Հայրիկ Մուրադյանի որդու պարզաբանումը՝ «Երազ իմ Երկիր Հայրենի» երգի շուրջ ստեղծված քննարկումների վերաբերյալ. 168.am

Հայրիկ Մուրադյանի համար երգը աղոթք էր:

Հայ մշակույթի մերօրյա առաքյալի համար Հայոց երգն իրոք խորան էր, որտեղից նա հնչեցնում էր Հայ շինականի, ազնվականի ու զինվորի, ուղղակի Հայ մարդու հոգու մրմունջը…

Վերջին օրերին կրկին աշխուժացել են խոսակցությունները «Երազ իմ Երկիր Հայրենի» երգի շուրջ, որոնք հին են այնքան, որքան այն դավադրութունը, որն սկսվեց երգի ստեղծման հետ միաժամանակ: Իմ աչքի առջեւ ստեղծված այդ երգը, որի ընթացքի ամեն ակնթարթին ներկա եմ եղել, այնուհետեւ վերածվեց ամենամանրահոգի առեւտրի առարկայի եւ ցավալին այն է, որ այդ հոգևոր չարչիությունը շարունակվում է մինչ օրս, պատիվ չբերելով բոլոր նրանց, ովքեր փորձում են իրենց անբարո միջամտություններով ավելի աղավաղել երգի ստեղծման պատմութունը: Ես իրականում կգերադասեի լռել, և չխառնվել իբր երգի հեղինակներին բացահայտել փորձողների բանակին: Սակայն գերադասեցի բարձրաձայնել, ներկայացնելով նաև այս տհաճ պատմության սկզբում իսկ հենց իր՝ Հայրիկ Մուրադյանի իսկական հայ ազնվականի պահվածքը:

Իմ դիրքորոշումը և այս խնդրի վերաբերյալ և իրականությունը բացահայտելու իմ ցանկությունը բխել է հորս նկատմամբ անսահման հարգանքից, պահպանելով այնպիսի մարդու կեցվածքը, որ վայել է Հայրիկի նման մեծությանը միայն: Մեծություն, որ կյանքի նկատմամբ ազնվական կեցվածքն ապացուցել է իր թողած ժառանգությունով, անխոնջ աշխատանքով եւ ազգային տեսակին և ազգային՝ եղեռնապուրծ, մշակույթին ունեցած իր անսահման նվիրումով: Հավատարիմ մնամ նրա փիլիսոփայությանը, որ անհասանելի կարող է լինել շատերի համար, մանավանդ այս երգի պատմության ջրերը՝ պղտորողների:

Միայն երգի նկատմամբ սերը չէր, որ Հայրիկը գնում էր ազգային մշակութային գանձերի հետքերով, հատիկ առ հատիկ փրկելով մեր երգերը: Հայրիկը երգ չէր փրկում, այլ մեր տեսակը, Հայու իսկական տեսակը, վեհ, անաղարտ, առաքինի և ազնվաբարո տեսակը:

Հաճախ լռությունը ավելին է ասում, քան բարձրաձայն խոսքերը:

Հայրիկին օտար էին բոլոր նրանք, ովքեր անդեմ էին, խաբուսիկ: Մեծերը չեն խոսում, լավագույն պատառի կռիվ չեն տալիս, այլ՝ միայն գաղափարի: Նրանք արարում են…

Մինչ այսօր աչքիս առջեւ պահպանվել են պատկերներ, թէ ինչպես էին Հայրիկը եւ կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանը աշխատում այդ երգի ստեղծման վրա: «Հայրիկ» ֆիլմի համար անհրաժեշտ երգի ստեղծման համար Ռոբերտը դիմեց Հայրիկին՝ միասին աշխատելու առաջարկով, որը հայրս ընդունեց սիրով: Ստեղծվելիք երգը ազգային հոգով ու ոգով լի պետք է լիներ, ուստի Ռոբերտը լավագույն ընտրությունն էր կատարել՝ երգի ստեղծման համար դիմելով Հայրիկին: Հայրս գրեց երգի համար բառերը, որի հիման վրա ստեղծվեց նաեւ մեղեդին: Նրանք գրեթե ամեն օր աշխատում էին մեր տանը: Հիշում եմ, թե ինչպես էր Հայրիկը երգում մեղեդին իսկ Ռոբերտը գրառում էր եւ հարմոնիաներ հարմարեցնում: Մեր տունը միշտ լի էր Հայրիկի նվիրյալ բարեկամներով, որոնցից շատերը ակամա երգի ստեղծման ականատեսները եղան:

