«Տնտեսական հեղափոխության» միֆը. ի՞նչ էր խոստանում Փաշինյանը և ի՞նչ ունենք այսօր.tert.am

2019-ի փետրվարին էր, երբ Նիկոլ Փաշինյանը Ազգային ժողովի ամբիոնից հայտարարեց Հայաստանում համաժողովրդական տնտեսական հեղափոխության մեկնարկի մասին: Թե ինչը կարող էր ստիպել Նիկոլ Փաշինյանին ԱԺ բարձր ամբիոնից նման հակագիտական հայտարարությամբ հանդես գալ, իհարկե, պարզ է. նա, ինչպես միշտ, լուծում էր տպավորիչ լինելու խնդիր:


Ի՞նչ ունենք այդ ելույթից երկար ամիսներ անց:

Առաջին հերթին ունենք ճչացող դիսոնանս` իրական կյանքի ու, ասենք, Նիկոլ Փաշինյանի կողմից «Ֆեյսբուքում» հաճախակի արվող գրառումների միջև, որոնցով պատմվում են Հայաստանի «ծաղկուն» ներկայի ու ապագայի մասին:

Երբեմն-երբեմն էլ նրա ենթականերն են ֆեյսբուքյան գրառումների կամ հայտարարությունների միջոցով ավետում «ծաղկող Հայաստանի» տնտեսական ձեռբերումների մասին՝ երկրորդելով վերադասին: Օրինակ՝ մոտ մեկ շաբաթ առաջ Նիկոլ Փաշինյանի ֆեյսբուքյան հյութեղ գրառմանն, ուր Փաշինյանը խոսել էր 2019 թ. օգոստոսին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի նկատմամբ ունեցած 7.6% տնտեսական ակտիվության ցուցանիշի մասին՝ միաժամանակ մեջբերելով օգոստոսի արդյունքներով 2019-ի տարեկան ցուցանիշները՝ գայթակղիչ թվերով համեմված, հաջորդել էր էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Խաչատրյանի՝ օրերս արած այն հուսադրող հայտարարությունը, թե ձգտում են ունենալ երկնիշ տնտեսական աճ, իսկ ահա կարճաժամկետ հեռանկարում անհրաժեշտ է ապահովել առնվազը 7-8%-անոց ցուցանիշ:

Այնինչ, իրական կյանքը հուշում է, որ Կառավարության ու դրա ղեկավարի կողմից պարբերաբար հասարակությանը նմանօրինակ մեթոդաբանությամբ կերակրելը հետզհետե վերածվում է սովորական աուտոթրենինգի՝ «ես հանգիստ եմ, ինձ ոչինչ չի անհանգստացնում» սերիայից:

Իհարկե, այնպես չէ, որ տնտեսությունը տեղում դոփում է: Օրինակ՝ մակրոտնտեսական ցուցանիշներն ուսումնասիրելիս պարզ է դառնում, որ ՀՆԱ-հարկեր հարաբերությունում առկա է ասենք 1%-ից քիչ ավել բարձրացում: Կամ այս տարվա նախատեսված 6,9%-ի դիմաց մակրոտնտեսական ցուցանիշներով նախատեսված է ընդամենը 4,3% տնտեսական աճ: Սա նշանակում է, որ եթե տեղաշարժ էլ կա, ապա իներցիոն և, ակնհայտորեն, ոչ հեղափոխական, և դեռ ավելին՝ միանգամայն հիասթափեցնող է հատկապես Փաշինյանի տված խոստումների ֆոնին:

Ակնհայտ խնդիրներ են առկա, օրինակ` արտահանման հարցում. 2019-ի առաջին կիսամյակում արտահանումը նվազել է 0,5 տոկոսային կետով, իսկ հունվար-հուլիսին՝ աճել ընդամենը 3%-ով` մի դեպքում, երբ նախորդ 2-3 տարիներին արտահանման զգալի աճ էր գրանցվել:

Արտաքին առևտրի շրջանառությունն էլ հունվար-հուլիսին 2018–ի նույն ցուցանիշի համեմատ ավելացել է ընդամենը 2.3%-ով: Իհարկե, այս ամենը մենք երբեք չենք տեսնի 100 փաստերի մեջ, որոնք ավելի շատ մանիպուլիատիվ են, քան ինֆորմացիոն:

Մյուս կողմից՝ լրջագույն հարցերի տեղիք է շարունակում տալ ազգային դրամի անընդհատ կայունացմանը միտված հստակ քաղաքականությունը, որը բարենպաստ մթնոլորտ չի ստեղծում արտահանման ու ներդրումների ներգրավման համար: Ակնհայտ է, որ դրամի արժևորումն այս դեպքում ուղղակի կրում է արհեստական բնույթ, որը վանող հանգամանք է Հայաստան դոլար բերող ու դրանով ներդումներ անող գործարարի համար: Գումարած սրան՝ ահագնացող ծավալներ է ընդունում կապիտալի արտահոսքը: Օտարերկրյա բազմաթիվ կազմակերպություններ, որոնք գործունեություն էին ծավալում Հայաստանում, իրենց դիվիդենտները հանում են երկրից. մոտ 30 մլրդ դրամի չափով դիվիդենտներ են դուրս բերվել Հայաստանից, իսկ նախորդ տարի էլ 1, 3 միլիարդ դոլարի չափով արտահոսք է տեղի ունեցել պետությունից: Հայաստանի ներդրումային գրավչության մասին պատմող իշխանական առասպելները հօդս ցնդեցրեց հատկապես «Քեմբրիջ անալիտիքսի»՝ ամիսներ առաջ հրապարակած վերլուծությունը, համաձայն որի՝ Հայաստանը բարձր քաղաքական ռիսկ ունեցող երկրների շարքին է դասվում, և ցանկացած մեկն, ով մտադիր է ՀՀ-ում ներդումներ անել, պետք է հաշվի առնի այստեղ ստեղծված անկայուն, փոփոխական վիճակը: Խնդիրների ու չհուսադրող վիճակագրության մասին, իհարկե, կարելի է երկար խոսել ու բազմաթիվ այլ թվեր վկայակոչել՝ երկրում ստեղծված իրական տնտեսական մթնոլորտը քողազերծող:

Կարևոր է հասկանալ, թե այս ամենով հանդերձ ի՞նչն է ստիպում իշխանություններին դրական ակնկալիքներ առաջ բերել մարդկանց մոտ: Ակնհայտորեն սա հստակ քաղաքականություն է, որ բանեցվում է մարդկանց մանիպուլացնելու համար: Նույնիսկ հիմարին էլ է պարզ, որ մի երկրում, որի իշխանությունները խոսում են անցումային արդարադատության, «վնգստացող» դատավորների մասին, ուր դատական իշխանության բարձրագույն մարմին համարվող Սահմանադրական դատարանի նախագահը փաստացի վերածվել է գործադիրի կողմից հետապնդվող համար մեկ թշնամական սուբյեկտի՝ միայն այն բանի համար, որ փորձում է թույլ չտալ ժողովրդավարության վերջնական ու անդառնալի կործանում, ուր «օրենք» ասվածն, ըստ էության, փոխարինվել է միայն մեկ ազգանունով՝ Փաշինյան, տնտեսական աճ ակնկալելը պարզապես աններելի պարզամտություն կլինի:

Ինչ վերաբերում է Փաշինյանի խոստումներին, որոնք իբր հանգեցնելու էին տնտեսական թռիչքի (հարթակներից հեղափոխական Նիկոլը խոստանում էր գրչի մեկ հարվածով բյուջե լցնել 800 մլն դոլարը գերազանցող գումար, հետ բերել «կերած» միլիարդները, Հայաստանը դարձնել Սինգապուր…), ապա այսօր կարող ենք արձանագրել, որ դրանք ինչպես նախկինում,այնպես էլ ներկայում ու ապագայում, ոչ մի շանս չունեն ի կատար ածվելու, քանզի սովորական պոպուլիզմի ծնունդ էին, շառլատանություն, որի նպատակն էր մասսաներին գրգռելն ու երկրում սահմանադրական կարգի տապալմանը հասնելը, ինչն էլ, ըստ էության, հաջողվեց անել:

Տնտեսական հաջողություններ գրանցելու համար նախ պետք է ունենալ պրոֆեսիոնալ թիմ, ստեղծել ինստիտուտներ ու պետական կառույցներ, որոնց միակ բանուգործը պետք է լինի ասենք պոտենցիալ ներդրողով զբաղվելը, նրա խնդիրներին տեղում լուծում տալը: Այդ ինստիտուտներին չեն կարող փոխարինել ո՛չ Փաշինյանը, ո՛չ էլ, ասենք, Ավինյանը: Երկրի տնտեսության կառուցվածքն է նախ անհրաժեշտ փոխել, իսկապես վերացնել շուկայում գերիշխող դիրք զբաղեցնողների օլիգարխիկ նկրտումները (նկատենք, որ գործնականում այս ուղղությամբ ևս ոչինչ չի արվել, և ինչպես հեղափոխությունից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո օլիգարխիան՝ Փաշինյանի տերմինաբանությամբ՝ խոշոր սեփականատերերը, շարունակում են համառորեն գերիշխել շուկայում՝ հարված հասցնելով երկրի ներդրումային գրավչությանը), լրջորեն զբաղվել դրամավարկային քաղաքականությամբ, էժանացնել վարկերը, առաջին հերթին բանկային համակարգը դարձնել մարդակենտրոն և այլն: Անելիքներն, իսկապես, հսկակայական են, և այն տնտեսական իներցիան, որը Փաշիյնանն ու իր քաղաքական թիմը համառորեն ծախում են բնակչութան վրա, վաղ թե ուշ սպառվելու է: Ի՞նչ է լինելու դրանից հետո՝ ահա գլխավոր հարցը:

Մինչդեռ Փաշինյանը, իհարկե, շատ լավ իմանալով թե՛ իր, թե՛ իր թիմի իրական հնարավորությունները, մեղքը բարդում է շարքային քաղաքացու վրա՝ կոչ անելով նրան՝ ասենք փոխել սեփական ուղեղի աշխատանքի ռիթմը: «Աղքատությունը ձեր ուղեղներում է»,- հայտարարում է նա՝ կոչ անելով, ասենք, Ռոդշիլդներից հետ չմնալու համար ընդամենը բարեփոխել մտածելակերպը, ուղեղի վարժանքներ անել և այլն՝ մի բան, որ ոչ այլ ինչ է, քան սովորական ծաղր՝ ուղղված հասարակությանը. տարբեր ֆորումներում ու խոստումնալից խորագրեր կրող խորհրդաժողովներում բարձրագոչ ելույթներ ունենալու արդյունքում չէ, որ շարքային քաղաքացու նյութական հնարավորությունները մեծանալու են, քանի որ դրան հասնելու համար իրական աշխատանք է հարկավոր, այլ ոչ թե գեղեցիկ շարադրված նախադասություններ:

Արմեն Կարեյան

tert.am

դիտվել է 253 անգամ
Լրահոս
Իմ քայլը դիակապտությամբ է զբաղված Նոր ապտակ Մոսկվայից Նիկոլին ասում են ընկեր, ոնց որ մաքսանենգ ճանապարհով սիգարետ ա արտահանվում երկրից, ասում ա, գիտեք, եթե թեկուզ արտահանվում ա, ապա պիտի նշեմ, որ 5 տարում բան չի փոխվել Ամենևին ոչ նուրբ քայլական մի մանիպուլյացիայի «դեկոնստրուկցիան» Ցավում եմ, որ հայկական ժամանակի խմբագիրը այդպես էլ չդարձավ պետական գործիչ Ասում ա Միքայել Մինասյանը պնդում է, որ դուք մաքսանենգ սիգարետի բիզնեսով եք զբաղվում, լսում ու պատասխանում ա՝ այ հեսա Միքայելի վրա գործ կհարուցվի ու էլ չի ասի Ավագանին ճիշտ էր. «Հլը ասա Այո... возьми մայո» Հերի՛ք է ֆռցնեք մեր ժողովրդին, Հայաստանի տնտեսությունը գլորվում է անդունդը. Մենուա Հարությունյան Բացարձակ անտարբեր ժողովուրդ, անպատասխանատու վերաբերմունք. Վարազդատ Կարապետյան Գողացված մեքենայով վթարի էին ենթարկվել․ բացահայտում (տեսանյութ) Ես չգիտեմ՝ ինչպես կոչել վարչապետի այս «ստրատեգիան»՝ մանկամտությո՞ւն, ստոր շահարկո՞ւմ. քաղաքագետ Միքայել Մինասյանին հաջողվեց հունից հանել Նիկոլ Փաշինյանին. Աշոտյան Երեկվանից գտնվում եմ հարաբերական ազատության մեջ Հեղափոխականի կտակարանից. դոկտոր Գեբելս-փորձով ապացուցված կանոններ Գուրգեն Մարգարյանի գործով ՄԻԵԴ-ի վճիռը կարևոր նշանակություն կունենա․ Արման Թաթոյան Մինչեւ հունիսի վերջ Հայաստանում կորոնավիրուսի հաստատված դեպքերի թիվը կհասնի՞ 500 000-ի ՄԻԵԴ որոշումը պետք է հիմք դառնա հայերի նկատմամբ առաջացած բացասական երևույթները արմատախիլ անելու համար․Արցախի ԱԳՆ Տիկին Արսինե Խանջյան, խոշոր խայտառակությունները դեռ առջևում են «Ձեզ կարելի է, մեզ չէ՞». վարչապետը՝ ԼՀԿ-ին Ակնալիճ գյուղի 56-ամյա բնակիչը ձերբակալվել է՝ համագյուղացուն դանակահարելու կասկածանքով «Իրականությունը այն է, որ հանրաքվեն տապալված է». Ավետիք Չալաբյան Վարչախումբը քաջ գիտակցում է, որ այլևս «Այո»-ի հաղթանակի շանս չունի Ու այս անմակարդակ խփնվածը պնդում է, որ ինքն առաջնո՞րդ է...Միքայել Մինասյանի նոր գրառումը վարչապետի մասին «Միասնական հայրենիք» կուսակցությունը կհամագործակցի Արայիկ Հարությունյանի գլխավորած դաշինքի հետ Ո՞րն է ավելի ծանր խնդիր՝ covid-19-ը՞, թե՞ GOV-id-20-ը
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Մայիսի 25-ին` ժամը 13:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են քաղքական վերլուծաբան Գուրգեն Եղիազարյանը և «Այլընտրանքային քաղաքապետարան» նախաձեռնության անդամ, Երևանի ավագանու նախկին անդամ Սոնա Աղեկյանը: Թեմա` ՀՀ առողջաօահության նախարար Ա. Թորոսյանի հայտարարությունների, առաջացած սկանդալի շուրջ, պատասխան Վրաստանից, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարյանի դատական գործ, փաստաբանները բողոքը հետ են վերցրել: Հահաստանից ծխախոտի արտահանման վերաբերյալ սկանդալ, ինչ մաքսանենգություններ են իրականացվել Մայիսի 25-ին` ժամը 12:00-ին, «Հայելի» ակումբի հյուրերն են ՍԱՊԾ նախկին պետ Գրիգոր Գրիգորյանը, հոգեբան Միհրդատ Մադաթյանը և քաղաքական գործիչ Հովհաննես Շահինյանը: Թեմա` ՀՀ առողջաօահության նախարար Ա. Թորոսյանի հայտարարությունների, առաջացած սկանդալի շուրջ, պատասխան Վրաստանից, ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռ. Քոչարյանի դատական գործ, փաստաբանները բողոքը հետ են վերցրել: Հահաստանից ծխախոտի արտահանման վերաբերյալ սկանդալ, ինչ մաքսանենգություններ են իրականացվել Մայիսի 25-ին ժամը 11:00-ին «Հայելի» ակումբի հյուրերն են Նարեկ Մանթաշյանը և սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը: Թեմա` Կորոնավիրուսի հետևանքով առաջ եկած խնդիրներ, կառավարության քայլերը, տարածման վիճակը, պայքարի վերաբերյալ հանրության գնահատականը: Մանսագետները կներկայացնեն իրականացրած ուսումնասիրությունները: Հարգելի՛ լրագրողներ, սույն թվականի մայիսի 24–ին կիրակի օրը ժամը 16:00-ից 19:00-ը Երևան Մոլի գլխավոր մուտքի մոտ (Արշակունյաց 34 հասցեով ) տեղի է ունենալու «Շելբի» ընկերության կողմից նախագծված ու արտադրված Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի միջոցառումների շրջանակներում իրականացվող ախտահանիչ սարքի գործարկումը՝ քաղաքացիների անմիջական մասնակցությամբ : Սիրով հրավիրում ենք բոլոր նրանց , ում հետաքրքիր է , թե ինչպես է աշխատում սարքը , ինչ բաղադրություն ունի օգտագործվող ախտահանիչ նյութը և ինչ արդյունք է տալիս : Մայիսի 23-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը և Արցախի նախկին մարդու իրավունքների պաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը: Թեմա՝ Հարձակում է տեղի ունեցել փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանի բնակարանի վրա: 4 տղամարդիկ ներխուժել են բնակարան այն պահին, երբ փաստաբանը տանը չի եղել. բնակարանում են եղել կինն ու անչափահաս երեխաները: Կներկայացնեն դեպքի մանրամասները Մայիսի 22-ին՝ ժամը 12:00-ին, տեղի կունենա Կորոնավիրուսի տարածման հետևանքով մարզական աշխարհում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ աշխատանքային քննարկում։ Քննարկման ուղիղ հեռարձակմանը կարող եք հետեւել ԱԺ պաշտոնական կայքի Լուրեր բաժնում։ Հարգելի գործընկերներ, այս պահին Հայացք մամուլի ակումբը հարգելի պատճառով գործում է Կորյունի 19 հասցեում՝ 8-րդ հարկ (ՀԱԿ նախկին շենք, Որարտու համալսարանի շենք): Հեռ.091 500992, 098 500448 Մայիսի 22-ին, ժամը` 12 00 «Հայացք» մամուլի ակումբի հյուրերն են ԵՊԲՀ Բժշկական հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, «Ինթրա» հոգեկան առողջության կենտրոնի գլխավոր հոգեբան Խաչատուր Գասպարյանը և Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի նախագահ, Համաշխարհային հոգեբուժական ասոցիացիայի պատվավոր անդամ Արմեն Սողոյանը: Թեման՝ Կորոն... Մայիսի 22-ին` ժամը 12:00-ին, Պոստ Սկրիպտում մամուլի ակումբի հյուրերն են` «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախաձեռնող խմբի ղեկավար Սուրեն Սուրենյանցը, անդամներ Գրգորի Մկրտիչյանը, Լիլիթ Սիլանյանը եւ Հայկ Անդրեասյանը։ Թեմա`Արտակարգ դրություն՝ համաճարա՞կի, թե՞ ազատությունների դեմ Մայիսի 21-ին, ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են՝ «Մեկ Առողջություն» կոալիցիայի համահիմնադիր, կոալիցիայի սոցիալական և պարենային անվտանգության հարցերով փորձագետ Մարիամ Բադալյանը և հոգեբան Տաթևիկ Նահապետյանը: Թեմա՝ Հայաստանում Լանզերոտեի կոնվենցիայի դրույտների իրականացման կասկածելի նպատակները և հնարավոր վտանգները Մայիսի 21-ին ժամը 12:00 Փաստարկ մամուլի ակումբի հյուրերն են ԿԱՄՔ հասարակական նախաձեռնության ներկայացուցիչ Վահագն Չախալյանը, Արթուր Ալեքսանյանի պաշտպաններ Էմին Բեգլարյանը և Կարեն Մեժլումյանը: ԹԵՄԱ՝ Լանզարոտի կոնվենցիայի հապշտապ վավերացման և բողոքի ակցիայի մասնակից Արթուր Ալեքսանյանի ապօրինի ձերբակալման փաստերը՝ իրավական և հասարակական-քաղաքական տեսանկյուններից: Ժամը 13:00՝ ,,Ադրբեջանահայերի ասամբլեա՛՛ ՀԿ նախագահ, ադրբեջանագետ Գրիգորի Այվազյանը: ԹԵՄԱ՝ Արցախի համապետական ընտրությունների, պաշտոնակ...