Հայրիկ Մուրադյանի որդու պարզաբանումը՝ «Երազ իմ Երկիր Հայրենի» երգի շուրջ ստեղծված քննարկումների վերաբերյալ. 168.am

Հայրիկ Մուրադյանի համար երգը աղոթք էր:

Հայ մշակույթի մերօրյա առաքյալի համար Հայոց երգն իրոք խորան էր, որտեղից նա հնչեցնում էր Հայ շինականի, ազնվականի ու զինվորի, ուղղակի Հայ մարդու հոգու մրմունջը…

Վերջին օրերին կրկին աշխուժացել են խոսակցությունները «Երազ իմ Երկիր Հայրենի» երգի շուրջ, որոնք հին են այնքան, որքան այն դավադրութունը, որն սկսվեց երգի ստեղծման հետ միաժամանակ: Իմ աչքի առջեւ ստեղծված այդ երգը, որի ընթացքի ամեն ակնթարթին ներկա եմ եղել, այնուհետեւ վերածվեց ամենամանրահոգի առեւտրի առարկայի եւ ցավալին այն է, որ այդ հոգևոր չարչիությունը շարունակվում է մինչ օրս, պատիվ չբերելով բոլոր նրանց, ովքեր փորձում են իրենց անբարո միջամտություններով ավելի աղավաղել երգի ստեղծման պատմութունը: Ես իրականում կգերադասեի լռել, և չխառնվել իբր երգի հեղինակներին բացահայտել փորձողների բանակին: Սակայն գերադասեցի բարձրաձայնել, ներկայացնելով նաև այս տհաճ պատմության սկզբում իսկ հենց իր՝ Հայրիկ Մուրադյանի իսկական հայ ազնվականի պահվածքը:

Իմ դիրքորոշումը և այս խնդրի վերաբերյալ և իրականությունը բացահայտելու իմ ցանկությունը բխել է հորս նկատմամբ անսահման հարգանքից, պահպանելով այնպիսի մարդու կեցվածքը, որ վայել է Հայրիկի նման մեծությանը միայն: Մեծություն, որ կյանքի նկատմամբ ազնվական կեցվածքն ապացուցել է իր թողած ժառանգությունով, անխոնջ աշխատանքով եւ ազգային տեսակին և ազգային՝ եղեռնապուրծ, մշակույթին ունեցած իր անսահման նվիրումով: Հավատարիմ մնամ նրա փիլիսոփայությանը, որ անհասանելի կարող է լինել շատերի համար, մանավանդ այս երգի պատմության ջրերը՝ պղտորողների:

Միայն երգի նկատմամբ սերը չէր, որ Հայրիկը գնում էր ազգային մշակութային գանձերի հետքերով, հատիկ առ հատիկ փրկելով մեր երգերը: Հայրիկը երգ չէր փրկում, այլ մեր տեսակը, Հայու իսկական տեսակը, վեհ, անաղարտ, առաքինի և ազնվաբարո տեսակը:

Հաճախ լռությունը ավելին է ասում, քան բարձրաձայն խոսքերը:

Հայրիկին օտար էին բոլոր նրանք, ովքեր անդեմ էին, խաբուսիկ: Մեծերը չեն խոսում, լավագույն պատառի կռիվ չեն տալիս, այլ՝ միայն գաղափարի: Նրանք արարում են…

Մինչ այսօր աչքիս առջեւ պահպանվել են պատկերներ, թէ ինչպես էին Հայրիկը եւ կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանը աշխատում այդ երգի ստեղծման վրա: «Հայրիկ» ֆիլմի համար անհրաժեշտ երգի ստեղծման համար Ռոբերտը դիմեց Հայրիկին՝ միասին աշխատելու առաջարկով, որը հայրս ընդունեց սիրով: Ստեղծվելիք երգը ազգային հոգով ու ոգով լի պետք է լիներ, ուստի Ռոբերտը լավագույն ընտրությունն էր կատարել՝ երգի ստեղծման համար դիմելով Հայրիկին: Հայրս գրեց երգի համար բառերը, որի հիման վրա ստեղծվեց նաեւ մեղեդին: Նրանք գրեթե ամեն օր աշխատում էին մեր տանը: Հիշում եմ, թե ինչպես էր Հայրիկը երգում մեղեդին իսկ Ռոբերտը գրառում էր եւ հարմոնիաներ հարմարեցնում: Մեր տունը միշտ լի էր Հայրիկի նվիրյալ բարեկամներով, որոնցից շատերը ակամա երգի ստեղծման ականատեսները եղան:

Այնուհետեւ ավարտվեցին ֆիլմի աշխատանքները: Տարօրինակորեն ֆիլմում Հայրիկի անունը նշված էր միայն որպես երգի կատարող եւ ոչ մի խոսք բանաստեղծության կամ մեղեդու ստեղծման մասին: Հայրիկն անսահման վիրավորված էր, սակայն իրեն արժանավայել պահվածք ընդունեց: Նա երբեք այլեւս չխոսեց կոմպոզիտորի հետ: Հրաշալի ֆիլմ էր ստեղծված մեր մեծերի` Աղասի Այվազյանի, ռեժիսոր Հենրիկ Մալյանի եւ ինչու ոչ, նաեւ կոմպոզիտորի աշխատանքների շնորհիվ եւ ոչ մեկը մյուսի աշխատանքի սեփականացման կարիքը չուներ: Ցավալիորեն նման անպատվաբեր արարքով երգի կենսագրությունը խճճվեց, եւ ինչն էլ շարունակվում է մինչ օրս, ամեն անգամ անհիմն միջամտություններով, և նորանոր հավակնորդ «հեղինակների» ցանկը ավելացնելու մոլուցքով: Համո Սահյանն ու Աղասի Այվազյանը մեր միջամտության կամ մեր պաշտպանության կարիքը չունեն: Նրանք մեծ են արդեն իրենց գործով:

Զավեշտն այն է, որ Ամիրխանյանը շարունակեց իր ապաշնորհ և կեղծարար բեմադրությունն ու որպես ներկայացման երկրորդ գործողություն, տարիներ անց՝ 1995 թ. հոկտեմբերի 8-ի «Հայաստանի Հանրապետություն» ըստ թերթին տված հարցազրույցի սուտ վկայողի նման հայտարարեց. – երգի կատարողը ես եմ… Աստված իմ, մի՞թե մարդիկ չեն ճանաչում Հայրիկի այդքան սիրված ձայնն անգամ: Իսկ վերջերս, ֆիլմի թվայնացումից հետո, Հայրիկի անունը մակագրերից վերացավ ընդհանրապես, նաեւ որպես երգի կատարող…

Հայրիկն իր կողմից փրկված ու ժողովրդի հոգու գանձարանը վերադաձված հարյուրավոր երգերի կողքին ևս մեկ երգ ապօրինի իրեն վերագրելու կարիք չունի: ՈՒժեղ և արդար մարդը ոչինչ ապացուցելու կարիքը չունի: Հայրիկը ժայռ է, որի հիմքերը Հայոց հողի ընդերքում են, և ում մեկ հարվածով ոչ միայն անդունդը չես նետի, փոխարենն ինքդ Քեզ ես վտանգելու:

Սակայն այսօր անցնում են ամեն տեսակի բարոյական սահմանները եւ հանուն արդարության, ինչպես նաեւ հարգելով Հայրիկի հիշատակը, պարտավոր եմ եւ պատրաստ եմ ամեն ամբիոնից բարձրաձայնել ճշմարտությունն այս երգի մասին: Մի երգ, որն իրավացիորեն արժանի եղավ Հայկական Բանակի հիմնը լինելու, չպետք է հիմնված լիներ կեղծիքի վրա:

