Մարտի 1-ի երեկն ու վաղը. 168.am

Մարտի 1-ի ողբերգության շահարկումները

Կիրակի օրը Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պատմության ամենաողբերգական ու միաժամանակ ամենաամոթալի էջերից մեկի հերթական տարելիցն է: Լրանում է 2008 թ. մարտյան ողբերգության 12-րդ տարին:

Արդեն 12 տարի հայ հասարակությունը սպասում է այդ զարհուրելի ողբերգության իրական սադրիչների ու մարդասպանների բացահայտմանը, բայց ապարդյուն: Նույնիսկ շուրջ 2 տարի առաջ նոր երևան եկած հանգամանքներով պայմանավորված՝ գործի վերաբացումը և ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ձերբակալությունն ու հարուցված քրեական գործը լույս չսփռեցին այդ հանգամանքների վրա, մինչդեռ Մարտի 1 ասելիս՝ մենք առաջին հերթին հասկանում ենք՝ 10 զոհերի մահվան հանգամանքների լիարժեք բացահայտում և մեղավորների պատիժ:

Վերջին երկու տարվա ընթացքում՝ արդեն նոր իշխանությունների օրոք, Մարտի 1-ի գործը դարձավ տարատեսակ շահարկումների հարմար առարկա, բազմաթիվ անհաջողություններ քողարկելու, նախկին շատ պաշտոնյաների հանդեպ քրեական գործեր հարուցելու, նրանց ազատ տեղաշարժի իրավունքը սահմանափակելու հարմար գործիք, բայց այդ գործիքակազմից և ոչ մեկը չտվեց գեթ մեկ զոհի սպանության հանգամանքի մանրամասները, այն կատարողի ու հրաման տվողի անունը:

Վերջին երկու տարվա ընթացքում գումարային պատկառելի փոխհատուցումներ տրվեցին Մարտի 1-ի 10 զոհերի իրավահաջորդներին ու բազմաթիվ տուժողների, որոնք, ի դեպ, երևի թե դեռ ցուցմունք պիտի տան դատարանում:

Վերջին երկու տարվա ընթացքում կրկին ակտիվացան Մարտի 1-ի քաղաքական շահառուները՝ ՀԱԿ-ն ու գործող իշխանության շատ ներկայացուցիչներ, սակայն վերը նշված հարցերի վրա, այնուամենայնիվ, լույս չսփռվեց:

2019թ. Մարտի 1-ը

Նոր իշխանությունները իրենց իշխանության առաջին մարտի 1-ին «նախապատրաստվել էին» հավուր պատշաճի: Անգամ աշխատանքային խումբ էր ստեղծվել՝ Ազգային ժողովի «Իմ քայլը» խմբակցության՝ մարտի 1-ի երթին մասնակցության ձևաչափը հստակեցնելու համար:

Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը քաղաքացիներին հրավիրել էր 2019 թվականի մարտի 1-ին քաղաքացիական հզոր երթով շարժվել Ազատության հրապարակից դեպի Մյասնիկյանի արձան: Նա հայտնել է նաև, որ այդ օրը հարգանքի տուրք կմատուցվի 2008 թվականի մարտի 1-ի 10 զոհերի և ընդհանրապես քաղաքական բռնության ենթարկված բոլոր զոհերի հիշատակին: Երթը պետք է սկսվեր մարտի 1-ին՝ ժամը 18։30-ին, Ազատության հրապարակից:

Ինչպես և ակնկալվում էր, Հայ ազգային կոնգրեսը հայտարարություն տարածեց, որ մասնակցելու է երթին, սակայն ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, ամեն դեպքում, չմասնակցեց այդ արարողությանը՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մամլո խոսնակ Արման Մուսինյանի տեղեկացմամբ՝ ատամնաշարի հետ կապված վիրահատական միջամտության պատճառով:

