Լեռնային Ղարաբաղ․ Թուրքիան բորբոքում է կրակը Հայաստանի եվ Ադրբեջանի միջեւ. Le Monde-ի հոդվածը

Ֆրանսիական Le Monde թերթը անդրադարձել է Ղարաբաղում տեղի ունեցող զարգացումներին: Հոդվածը վերնագրված է. «Թուրքիան Հայաստանի եվ Ադրբեջանի միջև կրակ է բորբոքում»:

Ստորեւ ներկայացնում ենք հոդվածի թարգմանությունը, մասնակի.

«Սեպտեմբերի 29-ին ադրբեջանական ուժերի դեմ պայքարում վիրավորված հայ երիտասարդը տեղափոխվել է Երեւանի բժշկական կենտրոն

Հակոբ Մարգարյան/Ֆոտոլուր, Ռոյթերս

Նիկոլա Ռյուիսո եւ Մարի Ժեգո

Հայ-ադրբեջանական դաժան մարտերի պատճառով Ռուսաստանը, Թուրքիան հավասարակշռությունից ընկել են։

Մոսկվա, Ստամբուլ – թղթակիցներ

Հարավային Կովկասում գտնվող Լեռնային Ղարաբաղն Ադրբեջանի կազմում մեծամասամբ հայերով բնակեցված անջատողական անկլավ է, որտեղ ընթացող դաժան մարտերի պատճառով արդեն մոտ 100 մարդ է զոհվել։ Երեւանն ու Բաքուն շարունակում են փոխադարձ մեղադրանքները։ Երեքշաբթի օրը սեպտեմբերի 29-ին երկու պետություններն էլ բացառել են բանակցություններ սկսելու հնարավորությունը։

Վիճահարույց Լեռնային Ղարաբաղի շրջանի վերահսկման շուրջ մոլեգնող հակամարտությունն սկսեց անհանգստացնել, երբ երեքշաբթի օրը Երեւանը հայտարարեց, որ Ադրբեջանից թուրքական Ֆ-16 կործանիչը հայկական տարածքում խոցել է իր Սու-25 գրոհիչ օդանավերից մեկը։ Օդաչուն զոհվել է։ Ըստ Հայաստանի պաշտպանության նախարարության՝ Ֆ-16-ն օդ էր բարձրացել ադրբեջանական Գյանջա քաղաքի օդակայանից եւ ուղեկցում էր Հայաստանի Վարդենիս, Մեծ Մասրիկ եւ Սոդք համայնքների խաղաղ բնակչությանը ռմբակոծող ադրբեջանական ԱԹՍ-ներին։

Ռազմական եւ քաղաքական դաշնակից թուրքախոս Ադրբեջանն ու Թուրքիան շուտով հերքումներով հանդես եկան։ Թուրքիայի նախագահի հաղորդակցության գծով տնօրեն Ֆահրեթին Ալթունը տարածել է, թե իբր այդ տեղեկատվությունը «բացարձակապես անհիմն է»։ Մինչդեռ Բաքուն վրդովված է «հայկական քարոզչության» հետեւանքով։ Միջադեպը սակայն կասկածի տեղիք է տալիս, քանի որ ՆԱՏՕ-յի անդամ Թուրքիան բորբոքում է հակամարտության կրակը։ Հայկական կողմի պատասխանատուները կասկած չունեն, որ Անկարան ռազմապես կանգնած է Ադրբեջանի կողքին։

Խորը ատելություն

Թուրքիայի նպատակը Լեռնային Ղարաբաղի վերանվաճումը հեշտացնելն է։ 1988-1994թթ․ հայ անջատողականներն Ալպեր-Մարիտիմի դեպարտամենտի չափ այս աննշան տարածքը հարակից ադրբեջանական շրջաններով իրենց ձեռքը վերցրին, որի պատճառով 26 տարի ի վեր այն դարձել է սառը հակամարտության թատերաբեմ։ 1991թ․ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո անկլավը շրջապատող ադրբեջանական յոթ շրջանները գտնվում են հայերի ռազմական օկուպացիայի տակ։ Այդ տարածքները վերանվաճել ցանկացող վճռական Ադրբեջանին աջակցում է թուրք դաշնակիցը։