Այնուհետեւ ավարտվեցին ֆիլմի աշխատանքները: Տարօրինակորեն ֆիլմում Հայրիկի անունը նշված էր միայն որպես երգի կատարող եւ ոչ մի խոսք բանաստեղծության կամ մեղեդու ստեղծման մասին: Հայրիկն անսահման վիրավորված էր, սակայն իրեն արժանավայել պահվածք ընդունեց: Նա երբեք այլեւս չխոսեց կոմպոզիտորի հետ: Հրաշալի ֆիլմ էր ստեղծված մեր մեծերի` Աղասի Այվազյանի, ռեժիսոր Հենրիկ Մալյանի եւ ինչու ոչ, նաեւ կոմպոզիտորի աշխատանքների շնորհիվ եւ ոչ մեկը մյուսի աշխատանքի սեփականացման կարիքը չուներ: Ցավալիորեն նման անպատվաբեր արարքով երգի կենսագրությունը խճճվեց, եւ ինչն էլ շարունակվում է մինչ օրս, ամեն անգամ անհիմն միջամտություններով, և նորանոր հավակնորդ «հեղինակների» ցանկը ավելացնելու մոլուցքով: Համո Սահյանն ու Աղասի Այվազյանը մեր միջամտության կամ մեր պաշտպանության կարիքը չունեն: Նրանք մեծ են արդեն իրենց գործով:

Զավեշտն այն է, որ Ամիրխանյանը շարունակեց իր ապաշնորհ և կեղծարար բեմադրությունն ու որպես ներկայացման երկրորդ գործողություն, տարիներ անց՝ 1995 թ. հոկտեմբերի 8-ի «Հայաստանի Հանրապետություն» ըստ թերթին տված հարցազրույցի սուտ վկայողի նման հայտարարեց. – երգի կատարողը ես եմ… Աստված իմ, մի՞թե մարդիկ չեն ճանաչում Հայրիկի այդքան սիրված ձայնն անգամ: Իսկ վերջերս, ֆիլմի թվայնացումից հետո, Հայրիկի անունը մակագրերից վերացավ ընդհանրապես, նաեւ որպես երգի կատարող…

Հայրիկն իր կողմից փրկված ու ժողովրդի հոգու գանձարանը վերադաձված հարյուրավոր երգերի կողքին ևս մեկ երգ ապօրինի իրեն վերագրելու կարիք չունի: ՈՒժեղ և արդար մարդը ոչինչ ապացուցելու կարիքը չունի: Հայրիկը ժայռ է, որի հիմքերը Հայոց հողի ընդերքում են, և ում մեկ հարվածով ոչ միայն անդունդը չես նետի, փոխարենն ինքդ Քեզ ես վտանգելու:

Սակայն այսօր անցնում են ամեն տեսակի բարոյական սահմանները եւ հանուն արդարության, ինչպես նաեւ հարգելով Հայրիկի հիշատակը, պարտավոր եմ եւ պատրաստ եմ ամեն ամբիոնից բարձրաձայնել ճշմարտությունն այս երգի մասին: Մի երգ, որն իրավացիորեն արժանի եղավ Հայկական Բանակի հիմնը լինելու, չպետք է հիմնված լիներ կեղծիքի վրա:

Սակայն Հայրիկի ազնվականությանը վայել կեցվածքով պիտի կոչ անեմ դադարեցնել երգի շուրջ տարիներ շարունակ տևող ազնվականին անվայել լեզվակռիվն ու բոլորին, այդ թվում նաև անպատեհորեն այս անպատվաբեր լեզվակռվի մարտադաշտ ներխուժած կողմնակի ու իրականությանն անտեղյակ, բայց քթները մինչև հարցի ամոթատեղը խոթող հետաքրքրասերներին և բամբասկոտության ախտաբանությամբ տառապողներին և ընդհանրապես բոլոր բոլորին, ովքեր իրոք սրտացավ են այս երգի ճակատագրով, վարվել Հայրիկ Մուրադյանին վայել պահվածքով, և վեհանձնորեն լռել, թույլ տալով այդ եզակի հաջողված ու համազգային սեր վայելող երգին վեհության և հայրենասիրության դասեր տալ ապագա սերունդներին…

Վեր կանգնել մտավորականին անվայել գզվռտոցից, երգը սեփականաշնորհելու մոլուցքից և առանց երգն իսկ արժեզրկելու իրենց ցեխակոլոլ լեզվակռվով, և ուղղակի երգին թույլ տալ իսկական ժողովրդական երգի նման շարունակել կերտել հայ տեսակը, հայ զինվորի, հայոց հայրենիքի պաշտպանի տեսակը…

Հարգանքներով՝ Լևոն Մուրադյան

Հ.Գ. Հայրիկ Մուրադյանի որդու՝ Լևոն Մուրադյանի, նամակը 168.am-ի խմբագրություն այս նամակն ուղարկել է Լևոն Մուրադյանի կինը: «Ես կոմպոզիտոր Հարություն Դելլալյանի դուստրը և Հայրիկ Մուրդյանի որդու` Լևոն Մուրադյանի կինն եմ: Ամուսնուս հետ միասին աշխատում-բնակվում ենք Պորտուգալիայում, այդ պատճառով էլ հնարավորություն չունենք Հայրիկի հետ կապված մի տհաճ պատմության բացահայտման առիթով անձամբ զբաղվել, մամլո ասուլիս տալ, հարցազրույցներ և ստիպված` հեռավորության վրա ենք դիմում Ձեր բոլորի օգնությանը, ապավինելով Բաց նամակի ազդեցությանը: Երկու օր առաջ ես աձամբ եմ Ձեզ ուղարկել ամուսնուս կողմից գրված Բաց նամակը, բայց, ցավոք, որեւէ լուր` հրապարակման, կա մերժման մասին, չունեմ: Խնդրում եմ, որեւէ պատասխանի դեպքում նեղություն կրել և տեղեկացնել` արդյոք Ձեր լրատվամիջոցը պատրաստ է օգտակար լինել ճշմարտությանը բացահայտմանը: Շնորհակալությամբ` Նարինե Դելլալյան»,- ասված է խմբագրությանը հասցեագրված նամակում:

Հավելենք, որ խմբագրությունը առաջին անգամն է նամակ ստանում Նարինե Դիլանյանից, որը հրապարակում ենք ամբողջությամբ:

դիտվել է 608 անգամ
Լրահոս
Արտաքին պարտքն աճելու է, բյուջեն շարունակվում է թերակատարվել Պրեմիայից քշվածները «Կոռուպցիայի դեմ պայքար»՝ ամերիկյան կուռացիայով Ռուսաստան-Բելառուս միավորման մեծ գործարքը. «Բատկայի» մեկ ամսվա հնազանդությունը «Այդ որոշումը կարող է ուժեղացնել մահմեդական և քրիստոնյա բնակչության պառակտումը»․ ՌԴ-ի արձագանքը Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերափոխելու որոշմանը Գագիկ Սուրենյանը՝ եղանակի մասին Կրթության նախարարը հեգնում է եկեղեցուն Հանրային հեռուստաընկերության եթերում Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախումբը դատապարտել է Թուրքիայի՝ Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերափոխելու մասին որոշումը Նոր հակառեկորդ ԱՄՆ-ում՝ մեկ օրում 65 հազար վարակակիր, երկրորդ ալիք՝ Կենտրոնական Ասիայի երկրներում ՄԻԵԴ-ի կողմից միջանկյալ միջոցի չկիրառումը հետևանք և ազդեցություն չունի հետագայում բուն գանգատի քննության ընթացքի վրա․ Գոհար Մելոյանը՝ ՍԴ դատավորների հայցադիմումի մասին Բանակցությունները կարող են վերադառնալ 90-ականների հուն, որը նախատեսում էր ոչ միայն տարածքների հանձնում Ադրբեջանին. Հրապարակ Ֆեյք փաստարկներ՝ ատոմակայանի կյանքն անվերջ երկարաձգելու նպատակով Արմեն Սարգսյանը հանդիպել է Բակո Սահակյանի հետ Արայիկ Հարությունյանն ընդունել է Սեյրան Օհանյանին Արմեն Մուրադյանի «Արտակարգ» ծնունդը /տեսանյութ/ Փոխանց Ծաղկեպսակի.Կարեն Վարդանյանի ընտանիքը հայտարարություն է տարածել «Նիկոլի ձագն է, դրա համար էլ պաշտոնի նշանակեցին». ծեծված փոխգնդապետի եղբայրը`Տրդատ Սարգսյանին պաշտոն տալու մասին Սահակաշվիլին կնշանակվի՞ ՀՀ մարզպետ Երեք ընկերներով ծեծել են խանութի տիրոջը, ապա կրակել հրազենից. Նրանք կոշեցիներ են 77-ամյա հովիվը կայծակնահարվել է եւ մահացել Ավտովթար Վայոց Ձորի մարզում․ վիրավոր ամուսինները տեղափոխվել են հիվանդանոց Արտակարգ դեպք Երևանում Աշխարհի մի շարք երկրներում կորոնավիրուսի դեմ պատվաստումները լինելու են կամավոր․ մեզ մոտ բոլորին պատվաստելու մտադրություն ունեն Ալե՛ն, նայի՛ր շուրջբոլորդ և մի՛ խոսիր ծրարներից. Yerkir.am 2 միլիոն դրամից ավելի գործիքների գողություն ավտոտնակից․ Մալաթիայի ոստիկանների բացահայտումը (տեսանյութ)
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
ՀՈՒԼԻՍԻ 13-ին` ժամը 12:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա ՀՀ ԱԻՆ հրդեհային և տեխնիկական անվտանգության հետաքննության վարչության պետի տեղակալ Սերգեյ Հայրապետյանի ասուլիսը: Թեմա- Հայաստանում հրդեհային անվտանգության իրավիճակը, շոգ եղանակով պայմանավորված հնարավոր ռիսկերը: Հարգելի գործընկերներ, COVID-19 համավարակի տարածմամբ պայմանավորված, ասուլիսներն առայժմ անցկացվելու են առցանց ձևաչափով: Խնդրում ենք լրագրողներին չներկայանալ ասուլիսի վայր: Դուք կարող... Հունիսի 10-ին, ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են ՙՙԻրավունքի սահման՚՚ ՍՊԸ ղեկավար Գևորգ Հովհաննիսյանը, ՙՙԻրավունքի և արժեքների գերակայություն՚՚ հ/կ -ի ղեկավար Սարգիս Տեր-Եսայանը և Երևանի այլընտրանքնային քաղաքապետարան նախաձեռնության ղեկավար Սոնա Աղեկյանը: Թեմա՝ դիմակների պարտադիր կրելը, տուգանքների հնարավոր բարձրացումը, ինչու են ոտնահարվում մարդու իրավուքնենրը: Հուլիսի 10-ին, ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են քաղաքական