«Կոնգրեսն այն դիտում է որպես արդարության վերականգնման ուղղությամբ համապարփակ գործընթացի ազդարարումը պետական մակարդակով: Մենք վստահ ենք, որ այս նախաձեռնությամբ իշխանությունը սկսում է նոր քննություն կատարել բոլոր գործերով, որոնցով ոտնահարվել են մարդու իրավունքները, պատասխանատվության կանչել մարտի 1-ի ոճրագործության բոլոր կազմակերպիչներին և կատարողներին, փոխհատուցում տրամադրել մարտիմեկյան իրադարձությունների բոլոր զոհերի իրավահաջորդներին և մարմնական վնասվածքներ ստացած անձանց, Մյասնիկյանի արձանին հարող տարածքում տեղադրել ոճրագործության զոհերին նվիրված հուշարձան, մարտի 1-ը օրենքով սահմանել որպես «2008թ.-ի մարտի 1-ի զոհերի հիշատակի և պետական ահաբեկչության ու բռնաճնշումների դեմ համազգային բողոքի օր»՝ նախատեսելով նաև հիշատակի օրվան նվիրված հրապարակային միջոցառումներ»,- ասված էր ՀԱԿ հայտարարության մեջ:

Հուշարձանը դեռ տեղադրված չէ:

Նախկին բոլոր «լավագույն» ավանդույթների գերակատարմամբ՝ իշխանությունները սկսեցին մարտի 1-ի երթի համար մարդկանց հավաքագրման աննախադեպ մի գործընթաց:

Փետրվարի 27-ին Արարատի մարզպետարանի պաշտոնական կայքում հրապարակվեց մարտի 1-ի երթի մասին տեղեկատվություն, որտեղ նշվում էր, որ մարզպետն անձամբ է գլխավորելու Արարատի մարզից Երևան շարժվող քայլերթը: Հայտարարությունն իր ֆեյսբուքյան էջում տարածեց նաև Արարատի մարզպետ Գարիկ Սարգսյանը:

Հանրահավաքին միանալու նախաձեռնությամբ հանդես եկավ Լոռու մարզպետ Անդրեյ Ղուկասյանը։ Նա իր ֆեյսբուքյան էջում մարտի 1-ի երթին մասնակցել ցանկացող քաղաքացիներին հայտարարեց մեքենաներով Վանաձորից մայրաքաղաք տեղափոխելու նախաձեռնության մասին․

«Հարգելի լոռեցիներ, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնությամբ մարտի 1-ին Երևանում կմեկնարկի քաղաքացիական մեծ երթ՝ նվիրված 2008թ.-ի մարտիմեկյան իրադարձությունների 11-րդ տարելիցին:

Երթն ընդդեմ քաղաքական բռնության, ընտրակեղծիքների և հանուն Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու իրավունքների ու իշխանության հաղթանակի է:
Սա ևս մեկ առիթ է միակամություն դրսևորելու ու 11 տարի առաջ այդ օրը զոհվածների հիշատակը հարգելու համար: Քաղաքացիական երթը մեկնարկելու է 18:30-ին Երևանի Ազատության հրապարակից: Այն լոռեցիները, որոնք ցանկանում են միանալ երթին կամ աջակցել Երևան մեկնել ցանկացողներին՝ նրանց իրենց մեքենաները տրամադրելով Երևան տեղափոխվելու համար, մարտի 1-ին 16:00-ին հրավիրում ենք հավաքվելու Վանաձորում՝ Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատի հարակից տարածքում: Լոռու մարզի այլ համայնքներից երթին մասնակցել ցանկացողները կարող են մեզ միանալ Վանաձոր-Երևան մայրուղու տարբեր հատվածներում»:

Ըստ ՏԻՄ մասնագետների՝ մարզի պաշտոնական կայքում նման քաղաքական միջոցառման մասին հայտարարության տեղադրումը Հանրային ծառայությունների մասին ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 5-րդ կետի խախտում է: Այդպիսով, իշխող քաղաքական ուժը պետական միջոցներն օգտագործում է իր քաղաքական խնդիրները լուծելու համար։ Մարդիկ՝ աշխատանքը չկորցնելու վախով պայմանավորված, անկախ իրենց կամքից և ցանկությունից, մասնակցելու էին իշխանությունների ինչ-ինչ նպատակներով կազմակերպված միջոցառմանը, որովհետև հրահանգ էր իջել վարչապետից՝ հնարավորինս շատ մարդկանց ներկայություն ապահովել։