Հավաստելուց հետո, որ Հայաստանը «տարածաշրջանի խաղաղությանը սպառնացող ամենամեծ վտանգն է», Թուրքիայի նախագահ Ռեջեբ Թայիբ Էրդողանը խոստացել է «բոլոր միջոցներով» սատարել հայկական ուժերի դեմ Ադրբեջանի ռազմարշավին։ Նա հորդորել է Հայաստանին անմիջապես դուրս գալ անջատողական շրջանից, խստորեն դատապարտելով միջազգային բանակցությունները, որոնք «երեսուն տարի ձախողել են այս հիմնահարցի լուծումը»։

Ի հեճուկս տասնյակ տարիներ ի վեր Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպության հովանու ներքո ձեւավորված Մինսկի խմբի ամերիկյան, ռուսական եւ ֆրանսիական կողմերի միջնորդությունների՝ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնիշխանության շուրջ վեճը չի հաջողվել լուծել։ Թեեւ պատերազմի արդյունքում 30,000 մարդ զոհվեց եւ մեկ միլիոնն էլ տեղահանվեց, իսկ 1994թ․ ստորագրվեց զինադադար, այնուամենայնիվ իրավիճակը երբեք կայուն չի եղել։ Քրիստոնյա Հայաստանը եւ շիիթ Ադրբեջանն այս հակամարտության պատճառով համակված են միմյանց հանդեպ խորն ատելությամբ։

Բազմաթիվ նշաններ մատնում են, որ հայկական դիրքերի վրա ադրբեջանական բանակի նախահարձակման թիկունքում ռազմական Անկարան է։ Երկու դաշնակիցները փոխադարձաբար իրար սատարում են։ Անցյալ ամիս թուրքական բանակի հետ համատեղ Ադրբեջանում տեղի էին ունենում զորավարժություններ։ Հայկական կողմի բազմաթիվ պատասխանատուներ վստահեցնում են, որ Թուրքիան Ադրբեջանին տրամադրում է Ֆ-16-եր, ԱԹՍ-ներ եւ սիրիացի գրոհայիններ։ Կիրակի օրը, սեպտեմբերի 27-ին Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարանը հաստատել է, որ Սիրիայում Անկարայի հովանավորյալ խմբավորումներից վարձկաններ էին տեղակայվել ադրբեջանական բանակի կողքին կռվելու համար։

Սիրիացի լրագրող Հուսեյն Ակուշը թվիթերում հրապարակել է այդ գրոհայիններից մեկի՝ ծագումով Հալեպի շրջանից, ալ-աթարիբցի Մուհամադ Շալանի լուսանկարը։ Թուրքերը նրան ուղարկել էին Ադրբեջան մեկ շաբաթ առաջ՝ խոստանալով բարձր աշխատավարձ, սակայն նա զոհվել էր հայ-ադրբեջանական մարտերում։ Երեքշաբթի օրն ադրբեջանցիները հարվածներ են հասցրել Հայաստանի հարավ-արեւելյան Վարդենիսի շրջանից Լեռնային Ղարաբաղ ուղեւորվող մի ավտոբուսի՝ սպանելով մեկ քաղաքացիական անձի։

Հայաստանի արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանը հայտարարել է, որ հարվածը հասցվել է թուրքական արտադրության ԱԹՍ-ի կողմից։ Թուրքական կառավարամետ Յենի Շաֆակ օրաթերթը երեքշաբթի օրվա իր համարում պարծեցել է, որ թուրքական բանակի վերահսկողական ԱԹՍ-ները թռչում են հայկական տարածքով։ «Ըստ մեր տեղեկությունների՝ Թուրքիան հակամարտությունում առավել մեծ ներգրավվածության առիթ է փնտրում»,-հայտարարել է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը հերքել է իր թուրք դաշնակցի մասնակցությունը՝ վկայակոչելով «բարոյական աջակցությունը»։

