Տարօրինակ է, որ Լավրովի դիրքորոշումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անարդյունավետ գործունեության գնահատման վերաբերյալ այդքան զարմանալիորեն համընկնում է Ադրբեջանի նախագահի դիրքորոշման հետ. Աշոտյան

«Քանի որ նա դեռ վարչապետ է, նշանակում է, որ ժողովուրդը համաձայն է նրա քաղաքականության հետ» շուրջ փաստարկները չեն աշխատում։ (Մեկնաբանություն նախարար Լավրովի հոդվածի վերաբերյալ) Մեծ հետաքրքրությամբ կարդացի Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի հոդվածը՝ նվիրված Հելսինկիի եզրափակիչ ակտի և ԵԱՀԿ-ի ստեղծման 50-ամյակին։ Նախարար Լավրովի ծրագրային հոդվածին իմ համեստ արձագանքի թեման ոչ այնքան կազմակերպության գործունեության գլոբալ գնահատականն է (այս առումով ես ինձ թույլ կտամ համաձայնվել նախարարի կողմից ներկայացված բազմաթիվ փաստարկների հետ), որքան ԵԱՀԿ մանդատի տարածաշրջանային չափումը՝ ի դեմս Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման Մինսկի խմբի։ Նախկին Խորհրդային Միության տարածքում

ամենաերկարատև և արյունալի հակամարտության փոխադարձաբար ընդունելի լուծում գտնելու միակ միջազգային լեգիտիմ ձևաչափի աշխատանքի գնահատականը, որը տվել է նախարար Լավրովը, անկեղծորեն հիասթափեցնող է իր կրկնակի չափանիշներով (այդքան քննադատված «արևմտյան» պրակտիկայում), ձեռքերը լվանալով և պատասխանատվությունը իրենից հանելու փորձով՝ արևմտյան դիվանագիտության լավագույն ավանդույթներով, որոնք այդքան դուր չեն գալիս (հաճախ՝ լավ պատճառներով), և Ալիևի (sic!) պատմվածքի իրական կրկնությամբ՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեության մասին։ Բայց նախևառաջ։ 1. Երկակի ստանդարտներ։ ա) Գնահատելով ՄԽ աշխատանքը որպես «ԵԱՀԿ-ն ձախողվեց նաև Լեռնային Ղարաբաղում։ Մինսկի խումբը չկարողացավ ստեղծել հակամարտող կողմերի միջև երկխոսության պայմաններ...»,

հարգարժան նախարարը բառացիորեն մեկ պարբերություն վերևում, հիշատակելով Մերձդնեստրի հակամարտությունը, չնայած խնդրի չլուծված լինելուն, ոչ միայն ձեռնպահ է մնում նման կոշտ և անզիջում հայտարարություններից, այլև արտահայտում է իր ափսոսանքը «5 + 2» ձևաչափի ապագայի համար, որը, իր խոսքերով, «սպանվում» է արևմտյան գործընկերների կողմից։ բ) Հոդվածում կրկնակի ստանդարտների մեկ այլ օրինակ են սահմանների անձեռնմխելիության սկզբունքին բազմաթիվ հղումները և ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքի վերաբերյալ լռությունը, որը նույն Հելսինկիի եզրափակիչ ակտում նշված է որպես 10 սկզբունքներից մեկը: Նման միակողմանիությունը զարմանալի է, քանի որ բարձրաստիճան ռուս պաշտոնյաները, այդ թվում՝ պարոն Լավրովը, շատ հաճախ հղում են կատարում ինքնորոշման սկզբունքին Ուկրաինայում պատերազմի համատեքստում և դրանով իսկ պաշտպանում իրենց դիվանագիտական դիրքորոշումը:
Հիշեցնեմ, որ այս սկզբունքը երեք հիմնասյուներից մեկն է, որի վրա ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը մշակել է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հիմնական սկզբունքները: գ) Արդարացիորեն քննադատելով արևմտյան հաստատությունների, այդ թվում՝ ԵԱՀԿ-ի լռությունը կազմակերպության տարբեր անդամների նկատմամբ կրոնական հալածանքների վերաբերյալ, պարոն Լավրովը հիշատակում է Էստոնիայի ուղղափառ եկեղեցու հալածանքները՝ շրջանցելով ներկայիս հայկական ռեժիմի հարձակումները Հայ Առաքելական եկեղեցու վրա։ 2. «Ձեռքերը լվանալը» ա) եթե, ըստ նախարար Լավրովի, ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը անարդյունավետ էր, ապա պետք է հիշել, որ ինը պետություններից բաղկացած այս խումբը իր հիմնական լիազորությունները հանձնարարել է երեք համանախագահներին, որոնց թվում Ռուսաստանի Դաշնությունը առաջատար դեր է խաղացել։
Ավելին, նախարար Լավրովն ինքը մասնակցել է տասնյակ հանդիպումների՝ երկկողմ և բազմակողմ, որոնց նպատակն էր մշակել այս հակամարտության արդարացի կարգավորման փոխադարձաբար ընդունելի բանաձև։ բ) Գաղտնիք չէ, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների բազմաթիվ առաջարկներ տորպեդահարվել են Ադրբեջանի ղեկավարության ապակառուցողական մոտեցմամբ, որին ի պատասխան համանախագահները, այդ թվում՝ Ռուսաստանը, ձեռնպահ են մնացել Ալիևին գոնե հրապարակավ քննադատելուց և ադրբեջանական դիրքորոշման վրա ազդելու արդյունավետ միջոցներից, ինչը նպաստել է հակամարտության ձգձգմանը, միջազգային ասպարեզում համանախագահների հեղինակության խարխլմանը և Ադրբեջանի ղեկավարության անպատիժ ցինիզմին։ գ) Որքան էլ ցավալի և տխուր լինի, պետք է նաև նշել, որ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունից հետո տարածաշրջանում խաղաղությունը պահպանելու հիմնական նախաձեռնությունն անցավ Ռուսաստանի Դաշնությանը։ Այո, մինչև Համատեղ անվտանգության խորհրդի աշխատանքների մեկնարկը ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը շարունակում էր գործել։
Սա հաստատվում է խմբի համանախագահների մի շարք հայտարարություններով և հանդիպումներով։ Սակայն «տեղում» հակամարտության թե՛ քաղաքական, թե՛ ռազմական, թե՛ մարդասիրական բաղադրիչները գտնվում էին վճռորոշ ռուսական ազդեցության տակ։ Եվ ոչ ոք չի չեղարկել Ռուսաստանի լրացուցիչ պարտավորությունները այս համատեքստում։ 3. Ադրբեջանի արձագանքը։ ա) Նախագահ Ալիևը նախկինում քննադատել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեությունը, սակայն Լեռնային Ղարաբաղի էթնիկ զտումներից և տարածաշրջանի անարմենացումից հետո Ադրբեջանի ղեկավարության հռետորաբանությունը խախտում է ինչպես Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի կոնկրետ սկզբունքները, այնպես էլ լի է ցինիզմով և անամոթությամբ խմբի համանախագահ երկրների նկատմամբ։

Տարօրինակ է, որ նախարար Լավրովի դիրքորոշումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անարդյունավետ գործունեության գնահատման վերաբերյալ այդքան զարմանալիորեն համընկնում է Ադրբեջանի նախագահի դիրքորոշման հետ, հատկապես ռուս-ադրբեջանական հարաբերություններում լարվածության նոր փուլի համատեքստում։ բ) Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության «լուծված» լինելու նկատմամբ վերաբերմունքը ոչ միայն ադրբեջանական դիրքորոշման փաստացի կրկնօրինակն է, այլև օրինականացնում է Ադրբեջանի կողմից իրականացված ռազմական հանցագործությունները, միջազգային իրավունքի խախտումը և Ղարաբաղի հայերի էթնիկ զտման անհերքելի փաստը։ Լիովին կիսելով այս իրավիճակում Հայաստանի ներկայիս ղեկավարության մեղքի մասին Ռուսաստանի ղեկավարների կողմից ավելի վաղ հնչեցված գնահատականները, չեմ կարող անտեսել այն փաստը, որ նույնիսկ Փաշինյանի կողմից Լեռնային Ղարաբաղը որպես Ադրբեջանի մաս ճանաչելը Պրահայում չի ազատում միջազգային կազմակերպություններին և դե յուրե Մինսկի խմբի ներկայիս համանախագահներին պատասխանատվությունից՝ բռնի տեղահանված հայերի ճակատագրի, նրանց վերադարձի իրավունքի, նրանց մշակութային և հոգևոր ժառանգության պահպանման միջազգային երաշխիքների և ապագայում նրանց անվտանգության համար։

Ցավոք, ո՛չ այս հոդվածում, ո՛չ էլ Ռուսաստանի արտգործնախարարի այլ հրապարակային հայտարարություններում չի նշվում այս պատասխանատվությունն ու պատրաստակամությունը՝ պաշտպանելու անարդարացիորեն ճնշվածների իրավունքները, ովքեր հավատում էին ինչպես միջազգային ինստիտուտներին, այնպես էլ ղարաբաղցի հայերի ռուսական ներկայության «ճակատագրական» լինելուն։ Հարգելի՛ պարոն Լավրով, Փաշինյանի ռեժիմի կողմից թույլ տրված սխալները, սխալ հաշվարկները և ազգային շահերի բացահայտ դավաճանությունը չեն ազատում ո՛չ հայ ժողովրդին, ո՛չ էլ նրա ընկերներին ու դաշնակիցներին ստեղծված իրավիճակի պատասխանատվությունից։ Հակառակ դեպքում, տարիների ընթացքում ստեղծված տպավորությունը, որ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից որդեգրված արկածախնդիր գիծը, առնվազն, վայելում է Ռուսաստանի լուռ համաձայնությունը կամ նույնիսկ իրական խրախուսանքը, միայն կամրապնդվի։ Նիկոլ Փաշինյանը ամբողջ հայ ժողովուրդը չէ, «քանի որ նա դեռ վարչապետ է, նշանակում է, որ ժողովուրդը համաձայն է նրա քաղաքականության հետ» նման փաստարկները չեն գործում: Կա նույն Ուկրաինայի օրինակը, որտեղ ռուսական քաղաքականությունը չի նույնացնում ամբողջ ուկրաինացի ժողովրդին նախագահ Զելենսկու հետ: Արմեն Աշոտյան ՀՀԿ փոխնախագահ Քաղաքական բանտարկյալ
01.08.2025
Հ.Գ. Հղումը տեղադրված է Արմեն Աշոտյանի ընկերների կողմից, ովքեր փաստաբանների միջոցով Արմենից ստացել են նման թույլտվություն եւ հասանելիություն։
Ցավոք, Արմենն անձամբ իր էջերը վարելու իրավունք չունի եւ չի կարող արձագանքել նաեւ ձեր մեկնաբանություններին ու նամակներին՝ մինչ իր ազատությունը։ Արմենը շնորհակալ է ձեզ, խնդրում է շարունակել պայքարը, իսկ քննարկումներում պահպանել մաքսիմալ կոռեկտությունը։