Երբ նախկին իշխանությունները որևէ միջոցառման կազմակերպված ձևով և հրահանգավորված ապահովում էին մարդկանց քանակությունը՝ նախկին ընդդիմություն հանդիսացող՝ այսօրվա իշխանությունները սուր քննադատությունների էին ենթարկում։

Այդ ժամանակ նրանք ոչ միայն նույն ձեռագիրն էին կիրառում, ավելին, պաշտոնական կայքերով և սոցցանցերով մարզպետների մակարդակով հայտարարություններ էին տարածում։

«Փաստ» թերթի աղբյուրի փոխանցմամբ՝ մարտի 1-ին նախատեսված երթին իր լուրջ մասնակցությունն էր ունենալու Սամվել Ալեքսանյանը:

Թերթի տեղեկություններով՝ Ալեքսանյանն իր ենթակայության տակ գտնվող աշխատակիցներին «հորդորել» էր ակտիվ մասնակցություն ունենալ երթին. ըստ լուրերի, նախնական հաշվարկով կմասնակցի մոտ 250-300 մարդ:

Անգամ բուհերից էին ահազանգեր հասնում, որ ուսանողներին հորդորում են մասնակցել այդ երթին:

Ամեն դեպքում, երթի օրը պարզ դարձավ, որ ցանկալի մարդաքանակ, այնուամենայնիվ, չէր ապահովվել։ Պարզվեց՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնած երթին իրենց ուսուցիչների հետ աշակերտներ էին ներգրավվել՝ ինչպես մարզերից, այնպես էլ՝ երևանյան դպրոցներից։ Նրանց բերել էին ավտոբուսներով։ Մասնավորապես, Կենտրոն վարչական շրջանի բոլոր հատվածներում կարելի էր նկատել դպրոցականների ու ուսուցիչների խմբերի, ովքեր հավաքվել էին սահմանված ժամին երթին մասնակցելու համար։

Ինչևէ, երթը կայացավ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես եկավ պաթետիկ ուղերձով ու գնաց… սրճարան, կնոջ՝ Աննա Հակոբյանի, փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի, Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանի և մյուս բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ:

Իսկ ժողովուրդը մնաց շվարած, ու ինչպես երթը լուսաբանող մեր լրագրողն էր պատմում, մարդիկ իրար հարցնում էին՝ ի՞նչ պետք է անեն հիմա, չգիտեին՝ ցրվե՞ն, թե՞ սպասեն վարչապետին. Միգուցե գա՞… Չեկավ…

Այս տարի էլ երթ կլինի

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ էլ հայտարարեց, որ այս տարի ևս մարտի 1-ին երթ կլինի:

«Սիրելի հայրենակիցներ, կիրակի օրը՝ մարտի 1-ին, ժամը 18.00-ին բոլորիդ հրավիրում ենք երթի՝ նվիրված 2008 թվականի Մարտի 1-ի զոհերի հիշատակին։

Երթը կմեկնարկի Երևանի Ազատության հրապարակից և կշարժվի դեպի Մյասնիկյանի արձան»,- իր ֆեյսբուքյան էջում գրել էր վարչապետը:

Այս պահի դրությամբ կարծես թե ամեն ինչ ընթանում է նույն սցենարով՝ կլինի երթ, ՀԱԿ-ը կմասնակցի, ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը՝ թերևս, ոչ, ու հետո բոլորը կգնան իրենց գործին կամ, երևի, ժամանցի վայրեր, ինչպես նախորդ տարի:

Միայն թե այդպես էլ դեռ պարզ չի դառնում՝ ո՞վ կամ ովքե՞ր սպանեցին 10 ցուցարարներին: Իսկ գուցե պետք չէ՞, որ պարզվի:

168.am

դիտվել է 338 անգամ
Լրահոս
Թավշյա հեղափոխության և Հայաստանի ավիացիայի միջազգային սկանդալի կապը. Տաթևիկը ժպտում է, իսկ ավիացիան խայտառակվում Իսկ նախարարին «փոխարինիչ» չկա՞ Դավադրություն Արցախում Նիկոլ Փաշինյանը պարտավոր է անհապաղ ազատ արձակել Ռոբերտ Քոչարյանին Բատկան գիտի, թե կորոնավիրուսից ով ինչ է կորցնելու Իշխանության ներսից որևէ մեկը Նիկոլ Փաշինյանին պետք է ասի այս մասին Փաշինյանի շուրջ օղակը սեղմվում է ներսից և դրսից Մոսկվան «գազ տվեց». Կամ՝ գազի գնի բարձրացում, կա՞մ... Գազի գնի փոփոխությունը` դոլարով, թե ռուբլով. Պուտինին սպասելիս Քառօրյայից չորս տարի անց. բանալին Նիկոլ Փաշինյանի ձեռքում է Ինչո՞ւ է Նիկոլ Փաշինյանը կրկնել Քոչարյանի քայլը Ստացվում է միայն «ախպերության» ֆոնի ցուցադրություն Ամոթալի վիճակ. Նիկոլ Փաշինյանը որոշել է արտահանձնել ադրբեջանցու սպանության մեջ կասկածվող ջավախքցի երիտասարդին Ոմանք միմյանց ձեռք են մեկնում, իսկ ԱՄՆ-ը օրհասական պահին հաշիվներ է մաքրում Ավտովթար Արարատի մարզում. բախվել են BMW-ն, ՎԱԶ 21099-ն ու ՎԱԶ 211030-ը Ինչո՞ւ են անգլերեն և հայերեն տեքստերը իրար հակասում «Բարսելոնայի» փոխնախագահը վարակվել է կորոնավիրուսով Համաճարակի ժամանակ արդյունավետ կլինի «տնային կալանք» կիրառել անազատության մեջ գտնվողների նկատմամբ. Արման Թաթոյան Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը ստում ու ստում է, ֆեյքնյուզ է հորինում և իր հորինածը հերոսաբար հերքում Արվում է ամեն ինչ, որպեսզի Ռ. Քոչարյանն ազատ չարձակվի Որքա՞ն պարգևավճար է տրվում ՀՀ Քաղավիացիայի կոմիտեին Վանաձորում հացը թանկացավ. Մարուքյան Հայկական երկու ավիաընկերություն ժամանակավորապես զրկվել է եվրոպական ուղղություններով կատարվող չվերթների իրավունքից Այսօր Նախագահ Քոչարյանին քրեակատարողական հիմնարկում պահելը լրջագույն վտանգ է իր առողջությանը Ստամբուլահայ գրող Մասիս Քյուրքչուգիլը կորոնավիրուսի կասկածով հիվանդանոց է տեղափոխվել
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Ապրիլի 3-ին` ժամը 11:00-ին, Պոստ Սկրիպտում մամուլի ակումբում ռազմական փորձագետ Վան Համբարձումյանը կխոսի ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից իրականացրած դիվերսիրոն ներթափանցման փորձի, դրա հետեւանքնով հայկական կողմի վիրավորում ստացած զինծառայողների, Բաղանիս և Ոսկևան գյուղերի ուղղությամբ գնդակոծության մասին, ինչի հետևանքով վիրավորում էր ստացել Ոսկեվան համայնքից մեկ երեխա: Բանախոսը կանդրադառնա նաեւ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի ոչ համարժեք արձագանքին եւ պրոադրբեջանական դիրքորոշմանը: Ապրիլի 3-ին՝ ժամը 13:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են Արաբկիր համայնքի նախկին թաղապետ Հովհաննես Շահինյանը և «Այլընտրանք» ՀԿ համանախագահ Նարեկ Մանթաշյանը: Թեմա՝ Կորոնավիրուս, ստեղծված իրավիճակը, կառավարության կողմից կորոնավիրուսի հետևանքների չեզոքացման փաթեթների ներկայացում, ում են ուղղված դրանք: Ապրիլի 3-ին՝ ժամը 12:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են «Հանրային վերահսկողության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Բաբկեն Հարությունյանը և «Առողջ հանրություն» ՀԿ նախագահ Մարինա Խաչատրյանը: Ինչ առաջարկներ ունեն բանախոսները` կապված երկրում հաստատված արտակարգ դրության հետ, ինչպես լուծել սոցիալապես անապահով ընտանիքների հարցը: Ապրիլի 3-ին՝ ժամը 11:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են «Այլընտրանքային քաղաքապետարան» նախաձեռնության անդամ Սոնա Աղեկյանը և «Իրավունքի և արժեքների գերակայություն» իրավապաշտպան կազմակերպության նախագահ Սարգիս Տեր-Եսայանը: Թեմա` Արցախում տեղի ունեցած ընտրություններ. Դիտորդների նկատած խախտումները, ստացած տպավորությունները. Ինչ առաջարկներ ունեն բանախոսները` կապված երկրում հաստատված արտակարգ դրության հետ, ինչպես լուծել սոցիալապես անապահով ընտանիքների հարցը: Ապրիլի 1-ին՝ ժամը 13:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է ԱԻՄ նախագահ Պարույր Հայրիկյանը: Թեմա` Կորոնավիրուս, վիրուսը ԱՄՆ-ում. ականատեսի աչքերով, ինչ է առաջարկում Պ. Հայրիկյանը արտակարգ իրավիճակի և ՍԴ փոփոխությունների վերաբերյալ, «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին և «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին օրենքի նախագծերի փաթեթի ընդունում: Ապրիլի 1-ին՝ ժամը 12:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են սոցիոլոգ ահարոն Ադիբեկյանը և հոգեբան Իրինա Ծատուրյանը: Թեմա` Արտակարգ դրություն երկրում (հոգեբանական կողմերը), դրական և բացասական կողմերը, ինչ խորհուրդներ են տալիս հոգեբանն ու սոցիոլոգը: «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին և «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին օրենքի նախագծերի փաթեթի ընդունում: Ապրիլի 1-ին՝ ժամը 11:30-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են փաստաբան Ալեքսանդր Կոչուբաևը և ռազմագետ Գևորգ Գևորգյանը: Թեմա` արտակարգ ռեժիմի երկարաձգում, ինչ առաջարկներ կներկայացնեն, արտակարգ իրավիճակի ժամանակ ձեռնարկված քայլերը և ընդունված որոշումները, Արցախի ընտրություններ, «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին և «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին օրենքի նախագծերի փաթեթի ընդունում: Ապրիլի 1-ին՝ ժամը 11:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են Պարացելսուս ՀԿ-ի հիմնադիր- նախագահ Նունե Ներսիսյանը, ուրոլոգ Գևորգ Գրիգորյանը և համաճարակաբան Արշակ Պապոյանը: Թեմա` Ինքնամեկուսացում, կանխարգելիչ միջոցներ, վիճակագրություն, քայլերի հաջորդականություն: Մարտի 27-ին՝ ժամը 11:30-ին, Հայելի ակումբի հյուրերն են «Ադեկվադ» կուսակցության վարչության անդամ Կոնստանտին Տեր-Նակալյանը և Միհրդատ Մադաթյանը: Թեմա` Արտակարգ իրավիճակում կառավարության քայլերը Մարտի 27-ին՝ ժամը 11:00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է «Ագրարագյուղացիական միավորում» հ/կ ղեկավար Հրաչ Բերբերյանը: Թեմա` «Ագրարագյուղացիական միավորում» հ/կ-ն դատի է տալիս կառավարությանը` արտակարգ իրավիճակում ընդունած որոշումների համար. Արդյոք երկիրը հնարավորություն կունենա սերմացուներ ձեռք բերել