գործիչ Արա Վարդանյանը և փաստաբան Ալեքսանդր Կոչուբաևը: Թեմա` ՄԻԵԴ-իպատասխանը ՍԴ 3 նախկին դատավորների և ՍԴ նախկին նախագահ Հրայր Թովմասյանի դիմումին, ԲԴԽ որոշումը Ալեքսանդր Ազարյանի գործով, ներքաղաքական իրավիճակ: ՀՈՒԼԻՍԻ 10-ին` ժամը 12:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության կիբեռհանցագործությունների և բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում կատարված հանցագործությունների քննության վարչություն ՀԿԳ ավագ քննիչ Սասուն Գրիգորյանի ասուլիսը: Թեմա- Առցանց խարդախություններ, վերջին շրջանի միտումներ, հնարավոր ռիսկեր: Հարգելի գործընկերներ, COVID-19 համավարակի տարածմամբ պայմանավորված, ասուլիսներն առայժմ ան... Հուլիսի 10-ին` ժամը 12:00-ին, Պոստ Սկրիպտում մամուլի ակումբում "Դեմոկրատական այլընտրանք" կուսակցության Քաղաքական խորհրդի նախագահ Սուրեն Սուրենյանցը կխոսի գույքահարկի նոր օրենքի մասին, կանդրադառնա ՍԴ շուրջ ստեղծված իրավիճակին։ Բանախոսը կխոսի նաև ներքին և արտաքին քաղաքական զարգացումների մասին։ Հուլիսի 10-ին` ժամը 11:00-ին, Պոստ Սկրիպտում մամուլի ակումբում տնտեսագետ Կարեն Սարգսյանը կխոսի գույքահարկի նոր օրենքի մասին, կանդրադառնա թե որքանով այն նոր բեռ կլինի հասարակության համար, ռիսկերին և հնարավոր հետևանքներին։ ՀՈՒԼԻՍԻ 9-ին` ժամը 10:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա Անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալության պետ Գևորգ Հայրապետյանի ասուլիսը: Թեմա- Ինչպես պաշտպանել անձնական տվյալները համացանցում եւ չդառնալ ֆիշինգի (phishing) զոհ: Հարգելի գործընկերներ, COVID-19 համավարակի տարածմամբ պայմանավորված, ասուլիսներն առայժմ անցկացվելու են առցանց ձևաչափով: Խնդրում ենք լրագրողներին չներկայանալ ասուլիսի վայր: Դուք կարող եք «Արմենպրես» լրատվական գործակալության՝... Հուլիսի 9-ին, ժամը 12.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրն է ռազմական փորձագետ Վան Համբարձումյանը: Թեման՝ «1. Ադրբեջանական ԶՈւ հերթական զորավարժությունը, որի ընթացքում կրկին նոր ստորաբաժանումներ են մոտեցնում սահմանին: 2. Ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների խորացումը՝ հայ-ռուսական հարաբերությունների սառեցման ֆոնին. հետևանքները: 3. Այս պահին Թուրքիայի մղած երեք պատերազմները»: Հասցեն՝ Արշակունյաց 4, Մամուլի շենք, 13-րդ հարկ: ՀՈՒԼԻՍԻ 9-ին` ժամը 15:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Սերգեյ Սմբատյանի և Կ. Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրի տնօրեն Կարեն Ղազարյանի ասուլիսը։ Թեմա-Հուլիսի 10-28-ը Երևանում կայանալիք «Music 20» խորագրով առցանց միջազգային փառատոնի մանրամասներ։ Հարգելի գործընկերներ, COVID-19 համավարակի տարածմամբ պայմանավորված, ասուլիսներն առայժմ անցկացվելու են առցանց ձևաչափով:... Հուլիսի 7-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են փորձագետներ Ա. Հարությունյանը և Ա. Ավագյանը: Թեմա՝ «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկան վերացնելը տրամաբանությունից զուրկ է և վտանգավոր, տեսակետներ թեմայի շուրջ, հայ-ռուսական ներկա հարաբերություններ, ինչի կհանգեցնեն, Ինչ է իրենից ներկայացնում Լանզարոտի կոնվենցիան, եվ արդյոք կհեշտացնի՞ Ստամբուլյան կոնվենցիայի վավերացումը:
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/hayeliclub