը չի տեսնում կամ չտեսնելու է տալիս իր մերկությունը և ձևացնում, թե կույր է, խուլ է։ Սա հոգեբանական պաշտպանության դասական մեխանիզմ է՝ ժխտում։ Ժխտումն ընտրում են նրանք, ովքեր չեն կարողանում դիմանալ իրականության ճնշող գնահատականին։ Քանի որ ներսում կա վախ՝ պարտվելու, ծաղրվելու, անկարող երևալու, մարդը սկսում է հորինել մի այլ իրականություն, որտեղ նա է ճիշտը, նա է մշակույթը, նա է չափորոշիչը։
Միայն լեզուն է աշխատում, որ խոսում է ոչ տրված հարցերի շուրջ, որովհետև խուլ է։ Մարդը, որը չի լսում հարցը, իրականում չի կարող հարցին պատասխանել։ 

Հայ մայրը որքա՜ն պիտի լցված, համբերությունը սպառած լինի, որ օգտագործի Փաշինյանի գրքում զետեղվածը։ Այդ հայ մոր պես լցված է ողջ ազգը ու ձայն չի հանում։ Սա արդեն հավաքական հոգեբանության խնդիր է․ ժողովուրդը լռում է ոչ թե որովհետև չի հասկանում, այլ որովհետև վախենում է, որ իր ձայնը կարող է բերել անուղղելի ցնցումներ։ Իսկ Փաշինյանը հենց դրան է սպասում։ Որ սպառվի ազգի համբերության բաժակը ու իրականացվի այն, ինչ ավարտն է։ Ազգի ու պետության ավարտը։
Միանգամայն բնական պիտի դիտարկել, որ «մերկ թագավորը» դուրս է գալիս վերջին սրբության՝ Եկեղեցու, Կաթողիկոսի դեմ։ Հոգեբանորեն՝ երբ մարդը կորցնում է ինքնագնահատականի արտաքին հենարանները, սկսում է հարձակվել այն ինստիտուտների վրա, որոնք հիշեցնում են արժեքների, չափի ու սրբության մասին։ Դա արվում է ոչ միայն քաղաքական, այլ խորապես ներքին շարժառիթով՝ իրեն բարձրացնելու համար պիտի նվազեցնի այլոց։

Պարզապես ծիծաղելի է, երբ խոսում է Եկեղեցու բարեփոխումների, սրբության ու կաթողիկոսի մասին։ Մարդիկ փակում են իրենց դեմքը, որ ծիծաղը չերևա և քրթմնջում են՝ քեզ տեսնելով՝ մեր Կաթողիկոսը սրբերի դասում է։ Երեկ լրագրողները հենց դա բացեցին․․․

Զուգընթաց լրատվական բացահայտումների, Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը հավաստիացնում է Փաշինյանին, որ ընտրություններին Թուրքիան աջակցելու է նրան։ Իսկ ինչո՞ւ պիտի չաջակցի։

Հասմիկ Բաբաջանյան

«Հրապարակ օրաթերթ»