Բողոքի ալիք, պայթյունավտանգ իրավիճակ. Հարևան երկրում համացանցն էին անջատել

Հայաստանի հարևան Իրանում արագ պրոցեսներ են զարգանում: Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ Իրանում սահմանափակեցին բենզինի վաճառքը և էապես բարձրացրեցին վառելիքի գինը՝ Միացյալ Նահանգների սահմանած տնտեսական պատժամիջոցների արդյունքում:

Մեկ մասնավոր ավտոմեքենայի համար սահմանվել է ամսական 60 լիտր բենզինի վաճառք: Մեկ լիտրի գին է սահմանվել 12.7 սենթը: Տաքսիների և շտապօգնության մեքենաների համար գինը նույնպես կլինի 12.7 սենթ, իսկ ամսական քանակը՝ 500 լիտր: Սահմանված քանակից շատ բենզին գնելու դեպքում մեկ լիտրի գինը կլինի 26 սենթ:
Իրանում տարիներ շարունակ կառավարությունը սուբսիդավորել է վառելիքը, ինչի արդյունքում այդ երկրում բենզինի գինն այլ երկրների համեմատությամբ ավանդաբար շատ ցածր է եղել: 2007 Մահմուդ Ահմադինեժադի նախագահության օրոք սահմանափակել էին բենզինի վաճառքը, ինչը հանգեցրել էր բողոքների և զանգվածային անկարգությունների: 2015 թվականին սահմանափակումը չեղարկվել էր:

Սրա արդյունքում Իրանում բողոքի ալիք բարձրացավ, այդ որոշումից հետո Իրանի մի շարք քաղաքներում բողոքի ակցիաներ են սկսվել: 2 օրում ձերբակալվել է մոտ հազար մարդ: Ապա հաջորդեն իրավապահների քայլը. Իրանի ամբողջ տարածքում մեկ օրով անջատեցին ինտերնետը: Այդ միջոցը նախաձեռնել է Իրանի ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհուրդը:

Լրատվամիջոցները հղում կատարելով անվտանգության ծառայությանը՝ նշել են. որ «կազմակերպված անկարգությունների ժամանակ բենզինի գների փոփոխության սխեմայի ներդրումից երկու իր հետո մոտ 100 բանկ և 57 խանութ այրվել են կամ թալանվել»։ «Իրանում անկարգությունների մասնակիցների թիվը կազմել է 87 հազար 400 մարդ, որոնցից 82 հազար 200-ը՝ տղամարդիկ, և 5200-ը՝ կանայք, որոնց մեծամասնությունը գաղափար չի ունեցել անկարգությունների էության մասին և եղել է միայն ընթացիկ իրադարձությունների վկան»։

Հաղորդագրությունում ասվում է, որ «նրանք, ովքեր եղել են անկարգությունների կենտրոնում, հատուկ պատրաստված էին խնդիրներ ստեղծելու համար՝ շահարկելով բենզինի գնի բարձրացման առիթով սկիզբ առաջ խաղաղ բողոքները։ Հիմնական վնասը հասցվել է պետական և մասնավոր սեփականությանը Խուզեստանում, Թեհրանում, Ֆարսում և Քերմանում։ Զոհվածների մասին ճշտված տվյալներ առայժմ չկան։

Իրանի իշխանությունները ճանաչում են մարդկանց բողոքի ցույցեր անելու իրավունքը ընդդեմ բենզինին գների բարձրացման մասին կառավարության վերջին որոշման, բայց դեմ են անկարգություններին, հայտարարել է երկրի նախագահ Հասան Ռոհանին՝ մեկնաբանելով Իրանի մի շարք քաղաքներում բողոքի ցույցերը: «Այս ծրագրի իրականացումից հետո մենք տեսանք, որ որոշ մարդիկ ի նշան բողոքի դուրս եկան փողոցներ: Բնական եմ համարում, երբ կառավարությունը ծրագիր է իրականացնում, ու դրան ոչ բոլորն են համաձայն: Որոշ մարդիկ կարող են այս ծրագրին դեմ լինել, և նրանք իրենց կարծիքը հայտնելու իրավունք ունեն»,- ասել է Իրանի նախագահը: «Բողոքելը մարդկանց իրավունքն է, և նրանք կարող են բողոքել, բայց մենք չպետք է թույլ տանք կարգի խախտումներ»,- ասել է երկրի նախագահը: Նրա խոսքով՝ անթույլատրելի է ժողովրդի բողոքելու իրավունքի չարաշահումը և բանկերի, ոստիկանական տեղամասերի ու հաստատությունների վրա հարձակումը: «Կառավարությունը ոչ մեկին թույլ չի տա քաոս ստեղծել, բայց բոլորը բողոքելու, խոսելու և քննադատելու իրավունք ունեն»,- ասել է նա:

Ռոհանին Իրանի ժողովրդին շնորհակալություն է հայտնել աչալրջության և «խռովարարների ու դավադիրների փոքր խմբերին միանալ մերժելու համար, որոնք կողոպտել են պետական գույքը»: Նա նաև ողջունել է հետախուզության նախարարության, ոստիկանության, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի և Իրանի Զինված ուժերի ջանքերը՝ ուղղված գլխավոր անձանց հայտնաբերելուն, որոնք կանգնած էին վայրագությունների հետևում:

Կառավարության որոշման պատճառները շարադրելիս Ռոհանին ասել է, որ բենզինի գների բարձրացումը կառավարությանը ոչ մի շահույթ չի բերելու, այլ ավելի շուտ ծառայելու է իրանցի ժողովրդի շահերին: Նա հավելել է, որ նոր միջոցառումը կհանգեցնի բենզինի սպառնման նվազեցման և երկրին կօգնի իր ինքնուրույնությունը պահպանել բենզինի արտադրության մեջ:

Իրանի գերագույն առաջնորդ, այաթոլլահ Սեյեդ Ալի Խամենեին աջակցել էր կառավարության որոշմանը: Նա ընդգծել էր այս առումով մարդկանց պահանջների բավարարման անհրաժեշտությունը՝ ասելով, որ պաշտոնյաները պետք է զգույշ լինեն, որ ծրագիրը չհանգեցնի մյուս ապրանքների գների բարձրացման:

Իրանը քննադատել է ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Պոմպեոյի «կեղծավոր աջակցությունը» բենզինի գների բարձրացման դեմ բողոքի ցույցերի մասնակիցներին։ ԻԻՀ ԱԳՆ-ն նշել է, որ ԱՄՆ-ը չի կարեկցում Իրանի ժողովրդին, այլ աջակցում է քաոսի տարածմանը։ Պոմպեոն աջակցություն է հայտնել բողոքի ակցիային. «Ինչպես ես ասացի Իրանի ժողովրդին գրեթե մեկուկես տարի առաջ, Միացյալ Նահանգները ձեզ հետ է»,- գրել է նա Թվիթերում։

Արձագանքելով Պոմպեոյի «ինտերվենցիոնիստական» արտահայտություններին՝ Իրանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Աբաս Մուսավին ասել է. «Իրանի արժանապատիվ ժողովուրդը հիանալի հասկանում է, որ նման կեղծավոր արտահայտություններն անկեղծ համակրանքի դրսևորում չեն, իսկ անարխիստների ու դիվերսանտների խմբի բռնի գործողությունները, որոնց աջակցում են այդպիսի մարդիկ, բնավ չեն համապատասխանում հասկացող և խորաթափանց Իրանի ժողովրդի վարքագծին»։ «Հետաքրքիր է, որ Պոմպեոն համակրում է այն մարդկանց, ովքեր գտնվում են Միացյալ Նահանգների տնտեսական ահաբեկչության ճնշման ներքո։ Նա արդեն ուղղակի ասել է, որ Իրանի ժողովուրդը պետք է մնա քաղցած, քանի դեռ չի զիջել «մեր պահանջներին»։

BBC Persian-ի անցած տարվա հարցազրույցում Պոմպեոն ասել էր, որ Իրանի պաշտոնական անձինք պետք է լսեն Վաշինգտոնին, «եթե ցանկանում են, որպեսզի իրենց մարդիկ քաղցած չմնան»։

Դե իսկ Միացյալ Նահանգները դատապարտել է Իրանում ցուցարարների դեմ ուժի կիրառումը և ինտերնետի անջատումը։ Սպիտակ տունը իր երեկվա հայտարարությամբ աջակցություն է հայտնել «իրանական ժողովրդին իր խաղաղ բողոքի ցույցերում»:

Հայաստանի համար, անշուշտ, ձեռնտու է կայունությունը Իրանում, առհասարակ՝ հարևան երկրներում: Վերջին օրերին անհանգիստ է թե՛ Իրանում, թե՛ Վրաստանում, ինչը ոչ մի կերպ ձեռնտու չէ Հայաստանին: Իրանում անցանկալի զարգացումները կարող են հանգեցնել, առհասարակ, տարածաշրջանային ավելի բարդ իրավիճակի:

Թամար Բագրատունի

դիտվել է 2137 անգամ
Լրահոս
Վիկիլիքսը նոր փաստեր ունի Նիկոլ Փաշինյանի դեմ Ի՞նչն է ստիպել կառավարությանը նոր տեղակալի պաշտոն ավելացնել դատախազությունում. Էդմոն Մարուքյան Ոստիկանները բացահայտել են Հրազդանի նախկին քաղաքապետի ապօրինությունները/տեսանյութ/ «Փաշինյանի կառավարությունն էլ է ընդունում, որ պետական սեկտորի աշխատավարձով նորմալ ապրել հնարավոր չէ». Զ. Եգանյան Ո՞վ է մեր թշնամին. Արշավիր Ղարամյան Նախազգուշական հարվածներ՝ Իրանի միջուկային օբյեկտներին. Նոր լարում մեր սահմաններին մոտ Խախտել է երդումը, կորցրել՝ վստահությունը. ԱՄՆ պատմության մեջ երրորդ մերժված նախագահը Այլևս չի կարող գործել «ով ուզի, թող լինի, միայն սրանք չլինեն» թեզը Մի օր մեկի նյարդերը չի դիմանա և կգնա ինքնադատաստանի․ Տիգրան Քոչարյան. անոնս Դանակահարություն՝ Սարի Թաղում. մեղադրանք է առաջադրվել նույն թաղամասի՝ 47-ամյա բնակչին Զերծ մնացեք պարտադիր ժամկետային զինծառայողներին սմարթֆոններ փոխանցելուց. դուք վտանգում եք նրանց անվտանգությունը Փաշինյանին հարց տված ադրբեջանցի «բլոգերն» ուզում է պատգամավոր դառնալ Հենրիխ Մխիթարյանը խաղադաշտ կարող է վերադառնալ առաջիկա օրերին Գլխավոր դատախազը լքեց պաշտոնը Արամ Վարդևանյանը դիմել է դատարան ընդդեմ Ռուստամ Բադասյանի «Նոր իշխանությունների ներկայացուցիչները իրենց հրապարակային ելույթները նախօրոք համաձայնեցնո՞ւմ են ինչ-որ կենտրոնի հետ». Արթուր Ղազինյան Իրանի Գերագույն դատարանի կոչը՝ շտապ փոխհատուցում տրամադրել ավիաաղետի զոհերի ընտանիքներին Նայեք ու սովորեք Սոցիալական ճգնաժամի խորացում. գազի գինը կթանկանա՞ Ինչի «զոհը» դարձան Գեորգի Կուտոյանն ու Հայկ Հարությունյանը «Սա ի՞նչ է, ստացվում է՝ ես ու Ստյոպա՞ն ենք մեղավոր մարտի 1-ին սպանված 10 զոհերի համար։ Էս ի՞նչ անհեթեթ եզրակացություն է». Անահիտ Բախշյանը՝ «Վիկիլիքսի» հրապարակման մասին Հայաստան վերադարձող 80-ամյա տատիկի «Bentley»-ն հայտնվել է Մաքսային ծառայության ուշադրության կենտրոնում Գազի գնի հավերժական մահակը Ինչու են սպանվում կամ (ինքնա)սպանվում «թավշյա» Հայաստանում Գազի գնի բարձրացումը ձեռնտու չէ «Գազպրոմ Արմենիա»-ին. ո՞ւմ է ձեռնտու
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Հունվարի 21-ին՝ ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է Երկիր Ծիրանի կուսակցության նախագահ Զարուհի Փոստանջյանը: Թեմա` ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանի մահվան դեպք, հարցադրումներ, պատճառներ, հետևանքներ, հասարակական-քաղաքական մթնոլորտ: Ոտնձգություններ ԶԼՄ-ների հանդեպ, դատական պրոցեսներ: Հունվարի 21-ին՝ ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են «Այլընտրանքային նախագծեր խումբ» անդամ Նարեկ Մանթաշյանը և սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը: Թեմա` ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանի մահվան դեպք, հարցադրումներ, պատճառներ, հետևանքներ, հասարակական-քաղաքական մթնոլորտ: Ոտնձգություններ ԶԼՄ-ների հանդեպ, դատական պրոցեսներ: Հունվարի 21-ին՝ ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են քաղտեխնոլոգ Կարեն Քոչարյանը և «Ադեկվատ» կուսակցության վարչության անդամ Կոնստանտին Տեր-Նակալյանը: Թեմա` ԱԱԾ նախկին տնօրեն Գեորգի Կուտոյանի մահվան դեպք, հարցադրումներ, պատճառներ, հետևանքներ, հասարակական-քաղաքական մթնոլորտ: Ոտնձգություններ ԶԼՄ-ների հանդեպ, դատական պրոցեսներ: Հունվարի 21-ին, ժամը 12:00-ին Հայաստանի ազգային գրադարանիվարչական մասնաշենքի 1-ին հարկում պաշտոնապես կբացվիգրքափոխանակության անկյուն:Գրքափոխանակության անկյունը կգործի հետեւյալ սկզբունքով. բացդարակներում դրված կլինեն արժեքավոր հրատարակություններ՝ հայերեն ևօտար լեզուներով գրքեր, կերպարվեստին վերաբերող գրականություն,մատենագիտական հրատարակություններ և այլն: Գրքերից ցանկացածը կարողէ հայտնվել քո գրադարակում, եթե դրա փոխարեն առաջարկես մեկ այլ գիրք, որըԱզգային գրադարանու... Հունվարի 21-ին ժամը 13:00 Փաստարկ մամուլի ակումբի հյուրն է տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Թաթուլ Մանասերյանը: ԹԵՄԱ՝ ամփոփ դիտարկումներ ՀՀ տնտեսական իրողությունների և սպասումների շուրջ: հունվարի 21-ին, ժամը 15:30-ին Թումո Երևանում (հասցե` Հալաբյան 16) և KfW բանկի Բեռլինի ներկայացուցչությունում զուգահեռաբար: Երկու երկրում այն կհեռարձակվի ուղիղ եթերում` հայերեն-գերմաներեն-հայերեն համաժամանակյա թարգմանությամբ: Հունվարի 21-ին, ժամը 11:00-ին, Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում տեղի կունենա ասուլիս ՝ «ՀՀ աշխատաշուկա․ ակտիվության վերլուծություն, աշխատավարձեր, թվայնացման հեռանկարներ» թեմայով։ Ինչպե՞ս է զարգանում աշխատաշուկան Հայաստանում: Ո՞ր մասնագիտություններն են ամենաբարձր վարձատրվողները: Ի՞նչ մասնաբաժին են զբաղեցնում միգրանտները նոր աշխատատեղերի բաշխման մեջ: Այս և այլ հարցերին կպատասխանեն տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, աշխատաշուկայի մասնագիտացված վերլուծությամբ զբաղվող staff.am կ... Հունվարի 21-ին ժամը 11:00 Փաստարկ մամուլի ակումբի հյուրն է քաղաքագետ Սերգեյ Շաքարյանցը: ԹԵՄԱ՝ Իրանի և Սիրիայի շուրջ զարգացումների հնարավոր հետևանքները տարածաշրջանային գործընթացների վրա: Ժամը 12:00՝ Հայրենական ապրանք արտադրողների միության նախագահ Վազգեն Սաֆարյանը: ԹԵՄԱ՝ ս.թ. հունվարի 1-ից երրորդ (ոչ եվրասիական) երկրներից Հայաստան ներկրվող ավելի քան 750 անուն ապրանքների մաքսատուրքերի փափոխման գործընթացը՝ հայրենական տնտեսվարողների տեսանկունից: ՀՈՒՆՎԱՐԻ 21-ին` ժամը 11:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա Ա. Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական դպրոցի մաթեմատիկայի ուսուցիչ, միջազգային օլիմպիադայում Հայաստանի թիմի ղեկավար Սուրեն Գրիգորյանի, «Քվանտ» վարժարանի ֆիզիկայի ուսուցիչ, թիմի ղեկավար Էդգար Վարդանյանի, մեդալակիրներ Ալեքսանդր Աբելյանի, Լորետա Արզումանյանի, Էլեն Պետիկյանի մամուլի ասուլիսը: Թեմա.- Միջազգային օլիմպիադայից Հայաստանի դպրոցականները վերադարձել են 18 մեդալով: Հունվարի 21-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի ՍԱՊԾ առաջին պետ Գրիգոր Գրիգորյանը: ԹԵՄԱ՝ այս տարվա հունվարի 15-ից սպանդանոցային մորթը մսի վաճառքով զբաղվողների համար պարտադիր է դարձել. Սննդի անվտանգության տեսչական մարմնի այս որոշումը բողոքի ալիք է բարձրացրել: