Արցախի Հանրապետության անկախության միջազգային ճանաչումը հրամայական անհրաժեշտություն է

ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆԿԱԽՈւԹՅԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՃԱՆԱՉՈւՄԸ ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈւԹՅՈւՆ Է

2023թ. հունվարի 19-ին Եվրոպական խորհրդարանը ընդունել է Արցախի Հանրապետության շրջափակման մարդասիրական հետևանքների մասին բանաձև, որտեղ, մասնավորապես, արձանագրել է հետևյալը. «Եվրոպական խորհրդարանը…3. Ընդգծում է համապարփակ խաղաղության համաձայնագրի անհրաժեշտությունը, որը պետք է երաշխավորի Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության իրավունքներն ու անվտանգությունը…»:
Մեջբերումից պարզ է դառնում, որ Եվրոպական խորհրդարանն առաջնային է համարում ոչ թե արցախահայության ինքնորոշման իրավունքի իրացման արդյունք համարվող Արցախի Հանրապետության միջազգային ճանաչումը, այլ՝ Արցախի Հանրապետության քաղաքացիների իրավունքներին ու անվտանգությանը վերաբերող հարցը:
Հարկ է նշել, որ Նիկոլ Փաշինյանը ևս այս տեսակետին է: Վերջինս, 2022թ. ապրիլի 13-ին ՀՀ ԱԺ-ում խոսելով ադրբեջանաարցախյան հակամարտության կարգավորման մասին, մասնավորապես, հայտարարել է հետևյալը. «Եթե նախկինում մենք հիմքում դնում էինք Ղարաբաղի կարգավիճակը՝ դրանից բխեցնելով անվտանգության երաշխիքներն ու իրավունքները, այժմ հիմքում դնում ենք անվտանգության երաշխիքներն ու իրավունքները, դրանից բխեցնելով կարգավիճակը: Այլ կերպ ասած՝ մենք արձանագրում ենք, որ կարգավիճակը տվյալ իրադրության մեջ ոչ թե նպատակ է, այլ միջոց՝ ապահովելու Լեռնային Ղարաբաղի հայության անվտանգությունն ու իրավունքները»: Այսինքն՝ ըստ Նիկոլ Փաշինյանի՝ ադրբեջանաարցախյան հակամարտության կարգավորման հարցում առաջնահերթ նշանակություն ունի արցախահայության իրավունքներն ու անվտանգությունը, այլ ոչ թե՝ Արցախի կարգավիճակի հարցը: Անհրաժեշտ է նշել, որ նման մոտեցումը հակասում է վերջերս ընդունված միջազգային իրավական ակտերից մեկին:
2021թ. դեկտեմբերի 16-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան ընդունել է «Ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի համընդհանուր իրականացման մասին» վերնագրով ռեզոլյուցիա (որոշում), որի 1-ին կետի համաձայն՝ Գլխավոր ասամբլեան «հաստատել է, որ բոլոր ժողովուրդների ինքնորոշման համընդհանուր իրականացումը…հանդիսանում է մարդու իրավունքների արդյունավետ երաշխավորման և պաշտպանության ու այդ իրավունքների պահպանման և խրախուսման հիմնարար պայման»: Մեջբերումից պարզ է դառնում, որ մարդու բոլոր իրավունքները կարող են արդյունավետ կերպով երաշխավորվել և պաշտպանվել, եթե իրականացվի ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը: Համաձայն ՄԱԿ-ի կողմից 1966թ. դեկտեմբերի 16-ին ընդունված «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» և «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրերի՝ մարդն ունի բազմաթիվ իրավունքներ, մասնավորապես` կյանքի իրավունք, ազատ տեղաշարժի իրավունք, ազատորեն կարծիք արտահայտելու իրավունք և այլն: Այսպիսով, 2021թ. դեկտեմբերի 16-ին ՄԱԿ-ի կողմից ընդունված ռեզոլյուցիայի (որոշման) 1-ին կետի համաձայն՝ միջազգային դաշնագրերով սահմանված մարդու իրավունքները չեն կարող արդյունավետ կերպով երաշխավորվել և պաշտպանվել, եթե չիրականացվի ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը: Այս իմաստով ամենևին էլ պատահական չէ, որ թե՛ «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» և թե՛ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կողմից ընդունված միջազգային դաշնագրերի 1-ին հոդվածներում սահմանված է հետևյալը. «Բոլոր ժողովուրդներն ունեն ինքնորոշման իրավունք: Այդ իրավունքի ուժով նրանք ազատորեն սահմանում են իրենց քաղաքական կարգավիճակը և ազատորեն ապահովում իրենց տնտեսական, սոցիալական և մշակութային զարգացումը:»: Այսպիսով, Արցախի կարգավիճակի փոխարեն Արցախի հայության իրավունքներն ու անվտանգությունն առաջնահերթ համարելու մասին Նիկոլ Փաշինյանի՝ վերը մեջբերված հայտարարությունը, ինչպես նաև Եվրոպական խորհրդարանի ընդունած վերոնշյալ բանաձևի արձանագրումը հակասում են 2021թ. դեկտեմբերի 16-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից ընդունված ռեզոլյուցիային (որոշմանը): Մինչև միջազգայնորեն չճանաչվի արցախահայության ինքնորոշման իրավունքի իրացման փաստը, այն է՝ 1991թ. դեկտեմբերի 10-ի հանրաքվեի արդյունքում անկախ հռչակված Արցախի Հանրապետությունը, հնարավոր չի լինելու արդյունավետ կերպով երաշխավորել և պաշտպանել արցախահայության մնացյալ բոլոր իրավունքները: Ասվածն ավելի առարկայական է դառնում Արցախի Հանրապետության շրջափակման հետևանքով ստեղծված ճգնաժամի համատեքստում: Արցախի Հանրապետությունը և Հայաստանի Հանրապետությունը միմյանց կապող միջպետական մայրուղու Շուշի-Քարին տակ ճանապարհահատվածի՝ օկուպանտ Ադրբեջանի կողմից արգելափակման հետևանքով զանգվածաբար խախտվել են Արցախի Հանրապետության քաղաքացիների բազմաթիվ իրավունքներ, մասնավորապես՝ ազատ տեղաշարժի իրավունքը, որը սահմանված է «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի միջազգային դաշնագրի 12-րդ հոդվածով: Եթե միջազգայնորեն ճանաչված լիներ արցախահայության ինքնորոշման իրավունքի իրացման փաստը, այն է՝ 1991թ. դեկտեմբերի 10-ի հանրաքվեի արդյունքում անկախ հռչակված Արցախի Հանրապետությունը, ապա դա հիմնարար երաշխիք կհանդիսանար արցախահայության մնացյալ բոլոր իրավունքների, այդ թվում՝ ազատ տեղաշարժի իրավունքի, արդյունավետ երաշխավորման և պաշտպանության համար: Հետևաբար, Արցախի Հանրապետության անկախության միջազգային ճանաչումը հրամայական անհրաժեշտություն է:

ՍՏԵՓԱՆ ՀԱՍԱՆ-ՋԱԼԱԼՅԱՆ քաղաքագետ

դիտվել է 462 անգամ
Լրահոս