Եթե դա ապացուցվի, թուրքական ռազմական ներգրավվածությունը կարող է հակամարտությանը հաղորդել տարածաշրջանային ընդգրկում՝ հավասարակշռությունից գցելով Ադրբեջանին սատարող Անկարային եւ Հայաստանի հիմնական դաշնակից Մոսկվային։ Ռուսաստանը Հայաստանում ունի երկու ռազմակայան։ Երկու երկրները ստորագրել են փոխադարձ պաշտպանության համաձայնագիր, թեպետ այն չի վերաբերում խնդրո առարկա տարածքներին։ Վլադիմիր Պուտինը կիրակի օրվանից հիշեցրել եւ երեքշաբթի օրը «հրապարակավ» վերահաստատել է, որ «առաջնայինը ռազմական գործողություններին վերջ տալն է»։

Կորուստների չափերը անորոշ են

Կրեմլի ղեկավարը պնդել է «հրադադարի հրատապ անհրաժեշտության» մասին՝ «հակամարտությունը հարթելու համար»։ Նա հենց նոր է հեռախոսազրույց է ունեցել պարոն Փաշինյանի հետ։ Վերջինս ռուսական հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցի ժամանակ բոլորովին խաղաղվելու նշաններ ցույց չէր տալիս։ «Սա պատերազմ է, կան շատ ավերածություններ, զոհեր, մեծ թվով զինվորականներ են ներգրավված։ Մենք սա ընկալում ենք որպես էկզիստենցիալ սպառնալիք»,-պնդել է նա՝ քննադատելով Թուրքիայի անկառավարելի «հարձակվողական» վարքը։

Ռուսաստանը երկու խաղ է տանում՝ հայկական եւ ադրբեջանական։ Տարիներ ի վեր Մոսկվան զինում է երկու ճամբարներին։ Կրեմլը շահագրգռված չէ մի նոր բռնկմամբ, սակայն կասկածներ կան, որ ցանկանում է պահպանել ստատուս քվոն սեփական ռազմարդյունաբերական համալիրի գործունեությունը բավարարելու եւ տարածաշրջանում իր ազդեցությունը պահելու համար։ Բացի զենքի վաճառքից Ռուսաստանը երկու նախկին խորհրդային հանրապետությունների հետ ունի տնտեսական սերտ հարաբերություններ։

Ըստ վերջին տվյալների մարտադաշտում զոհվել է 97 մարդ, որոնցից 80 անջատողական զինվորներ եւ 17 քաղաքացիական անձ (12-ը ադրբեջանական եւ 5-ը հայկական կողմից)։ Սակայն ամենամեծ անորոշությունը տիրում է կորուստների չափերի մասով։ Երկու ճամբարներն էլ հաստատում են, որ հակառակորդին պատճառել են հարյուրավոր զոհեր։ Հայաստանի պաշտպանոթյան նախարար Դավիթ Տոնոյանը վստահեցնում է, որ հայկական կողմը ոչնչացրել է ադրբեջանական 72 ԱԹՍ, 7 ուղղաթիռ, 137 տանկ, մեկ ինքնաթիռ, 82 փոխադրամիջոց։ Կիրակի օրը Բաքուն հայտարարել էր, որ գրավել է գյուղեր եւ մեկ ռազմավարական բարձունք, հայկական ուժերը երեքշաբթի օրը հայտնել են, որ վերանվաճել են կորցրած դիրքերը «ճակատի հարավային եւ հյուսիսային հատվածներում»։ Մերժելով նահանջի մասին որեւէ լուր՝ ադրբեջանական բանակն ընդհակառակը նշում է իր զորքերի նոր առաջխաղացման մասին։

Ամբողջական ֆրանսերեն հոդվածը այստեղ:

news.am

 

դիտվել է 333 անգամ
Լրահոս
Նույն դատավորը կալանավորեց իսկ հետո ազատ արձակեց Ինչ սպասել արտգործնախարարների՝ ԱՄՆ այցից. Պոմպեոյի ուղերձները ԱՄՆ-ն հուլիսի՞ց է տեղյակ եղել Ինչու Հայաստանի կողմից Արցախի ճանաչման հարցը պաշտոնական տեսք չի ստանում Գագիկ Ծառուկյանը երեկ հավաքել է թիմի՞ն «Մենք պետք է համապատասխան եզրահանգումներ անենք» Պատգամավորներ են գործուղվում Վրաստան Արցախը՝ Պուտինի մեծ քաղաքականության նուրբ դետալների կիզակետում Թուրքական ապրանքի արգելանքի լույսն ու ստվերը Ինչ են ուզում ապահովել Ալիևի համար Արցախում. Ամերիկացի դեսպանի սենսացիոն բացահայտումը Մոսկվայից արդեն բաց են խոսում Արցախում ռուս դեսանտների ներգրավման հարցով «Արցախը անկախ պետություն է, և վե՛րջ»․ ճանաչել Արցախի անկախությունը Էրդողանը և Ռոհանին հեռախոսազրույց են ունեցել Պատերազմը հասավ իմ խրամատ «Գուցե պետք է փոքր-ինչ փոփոխել Մինսկի խմբի ձևաչափը, բայց ընդունելի կոմպրոմիս պետք է լինի բոլորի համար»․ Վ․ Պուտին. video Ղարաբաղի հարցում մեր ու Թուրքիայի դիրքորոշումները չեն համընկնում․ Պուտին. video Արցախի հյուսիսային ուղղությամբ Banak.info-ն ենթարկվել է ականանետային հարձակման Ըստ թուրք նախարարի՝ Թուրքիան բացի ռուսական S-400-ներից, կարող է ունենալ նաև ամերիկյան Patriot-ներ Պուտին. Լեռնային Ղարաբաղում ներկայիս հակամարտությունում զոհերի ընդհանուր թիվը մոտենում է 5 հազարի. video Պուտին. Եթե Ղարաբաղում 30 տարի բանակցություններ են ընթանում, բայց օգուտ չկա, դա դեռ չի նշանակում, որ պետք է կրակել ՀՀ վարչապետն անդրադարձել է ԼՂ հակամարտության գոտում խաղաղապահների տեղակայման հնարավորությանը Հույս ունեմ, որ ԱՄՆ-ն կօգնի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցում. Պուտին «Շուշին հրթռիակոծել են շատ ավելի հզոր զենքով, քան «Սմերչն» է». ռուսական տելեգրամյան ալիք Սարգսի երազանքները շատ էին. ուզում էր՝ աղջիկը բժիշկ դառնար, որպեսզի միասին լինեին զինծառայողների կողքին. մտերիմը՝ ջավախքցի զոհված զինծառայողի մասին Մեզ մտահոգում է մի բան՝ չմրսել ձեր թաղման ժամանակ. Պուտինը զգուշացում է արել Ռուսաստանի թշնամիներին
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Հոկտեմբերի 23-ին, ժամը 13.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբը Մամուլի շենքի 2-րդ հարկում՝ «Արծիվ մահապարտների» գրասենյակում, կազմակերպում է մամուլի ասուլիս: Բանախոսն է «Արծիվ մահապարտների միություն» ՀԿ ղեկավար, գեներալ-մայոր Աստվածատուր Պետրոսյանը: Թեման՝ «Մեր տեսլականը, հերոսական մաքառումը այս պատերազմում»: Հասցեն՝ Արշակունյաց 4, Մամուլի շենք, 2-րդ հարկ: Հարցերի դեպքում զանգահարել՝ 077 400-955: Հոկտեմբերի 21-ին, ժամը 11:15-ին, Մեդիա կենտրոնի առցանց հյուրը իրանագետ Գարիկ Միսակյանն է: Հարցազրույցի թեման՝ «Իրանի գործոնը՝ Արցախի դեմ ադրբեջանաթուրքական պատերազմում»: Հոկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 12։00-ին, Մեդիա կենտրոնը