Սակայն Հայրիկի ազնվականությանը վայել կեցվածքով պիտի կոչ անեմ դադարեցնել երգի շուրջ տարիներ շարունակ տևող ազնվականին անվայել լեզվակռիվն ու բոլորին, այդ թվում նաև անպատեհորեն այս անպատվաբեր լեզվակռվի մարտադաշտ ներխուժած կողմնակի ու իրականությանն անտեղյակ, բայց քթները մինչև հարցի ամոթատեղը խոթող հետաքրքրասերներին և բամբասկոտության ախտաբանությամբ տառապողներին և ընդհանրապես բոլոր բոլորին, ովքեր իրոք սրտացավ են այս երգի ճակատագրով, վարվել Հայրիկ Մուրադյանին վայել պահվածքով, և վեհանձնորեն լռել, թույլ տալով այդ եզակի հաջողված ու համազգային սեր վայելող երգին վեհության և հայրենասիրության դասեր տալ ապագա սերունդներին…

Վեր կանգնել մտավորականին անվայել գզվռտոցից, երգը սեփականաշնորհելու մոլուցքից և առանց երգն իսկ արժեզրկելու իրենց ցեխակոլոլ լեզվակռվով, և ուղղակի երգին թույլ տալ իսկական ժողովրդական երգի նման շարունակել կերտել հայ տեսակը, հայ զինվորի, հայոց հայրենիքի պաշտպանի տեսակը…

Հարգանքներով՝ Լևոն Մուրադյան

Հ.Գ. Հայրիկ Մուրադյանի որդու՝ Լևոն Մուրադյանի, նամակը 168.am-ի խմբագրություն այս նամակն ուղարկել է Լևոն Մուրադյանի կինը: «Ես կոմպոզիտոր Հարություն Դելլալյանի դուստրը և Հայրիկ Մուրդյանի որդու` Լևոն Մուրադյանի կինն եմ: Ամուսնուս հետ միասին աշխատում-բնակվում ենք Պորտուգալիայում, այդ պատճառով էլ հնարավորություն չունենք Հայրիկի հետ կապված մի տհաճ պատմության բացահայտման առիթով անձամբ զբաղվել, մամլո ասուլիս տալ, հարցազրույցներ և ստիպված` հեռավորության վրա ենք դիմում Ձեր բոլորի օգնությանը, ապավինելով Բաց նամակի ազդեցությանը: Երկու օր առաջ ես աձամբ եմ Ձեզ ուղարկել ամուսնուս կողմից գրված Բաց նամակը, բայց, ցավոք, որեւէ լուր` հրապարակման, կա մերժման մասին, չունեմ: Խնդրում եմ, որեւէ պատասխանի դեպքում նեղություն կրել և տեղեկացնել` արդյոք Ձեր լրատվամիջոցը պատրաստ է օգտակար լինել ճշմարտությանը բացահայտմանը: Շնորհակալությամբ` Նարինե Դելլալյան»,- ասված է խմբագրությանը հասցեագրված նամակում:

Հավելենք, որ խմբագրությունը առաջին անգամն է նամակ ստանում Նարինե Դիլանյանից, որը հրապարակում ենք ամբողջությամբ:

դիտվել է 532 անգամ
Լրահոս
Սկանդալային հայտարարություն. Ինչո՞ւ է լռում Նիկոլ Փաշինյանը Թրամփի իմփիչմենթն ու ռուս-ամերիկյան փակ բանակցությունները Ու՞մ նկատի ուներ Ռոբերտ Քոչարյանն՝ անընդունելի է Արցախում ունենալ քծնող նախագահ ասելով.մեկնաբանում է Արայիկ Հարությունյանը (video) Որտեղի՞ց Արայիկ Հարությունյանին բիզնեսներն ու ինչու՞ են նրան Արցախի «օլիգարխ» անվանում.Արայիկ Հարությունյան (video) Նորից եմ կրկնում՝ մարտի 1-ին Արցախից Հայաստան զորք չի բերվել. Արայիկ Հարությունյան (video) Ո՞ր պարագայում է պատերազմն անխուսափելի. Արայիկ Հարությունյան (video) Ի՞նչ է նշանակում՝ Արցախի նախագահի թեկնածուների կազմում կա՞ նախորդ իշխանությունների համար ցանկալի թեկնածու.Արայիկ Հարությունյան (video) ՀՅԴ-ի մասին Փաշինյանի ասածները գնալով նմանվում են Տեր-Պետրոսյանի ասածներին. Կիրո Մանոյան (video) Ալեն Սիմոնյանը՝ 2018թ. հոկտեմբերի 2-ին նախորդող օրերի մասին գաղտնիք բացեց (video) Էսօր ՀՀԿ-ն իշխանություն ա՞,որ Հրայր Թովմասյանը ՀՀԿ-ի կամքը կատարի. Գևորգ Պետրոսյան (video) Ես միայն պաղպաղակի կամ էլ սննդի հետ կապված միջոցառումների ժամանակ եմ նկատել, որ մենք նախագահ ունենք․Հայկ Ալումյան (video) Սուտն ու կեղծիքն էս իշխանությունների գերբն ու դրոշն են Սպասեք անակնկալների․ Քոչարյանի գործով գնալու ենք նոր քայլերի.Հայկ Ալումյան (video) Նիկոլ Փաշինյանը Նոր տարին կդիմավորի Հանրապետության հրապարակում. նրա ամանորյա ուղերձը կհեռարձակվի հրապարակից Ինչու են Նիկոլ Փաշինյանն ու Աննա Հակոբյանը մարդկանց կանչում հրապարակ Ամերիկյան մամուլ․ Տեր-Պետրոսյանը իր նախագահության տարիներին Հայաստանից հանել է 153 մլն դոլար «Հայկ Մարությանը չի ավելացրել Նոր տարվա միջոցառումների բյուջեն». Հովսեփ Կուբատյան Արմավիրի Արևիկ գյուղում 10-րդ դասարանի աշակերտը դանակահարել է նույն դպրոցի մեկ այլ աշակերտի Օստապ Բենդերն ու ընկեր Փանջունին վտարանդու կարգավիճակով լուռ ծխում են Օրենսդրական խուժանություն Ազգային ժողովում Լեգիտիմ է այն իշխանությունը, որը կարողանում է կառավարել, իսկ այս իշխանություններն այդ լեգիտիմությունն ակնհայտորեն չունեն․ Վիկտոր Սողոմոնյան Ինտիմ կապի համար շանտաժի զոհ դարձած կինը դիմել է ոստիկանություն Եթե կնոջս մի բան եղավ, վրեժխնդիր եմ լինելու բժիշկներից. Վարդենիսի ԲԿ-ում մահացած երեխայի մոր վիճակը կայուն ծանր է Ծակվեցին, թե ինչի շուրջ է բանակցել Բրատիսլավայում՝ Մնացականյան-Մամեդյարով զույգը Դուք Փաշինյանի էջում չեք կարդա, որ Շիրակի բնակչության 42%-ից ավելին աղքատ է, փոխարենը կկարդաք, որ Շիրակը պատրաստվում է Ամանորի
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 12։00-ին, «Մեդիա կենտրոնում» տեղի կունենա մամուլի ասուլիս՝ «Ազգային անվտանգության ծառայությո՞ւնն է Արթուր Սաքունցի տեսադաշտում, թե՞ Սաքունցը՝ ԱԱԾ-ի» թեմայով։ Բանախոս՝ Արթուր Սաքունց՝ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Դեկտեմբերի 12-ին ժամը 11։00-ին Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում կկայանա Հայաստանում ՌԴ առևտրային ներկայացուցիչ Անդրեյ Բաբկոյի ամփոփիչ ասուլիսը։ Անդրեյ Բաբկոն կամփոփի անցնող տարին և կպատմի 2020–ից սպասելիքների մասին։ Դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 