Հեռացնենք Նիկոլին, որ Հայաստանը մնա․ Վահագն Չախալյանը ազատվեց տնային կալանքից Իշխան Սաղաթելյանը Բելգիայում բարձրացրել է արցախահայության վերադարձի իրավունքի հարցը Ադրբեջանական զինված ծառայողները որոշ հատվածներում Հայաստանի տարածքում են․ ՀՀ նախկին ՄԻՊ-ի ահազանգը Հայաստանը ոչ մի խոսք չունի ասելու միջազգային ասպարեզում, ամեն ինչ ասում են մեզ. Բագրատ սրբազան Իրանում հայտարարել են միջուկային գործարքը վերսկսելու պատրաստակամության մասին Մարտի 1-ը և հունիսի 12-ը ունեն մեկ ընդհանրություն. երկու դեպքում էլ մեղավորը Փաշինյանն է. Մամիջանյան Իսրայելը Գազայի հումանիտար գոտու մի մասից մարդկանց տարհանման հրահանգ է տվել 2024թ. 1-ին կիսամյակում ՀՀ ներքին պետական պարտքն առաջին անգամ գերազանցել է արտաքին պարտքը Նեթանյահուն մեկնել է Վաշինգտոն Հանրապետության 47 հասցեում գտնվող շենքի վարձակալության համար հայտարարվել է մրցույթ Երևանում տղամարդը կանգնեցրել է Արամ Խաչատրյան փողոցով երթևեկող մեքենան ու 4 կրակոց արձակել 35-ամյա վարորդի ուղղությամբ. ՔԿ Լիտվան աջակցություն է հայտնել Հայաստանի հետ ԵՄ կապերի ամրապնդմանը ՀՀ-ին ռազմական օգնություն ուղարկելու ԵՄ որոշումը վտանգավոր քայլ է, ծառայում է ՀՀ-ի հետ հարաբերություններում լարվածության սրմանը․ Ադրբեջանի ԱԳՆ «Իրանը Եվրոպայից սպասում է կամքի և կենսունակության ցուցիչ, որտեղից այն ստանա, հենց դա էլ «կհամարի» Եվրոպա»․ Հակոբ Բադալյան Ուկրաինայում շուրջ 3800 բանտարկյալ է ազատ արձակվել բանակում ծառայելու համար. Guardian Էլ քանի՞ նման դեպք պետք է լինի, որ արգելեն 30-ից 60-ամյա այս մեքենայի շահագործումը. Դավիթ Խաժակյան Վրաստանում հետերկրաշարժյան ցնցումներ են գրանցվել Քաղաքաշինության կոմիտեն պետական մասնակցությամբ ՍՊԸ-ից 30 միլիոն 780.000 դրամով հրատապ գնում է արել․ 168․am Մնում է մի քթկալ կապի ու ասի՝ չխոսկան եմ․․․ Դատարանն Ուսպենսկայային պարտավորեցրել է Կիրկորովին շուրջ 280․000 ռուբլի վճարել Խոշոր ավտովթար՝ Երևանում․ 3 հոգի տեղափոխվել է հիվանդանոց Գոնե ինքնակենսագրությունդ գրի, հասկանանք՝ ով ես, ինչացու ես․․․ Վթար՝ Նոր Գեղի-Արգել ավտոճանապարհին․ տուժածներ կան Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Կիրանցի 7 բնակիչ հրաժարվել է դրամական փոխհատուցումից․ լրագրող
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Հուլիսի 23-ին՝ ժամը 16։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է քաղաքագետ Ստեփան Հասան-Ջալալյանը Հուլիսի 23-ին՝ ժամը 15։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Կարապետ Մինասյանը Հուլիսի 23-ին՝ ժամը 14։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Բենիամին Մաթևոսյանը Հուլիսի 23-ին՝ ժամը 13։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Վոլոդյա Հովհաննիսյանը Հուլիսի 23-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Ռուզան Ադանալյանը Հուլիսի 22-ին՝ ժամը 16։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Հայկ Այվազյանը Հուլիսի 22-ին՝ ժամը 14։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Արամ Սարգսյանը Հուլիսի 22-ին՝ ժամը 13։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նաիրա Զոհրաբյանը Հուլիսի 22-ին՝ ժամը 12։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Մետաքսե Հակոբյանը Հուլիսի 22-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Էդգար Ղազարյանը
Հետևեք մեզ Viber-ում https://cutt.ly/5wn8sJBS
Hayeli.am