կազմակերպում է առցանց քննարկում «Թուրքական ապրանքների ներկրման արգելք. այլընտրանքային ի՞նչ լուծումներ են առաջարկվում» թեմայով։ Բանախոսներ՝ - Արտակ Մանուկյան, ՀՀ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, տնտեսագետ, - Արուսյակ Հայրապետյան, Ֆրանսիա-Հայաստան առևտրաարդյունաբերական պալատի տնօրեն, - Ֆելիքս Փայտյան, Հայ-բելգիական, առևտրաարդյունաբերական պալատի գործադիր տնօրեն - Դիանա Սարումովա Եվրոպական առևտրաարդյունաբերական պալատի գործադիր տն... Հոկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի Ղարաբաղ կոմիտեի հիմնադիր անդամ Գագիկ Սաֆարյանը: ԹԵՄԱ՝ Արցախյան պատերազմ. մարտունակ բանակ. Արցախի անվտանգությունը. ազատամարտիկները բանակի կողքին. արցախցու ոգին: ԱՌՑԱՆՑ ԱՍՈՒԼԻՍ ԼՐԱՏՎԱՄԻՋՈՑՆԵՐԻ ՀԱՐԳԵԼԻ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՆԵՐ, Հոկտեմբերի 19-ին՝ ժամը 13:00-ին «Արմենպրես»-ի մամուլի սրահում տեղի կունենա Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում Հայաստանի Հանրապետության ներկայացուցիչ Եղիշե Կիրակոսյանի և ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախախազության Զինվորական ծառայության դեմ ուղղված հատկապես կարևոր գործերով քննության նկատմամբ հսկողության բաժնի ավագ դատախազ Արշակ Մարտիրոսյանի մամուլի ԱՌՑԱՆՑ ասուլիսը: ԹԵՄԱ- Արցախում ընթացող պատերազմի շուրջ տեղի ունեցող իրավական գործընթացնե... Հոկտեմբերի 19-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհուրընկալվի նախիջևանագետ, հայագետ Արգամ Այվազյանը: ԹԵՄԱ՝ թշնամու ձեռագիրը 100 տարի անց. Ցեղասպանություն. էթնիկ զտում. ունեցվածքի յուրացում. Թուրքիայի ներգրավածությունը Արցախի պատերազմում՝ պատճառներն ու հիմքերը: Հոկտեմբերի 17-ին, ժամը 13:00-ին, Մեդիա կենտրոնն առցանց հարցազրույց կվարի Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի համահայկական ծրագրերի վարչության գիտակրթական ծրագրերի բաժնի պետ Հայկ Ենգիբարյանի հետ: Թեման՝ «Երբ արևմտյան և եվրոպական նավերը հայկական լեռներ չեն բարձրանում. Հայկական Սփյուռքի ներուժը»: Հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի ցեղասպանագետ Հայկ Դեմոյանը: ԹԵՄԱ՝ Արցախյան պատերազմ. հայերի Ցեղասպանություն. թշնամու ձեռագիրը 100 տարի անց. հայրենազրկում. ունեցվածքի յուրացում: Հարգելի գործընկերներ, վաղը՝ հոկտեմբերի 12֊ին, ժամը 13։00֊ին '' Պոստ Սկրիպտում" մամուլի ակումբի հյուրերն են «ՀԱՅ արտադրողը ՀԱՅ զինվորի կողքին» նախաձեռնության կազմակերպիչներ Ֆլորա Վարդանյանը և Գոհար Մկոյանը։ Թեման՝ միասին օգնենք հայոց բանակին։ Այս նախաձեռնության լուսաբանումը խիստ ԿԱՐԵՎՈՐ և խրախուսելի է։ Հոկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի ցեղասպանագետ Սուրեն Մանուկյանը: ԹԵՄԱ՝ Արցախյան պատերազմ. հայերի Ցեղասպանություն. թշնամու ձեռագիրը 100 տարի անց. հայրենազրկում. ունեցվածքի յուրացում:
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/hayeliclub