Նիկոլ Փաշինյանին էլ չեն ներելու

Եթե Կորոնավիրուսը տեղադրենք Հայաստանի նորագույն պատմության տրամաբանության մեջ, ապա կառերեսվենք չարագուշակ մի օրինաչափության հետ, որը, կարծես թե, վերջին 30 տարիներին անընդհատ հետապենդել է մեր Հանրապետությանը։ Որքան էլ տարօրինակ հնչի, բայց խոսքը պետության ղեկավարների պաշտոնավարման առաջին ժամկետների մասին է։ Հենց առաջին պաշտոնավարման, քանի որ այն, ինչի մասին ուզում ենք խոսել, որպես կանոն դրսևորվել է հենց այդ ժամանակահատվածում։ Եվ այսպես, անկախությունից ի վեր Հայաստանն ունեցել է չորս ղեկավար՝ երեք նախագահ և մեկ վարչապետ։ Բոլոր չորս վարչակազմերը պաշտոնավարման առաջին ժամկետներում ստիպված են եղել առերեսվել օբյեկտիվ իրականության պարտադրած մարտահրավերների հետ։

Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախագահության առաջին հինգ տարիներին օբյեկտիվ իրականության մարտահրավերներն էին պատերազմը, տնտեսական շրջափակումն ու ընդհանրապես Խորհրդային կայսրության կործանման հետևանքների հաղթահարումը։

Երկորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը առաջինի հետ համեմատած գործունեության շատ ավելի նպաստավոր պայմաններ ուներ, քանի որ ժամանակաշրջանն այդ ընդունված է դիտարկել որպես հետխորհրդային տարածքի կայունացման և վերականգնման շրջափուլ։ Բայց ամեն դեպքում պաշտոնավարման առաջին ժամկետում Քոչարյանը ստիպված էր բախվել այնպիսի մի կործանարար ճգնաժամի հետ, որն էր՝ հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչությունը։ Կարելի է ասել, որ նախագահության առաջին հինգ տարին Քոչարյանը ծախսել է դրա ծանր հետևանքների հաղթահարման և ներքին կայունության ապահովման խնդիրների վրա։

Ի տարբերություն Քոչարյանի, շատ ավելի ծանր իրավիճակում էր հայտնվել երրորդ նապագահ Սերժ Սարգսյանը։ Մարտի 1-աղետի հետևանքները հաղթահարելու հետ զուգընթաց նա ստիպված էր դիմագրավել նաև տնտեսական ճգնաժամի ծանրագույն հարվածներին։ Առաջին հինգ տարին Սարգսյանի վարչակազմի առջև ծառացած առաջնահերթ մարտահրավերները հենց այս երկուսն են եղել։

Առաջին հայացքից թվում է, թե նախորդ երեքից շատ ավելի բարենպաստ պայմաններում է հայտնվել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Տպավորությունն այս իհարկե մոլորություն է, քանի որ արդեն իսկ կարող ենք պնդել, որ փաշինյանական վարչակազմն իր պաշտոնավարման առաջին ժամկետը վատնել է երկու հիմնական ուղղություններով, որոնք են հեղափոխության հետևանքների հաղթահարումն ու կայունության ապահովումը, իսկ մյուս մարտահրավերը Կորոնավիրուսն է, որը հիմքից ցնցեց Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգերը։ Վստահաբար հաջորդող երեք տարիներին այս երկու մարտահրավերների հետևանքները ուղեկցելու են Հայաստանին, եթե իհարկե չավելանան նաև նորերը։

Ասվածի համատեքստում կարող ենք գալ այն եզրակացությանը, որ Հայաստանի բոլոր չորս վարչակազմերը պաշտոնավարման առաջին ժամկետներին բախվել են օբյեկտիվ իրականության պարտադրած հիմնախնդիրներին և ինչ-որ իմաստով կորցրել առաջին հինգ տարիներին լիարժեք գործելու հնարավորությունը։ Բացառություն կամ էլ շեղում չկա, սա արդեն իսկ գոյություն ունեցող օրինաչափություն է և մենք, անկախ մեր քաղաքական նախընտրություններից և ունեցած վերաբերմունքից, պարտավոր ենք արձանագրել այն։ Իհարկե վերոհիշյալ բոլոր գործիչները գործել են նաև բազմաթիվ սխալներ, որոնք գրեթե չեն առնչվում օբյեկտիվ իրականության հետ։ Բայց դրանցից անդին կան նաև այնպիսի հանգամանքներ, որոնց հետ նրանք բախվել են պարտադրված և իրենց կամքից անկախ։