15:00-ին Հայաստանի ազգայինգրադարանում կհյուրընկալվեն ՀՀ ժողովրդական արտիստ, հայտնիկոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյանը եւ ՀՀ արվեստի վաստակավորգործիչ Մհեր Նավոյանը: Հանդիպումը կընթանա զրույց-քննարկումձեւաչափով եւ կուղեկցվի երաժշտական կատարումներով:Նույն օրը թամանյանական մասնաշենքի ցուցասրահում կբացվի«Մանսուրյանը եւ գրականությունը» խորագրով գրքերի եւ ալբոմայինհրատարակությունների ցուցադրություն:Մուտքն ազատ է Արեւելյան գործընկերության խորհրդարանական վեհաժողով` Եվրանեսթ-ում ՀՀ ԱԺ պատվիրակության մամուլի ասուլիսը կկայանա ԱԺ 334 սրահում, դեկտեմբերի 12-ին` ժամը 12:30-ին` նախկինում hայտարարված 13:30-ի փոխարեն: Կներկայացվեն մանրամասներ վեհաժողովի ութերորդ նստաշրջանում ՀՀ ԱԺ պատվիրակության աշխատանքների վերաբերյալ: Դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի ԵՊՀ Սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի վարիչ Վարդան Այվազյանը: ԹԵՄԱ՝ ՍԴ դատավորներին վաղաժամ կենսաթոշակի ուղարկելու նախագիծը: «Դավիթ Սարապյան» նախաձեռնությունը և «Հայ Ձմեռ Պապ» բարեգործական հիմնադրամը սիրով հրավիրում են լուսաբանելու Արցախյան ազատամարտի պանծալի հերոսներից մեկի՝ Դավիթ Սարապյանի (Դև) (1966 - 1991) կյանքն ու պայքարը ամփոփող «Մեր օրերի Դավիթը» փաստավավերագրության (հեղինակ՝ Էվելինա Մելքումյան), ինչպես նաև Դավիթ Սարապյանի գրական ստեղծագործությունների հայերեն հրատարակության՝ «Երեք հարյուր վայրկյան (վիպակ, պատմվածքներ)» գրքի շնորհանդեսը, որը տեղի կունենա ս.թ. դեկտեմբերի 10-ին՝ երեքշաբթի, ժամը 18.00-ին, ... Հարգելի՛ գործընկերներ, հրավիրում ենք լուսաբանելու Դեկտեմբերի 10-ին` ժամը 18:30-ին, Երևանի պետական կամերային թատրոնում տեղի կունենա մամուլի ասուլիս՝ նվիրված «100 գաղափար Հայաստանի համար» մրցույթին: Ասուլիսի ընթացքում կազմկոմիտեն կհրապարակի հաղթողների անունները, ապա ժամը 19:00-ին կկայանա մրցանակների հանձնման հանդիսավոր արարողությունը: Դեկտեմբերի 11-ին, ժամը 13.00 «Տեսակետ» մամուլի ակումբի հյուրն է ՀՅԴ Բյուրոյի Հայ դատի և քաղաքական հարցերի գրասենյակի պատասխանատու Կիրո Մանոյանը: Թեման՝ «1. ԼՂ հիմնախնդիր. վերջին իրադարձությունները, հնարավոր զարգացումներ: 2. Հայ-թուրքական հարաբերություններ: Հայոց ցեղասպանության խնդրի շուրջ վերջին գործընթացները, հարակից հարցեր»: Դեկտեմբերի 11-ին, ժամը 11: 00-ին, Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում կկայանա Երևանի պետական կամերային երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Հարություն Թոփիկյանի և երգչախմբի տնօրեն Վիլի Վայների մամուլի ասուլիսը: Բանախոսները կանդրադառնան Կոմիտաս վարդապետի ծննդյան 150-ամյա հոբելյանին նվիրված «Կոմիտասը և մենք» համերգաշարին, ինչպես նաև համերգաշարի ամփոփիչ համերգին, որը կկայանա դեկտեմբերի 13-ին, ժամը 19:00-ին, Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը։ Բանախոսները նաև կամփ... Դեկտեմբերի 11-ին, ժամը 12:00-ին «Հայացք» մամուլի ակումբի հյուրն է Արցախի նախկին վարչապետ, Արցախի «Ազատ Հայրենիք» կուսակցության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը: Թեման՝ Ներքին և արտաքին քաղաքականություն, արցախյան հիմնահարց