Շարադրանքից կարող է այնպիսի տպավորություն ստեղծվել, թե օբյեկտիվ իրականության շահարկման միջոցով փորձում եմ արդարցնել Հայաստանի բոլոր ժամանակների իշխանություններին և, տեղավորելով միևնույն հարթության մեջ, համահարթեցնել նրանց սխալներն ու բացթողումները։ Երիցս ո՛չ, նույնիսկ ինձ համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող առաջին նախագահը ենթակա է քննադատության։

Խոսքը դրա մասին չէ, այլ ինքնին գոյություն ունեցող մարտահրավերների և դրանց վերաբերյալ հանրային սուբյեկտիվ գնահատականի։ Փորձը ցույց է տալիս, որ հանրույթները ի զորու չեն օբյեկտիվ իրականությունը դիտարկել երկարաժամկետ համատեքստում։ Որպես կանոն գնահատականը լինում է ակնթարթային, մարդիկ կարողանում են ընկալել ճգնաժամի առկայությունը, բայց դրա տեսանելի կողմի հաղթահարումից հետո անմիջապես մոռանում են անտեսանելիի հնարավորությունը, որն է՝ ճգնաժամի անխուսափելի հետևանքը։ Այլ խոսքով մարդիկ հասկանում են, որ պետությունը պատերազմի մեջ է, բայց զինադադարից հետո մոռանում են պատերազմի պատճառած ավերածությունները։ Եվ հատկապես այն հանգամանքը, որ տնտեսությունը կործանված է և նրանք երկար ժամանակ չեն կարող լավ ապրել։ Առաջին հայացքից սա իռացիոնալ վարքագիծ է, բայց եթե հաշվի առնենք երևույթի բոլոր շերտերը, ապա ռացիոնալիզմի տարրերն ակնբախ են։ Պարզապես մարդիկ եսասեր են և բառի ամենադրական իմաստով, քանի որ ինչպես Արիստոտելն է պնդում հանրույթը եսասեր միավորների ամբողջություն է։ Ամբողջություն, որն ի զորու չէ մինչև վերջ արժևորել օբյեկտիվ իրականությունն ու դրա պարտադրած մարտահրավերները։ Թերևս դա պետության մենաշնորհն է։ Այլ խոսքով՝ գործ ունենք չափազանց հետաքրքիր դուալիստական երևույթի հետ, որի համաձայն իրերն ու երևույթները լինում են երկու տեսակի՝ իրեր հանրության համար և իրեր պետության համար։

Ստացվում է այնպես, որ հանրույթները հաճախ չեն կարողանում հաղորդակցվել պետության գործառույթը հանդիսացող իրերի հետ, որոնք եկել են օբյեկտիվ իրականությունից։ Բայց ամենևին էլ պետք չի ենթադրել, թե հանրույթը հիմարների և անհասկացող ապուշների ամբողջություն է, քանի որ հոդվածի մեջ արծարծվող խզումը կյանքի է կոչվում հատկապես այն ժամանակ, երբ պետությունն էլ իր հերթին մոռանում է քաղաքացիների սուբյեկտիվ իրականության պարտադրած իրերի մասին։

Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանն իհարկե չափազանց լուրջ ծառայություններ են մատուցել Հայաստանի պետությանը։ Մեկն ավելի շատ, մյուսը ավելի քիչ, այս պահին դա էական չէ։ Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե քաղաքացիներն այնքան երախտամոռ են, որ չեն գնահատում այդ ծառայությունները․ մարդիկ ամենայն հեգնանքով մոռացան, որ Տեր-Պետրոսյանի գլխավորությամբ Հայաստանը հաղթեց պատերազմում, նրանք կարծես թե, չնկատեցին վերաբացված ատոմակայանը, արհամարհեցին Քոչարյանի արձանագրած տնտեսական աճն ու չտեսնելու տվեցին այն փաստը, որ Սերժ Սարգսյանը մի կերպ կարողացավ ճգնաժամի հարվածներից չոր դուրս գալ։ Իսկապես հանրույթը չտեսավ և արհամարհեց այս ամենը, բայց ինչպես վերևում նշեցինք, մարդկային բազմությունը հակված չէ երկարաժամկետության համատեքստում դիտարկել օբյեկտիվ իրականությունն ու դրա հետևանքները։ Այն օժտված չէ համանման ինտելեկտուալ ինտուիցիայով։

Ի տարբերության հանրության, պետության ուղիղ գործառույթն է, անկախ օբյեկտիվ իրականության պարտադրած իրավիճակից, տեսնել և գնահատել մարդկային զանգվածի սուբյեկտիվ իրականությունը։

Հենց այստեղ է թաքնված խնդրի ողջ էությունը․ Հայաստանի կառավարող շրջանակները, տարված օբյեկտիվ իրականության մարտահրավերներով, կարծել են, թե հանրույթն ի զորու է տեսնել բոլոր այն իրերը, որոնք պետության ընկալման դաշտում են։ Իսկ այս մոլորությունը հանգեցրել է մեկ այլ կոպտագույն սխալի․ նրանք երկրորդական պլան են մղել անհատի սուբյեկտիվ իրականությունը։ Այլ խոսքով՝ կառավարող վարչակազմերը կարծել են, թե պետության նվաճումը կարող է գնահատվել զանգվածների կողմից՝ մոռանալով, որ զանգվածը երկարաժամկետության համատեքստում թքած է ունենալու ինչպես պատերազմում հաղթանակի, այնպես էլ՝ տնտեսական աճի վրա։ Այն ինչ գալիս է հետո, դա եսասիրական նկրտումն է։ Այսինքն, սեփական կարգավիճակի ճշգրտման հարցը՝ սոցիալ-տնտեսականից մինչև արդարության վերաբերյալ պարզունակ ընկալումները։

Գալիս ենք այն եզրակացությանը, որ անկախ այն հանգամանքից, թե կառավարող վարչակազմերը ինչ արդյունքներ են արձանագրել, միևնույն է, նրանք ի վերջո դառնում են ատելի, եթե չեն կարողանում լուծել կամ գոնե մեղմել անհատի սուբյեկտիվ իրականության խնդիրները։ Նույն տրամաբանության մեջ տեղավորվում է նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Եթե նա չկարողանա կարգավորել մարդկանց սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրները, ապա շատ շուտով եսասեր բազմությունը թքած է ունենալու ինչպես նրա հեղափոխության, այնպես էլ օբյեկտիվ իրականության պարտադրած մարտահրավերների դեմ անձնուրաց պայքարի վրա։ Բայց ինչպես տեսնում ենք վարչապետ Փաշինյանն իր նախորդների պես հանրության սուբյեկտիվ իրականությունը մղել է երկրորդական պլան, դրա վառ վկայությունը նրա ոչ այնքան ադեկվատ շեշտադրումներն են ԱԺ ամբիոնից։ Եզրակացությունը մեկն է՝ նրան էլ չեն ներելու, քանի որ հանրույթը ի զորու չէ տեսնել մեդալյոնի երկու երեսները, իսկ պետությունը ի սկզբանե հենց դրա համար է նախատեսված։

Կարպիս Փաշոյան

hraparak.am

 

 

դիտվել է 2129 անգամ
Լրահոս
«Հասցրել եք պրավալ տալ երկրում առկա համավարակային վիճակը». Երվանդ Վարոսյանը՝ Արսեն Թորոսյանին Արայիկ Հարությունյանը՝ Լանզարոտեի կոնվենցիայի մասին Ամաչում եմ, որ դեռ կան մարդիկ, ովքեր այլընտրանք չեն տեսնում մեկին, ով երկիրը վերածել է բռնապետության, կործանել տնտեսությունը, փակուղի մտցրել Արցախի հիմնահարցը. Գևորգ Պետրոսյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանի մասին Փարիզի Աստվածամոր տաճարի դիմացի հրապարակը հրդեհից հետո առաջին անգամ կբացվի այցելությունների համար ԱՄՆ-ում շարունակվող անկարգությունների ընթացքում պղծվել է Դենվերում գտնվող հայկական խաչքարը. Սուրեն Սարգսյան Իտալացիները կարանտինից հետո առաջին անգամ եկել են Սբ. Պետրոսի հրապարակ՝ լսելու Ֆրանցիսկոս պապի ուղերձը Մեսսի. Ֆուտբոլը, ինչպես ամբողջ կյանքը, այլևս երբեք առաջվանը չի լինի Կոտայքի մարզում 23-ամյա վարորդը վրաերթի է ենթակել 48-ամյա քաղաքացուն Ինչքա՞ն փող է աշխատել անձամբ ինքը` Նիկոլ Փաշինյանը, զենքի միջազգային այս սև շուկայում․ Սամվել Ֆարմանյան ՄԻԵԴ-ն արձանագրեց՝ Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ իրականացվող քրեական հետապնդումն անօրինական է Ադրբեջանը նպատակ ունի այս փուլում առաջնագծում առկա իրավիճակը «թեժ» ներկայացնել Փաշինյանն անկանխատեսելի գործիչ է, նրա հետ պայմանավորվելը բարդ է. Տրոֆիմչուկը՝ գազի սակագնի շուրջ ՀՀ իշխանությունների բանակցությունների մասին Արտառոց դեպք. թափառող 6-7 շներ գզել են 2.5 տարեկան երեխային Կասեցվել է Սամվել Ալեքսանյանի «Փարվանա» ռեստորանի, KFC-ի և այլ ռեստորանների աշխատանքը Ռենտգենով ճառագայթում, սրսկումներ, սիստեմաներ. փաստաբանը վարակվել է COVID19-ով Կորոնավիրուսից մահացել է Սարհատ Պետրոսյանի մայրը Տարածքային զառանցանքներ ընդդեմ Հայաստանի. Պաշտոնական Երևանը լուռ է Սոցիալ-տնտեսական կոլապսի ենք մոտենալու Մենք հիմա փակուղու մեջ ենք և գնալով վիճակը ծանրանալու է. Ստեփան Դանիելյան Հայաստանը նախկին 23 հետկոմունիստական երկրների շարքում կորոնավիրուսի տարածման «չեմպիոն է» դարձել. ինչո՞ւ Պետք է հարուցվի քրգործ, վարչապետը՝ հրաժարական տա և իշխող ուժը ընտրի այլ վարչապետ՝ մինչև քննության ավարտը․ Տիգրան Աթանեսյան Մարդիկ Փաշինյանի հորդորներն անտեսում են, քանի որ այլևս նրան չեն հարգում. Արամ Անտինյան Հարգելի Սերժ Թանկյան, շնորհավորում եմ,Դուք մենակ չեք, մենակ չեք, մենակ չեք... Միայն Դուք չէ, որ ազգային մասշտաբի դեգեներատ եք Որքան կբարձրանա ջերմաստիճանը Ուխտավորներ ու մի քանի գյուղերի բնակիչներ պատրաստվում են դիմել ծայրահեղ քայլերի
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
ՀՈՒՆԻՍԻ 1-ին` ժամը 12:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարի տեղակալ Վարդան Մելիքյանի ասուլիսը: Թեմա- Կառավարության հակաճգնաժամային 15-րդ միջոցառման շրջանակներում իրականացվող ափապաշտպան անտառաշերտի տնկման աշխատանքների մանրամասները: Հարգելի գործընկերներ, COVID-19 համավարակի տարածմամբ պայմանավորված, ասուլիսներն առայժմ անցկացվելու են առցանց ձևաչափով: Խնդրում ենք լրագրողներին չներկայանալ ասուլիսի վայր: Դուք կարող եք «Արմենպ... Մայիսի 29-ին` ժամը 11:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են Հայկական արժեքների պաշտպանության «Կամք» հասարակական նախաձեռնության հիմնադիր Վահագն Չախալյանը և «Վերադարձ» հիմնադրամի նախագահ՝ Արագած Ախոյանը: Թեմա` «Facebook» սոցիալական կայքում Դավիթ Աթանեսյան օգտատերը տեղադրել էր տեսանյութ, որտեղ ասվում էր, որ իր 9 տարեկան որդուն և բակում խաղացող երեխաներին է մոտեցել մի անծանոթ կին և բաժանել սրբապղծություն տարածող գրքեր։ Ինչ է սպասվում առաջիկայում, թեմայի շուրջ կխոսեն բանախոսները: Մայիսի 29-ին` ժամը 13:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են «Paracelsus» ՀԿ հիմնադիր և ղեկավար Նունե Ներսիսյանը և «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի նախկին տնօրեն Արա Վարդանյանը և քաղաքական փորձագետ Արթուր Համբարձումյանը Թեմա` ՀՀ առողջապահության նախարար Ա. Թորոսյանի հայտարարությունները, նախարարի անգործությունը. Իրականացվել է ստորագրահավաք, ըստ որի պատրաստվում են դատական գործ սկսել ընդդեմ Ա. Թորոսյանի: Մայիսի 29-ին` ժամը 12:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են ՀՀԿ կանանց խորհրդի նախագահ Կարինե Աճեմյանը և Տիկնիկային թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Ռուբեն Բաբայանը Թեմա` քաղաքական զարգացումներ, վերջին սկանդալային բացահայտումները. Կոնսենսուս-1 Մայիսի 29-ին ժամը 12:00 Փաստարկ մամուլի ակումբի հյուրն է Կառուցողական ստոմատոլոգիա ՀԿ նախագահ, բժիշկ-ստոմատոլոգ Հովհաննես Գևորգյանը: ԹԵՄԱ՝ Արդյոք միայն համավարակի՞ պատճառով են ՀՀ առողջապահության համակարգում և մասնավորապես ստոմատոլագիայի ոլորտում արգելակվում բարեփոխումները: Մայիսի 25-ին` ժամը 13:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են քաղքական վերլուծաբան Գուրգեն Եղիազարյանը և «Այլընտրանքային քաղաքապետարան» նախաձեռնության անդամ, Երևանի ավագանու նախկին անդամ Սոնա Աղեկյանը: Թեմա` ՀՀ առողջաօահության նախարար Ա. Թորոսյանի հայտարարությունների, առաջացած սկանդալի շուրջ, պատասխան Վրաստանից, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարյանի դատական գործ, փաստաբանները բողոքը հետ են վերցրել: Հահաստանից ծխախոտի արտահանման վերաբերյալ սկանդալ, ինչ մաքսանենգություններ են իրականացվել Մայիսի 25-ին` ժամը 12:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են ՍԱՊԾ նախկին պետ Գրիգոր Գրիգորյանը, հոգեբան Միհրդատ Մադաթյանը և քաղաքական գործիչ Հովհաննես Շահինյանը: Թեմա` ՀՀ առողջաօահության նախարար Ա. Թորոսյանի հայտարարությունների, առաջացած սկանդալի շուրջ, պատասխան Վրաստանից, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարյանի դատական գործ, փաստաբանները բողոքը հետ են վերցրել: Հահաստանից ծխախոտի արտահանման վերաբերյալ սկանդալ, ինչ մաքսանենգություններ են իրականացվել Մայիսի 25-ին ժամը 11:00-ին «Հայելի» ակումբի հյուրերն են Նարեկ Մանթաշյանը և սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը: Թեմա` Կորոնավիրուսի հետևանքով առաջ եկած խնդիրներ, կառավարության քայլերը, տարածման վիճակը, պայքարի վերաբերյալ հանրության գնահատականը: Մանսագետները կներկայացնեն իրականացրած ուսումնասիրությունները: Հարգելի՛ լրագրողներ, սույն թվականի մայիսի 24–ին կիրակի օրը ժամը 16:00-ից 19:00-ը Երևան Մոլի գլխավոր մուտքի մոտ (Արշակունյաց 34 հասցեով ) տեղի է ունենալու «Շելբի» ընկերության կողմից նախագծված ու արտադրված Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի միջոցառումների շրջանակներում իրականացվող ախտահանիչ սարքի գործարկումը՝ քաղաքացիների անմիջական մասնակցությամբ : Սիրով հրավիրում ենք բոլոր նրանց , ում հետաքրքիր է , թե ինչպես է աշխատում սարքը , ինչ բաղադրություն ունի օգտագործվող ախտահանիչ նյութը և ինչ արդյունք է տալիս : Մայիսի 23-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը և Արցախի նախկին մարդու իրավունքների պաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը: Թեմա՝ Հարձակում է տեղի ունեցել փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանի բնակարանի վրա: 4 տղամարդիկ ներխուժել են բնակարան այն պահին, երբ փաստաբանը տանը չի եղել. բնակարանում են եղել կինն ու անչափահաս երեխաները: Կներկայացնեն դեպքի մանրամասները