«Ո՞վ... ե՞ս...», կամ հիշողության թարմացման օպերացիա Լևոն Շիրինյանի հետ

«Ով... ե՞ս... չէէէ, ընկեր պետը». մոտավորապես այս փիլիսոփայությամբ ընթացավ մեր զրույցը քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանի հետ, երբ փորձեցինք թարմացնել նրա հիշողությունները և պարզել նրա նախկին դիրքորոշումները Ռոբերտ Քոչարյանի (որի աշխատակազմում, ի դեպ, որպես արտաքին քաղաքականության հարցերով գլխավոր մասնագետ, ժամանակին աշխատել է պարոն Շիրինյանը) և Սերժ Սարգսյանի մասին, որոնց շրջանի Հայաստանը Լ. Շիրինյանը ներկայումս անվանում է «գողապետություն (լութոկրատիա)», իսկ այդ «գողապետության» պարագլուխը, ըստ քաղաքագետի, բնականաբար «Քոչարյան-Սերժ» տանդեմն է:

Մեծ ջանքերով պարոն Շիրինյանին տանելով ոչ վաղ անցյալ՝ պարզեցինք, որ նա ոչ միայն նման ծայրահեղ բառերով հանդես չի եկել, ուղղված՝ «Քոչարյան-Սերժ» տանդեմին, այլև՝ ճիշտ հակառակը, շատ դեպքերում արտահայտել է դրական կարծիք:

Մեր «հարցաճնշումների» արդյունքում՝ պարոն Շիրինյանն, այդուհանդերձ, խոստովանեց, որ ժամանակին կողմ է եղել Ռ. Քոչարյանի՝ ներկայիս այդ «գողապետի», մեծ քաղաքականություն վերադարձին. «Ռոբերտ Քոչարյանի վերադարձը քաղաքականություն, կարծում եմ, նույնիսկ պարտադիր է»: Սա ժամանակի մամուլում պահվող նյութերից է, հրապարակված՝ 2011 թ.: Քաղաքագետն այստեղ խոսում է նաև Քոչարյանի միջոցով իշխանության հավասարակշռության անհրաժեշտության մասին և երեք նախագահներով ձևավորվելիք եռանկյան առկայությունը համարում դրական երևույթ: «Քոչարյանի փոխարեն լինեի, հենց այդ կարևոր խնդիրը լուծելու համար կգայի», - եզրակացնում էր պարոն Շիրինյանը:

Լևոն Շիրինյանը ժամանակին բազմիցս ողջունել է նաև մեկ այլ «գողապետի» կամ «լութոկրատիստի»՝ Սերժ Սարգսյանի քաղաքականությունը: Դա էլ խոստովանեց պարոն Շիրինյանը: Մամուլում հայտնի են բազմաթիվ օրինակներ: Քաղաքագետը, օրինակ, միանշանակ ճիշտ է համարել Սերժ Սարգսյանի քայլերը՝ կապված հայ-թուրքական հայտնի արձանագրությունների հետ: Լրատվամիջոցին տված հարցազրույցում նա հայտնել է, որ Հայաստանը հայ-թուրքական արձանագրությունների ստորագրման գործընթացում ճիշտ դիրքորոշում է ունեցել. «Մենք ուղղակի անվստահություն ունենք իշխանության հանդեպ եւ ամեն մեկս մի բան հնարում ենք եւ սկսում խոսել: Կա միջազգային հանրություն, որին պետք է հաշվի առնել, ամեն ինչ մերժելը մեր ուժերի մեջ չէ. Ուկրանիան մեզ օրինակ, որը հայտնվեց անդունդի մեջ»: Լեւոն Շիրինյանը կարծիք է հայտնել, որ այդ փաստաթղթերը «տողատակեր» չունեն, և համակարծիք է եղել Սերժ Սարգսյանի հետ նաեւ այն հարցում, որ թուրքական կողմն է ձախողել բանակցությունները: Քաղաքագետի այդպիսի հաստատումները բազմաթիվ են:

2009 թ. աշնան թեժ օրերին, երբ հանրությունը ՀՀ-ում և սփյուռքում ընդվզում էր հայ-թուրքական Ցյուրիխյան արձանագրությունների և դրանք ստորագրող Է. Նալբանդյանի դեմ, պարոն Շիրինյանն, օրինակ, հայտարարել է, որ թուրքական կողմն իր բնավորության համաձայն փորձեց առավելագույնը ստանալ` ինչ-որ բան խցկելով հայտարարության տեսքով, ինչին Նալբանդյանը արժանապատիվ պատասխան է տվել: Քաղաքագետը հավելել է նաև, որ Հայաստանն արժանապատվորեն դուրս կգա ստեղծված իրավիճակից:

Լևոն Շիրինյանը 2014 թ. ողջունել է նաև «գողապետ» Սերժ Սարգսյանի՝ Նյու Յորքում ընթացող ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 69-րդ նստաշրջանի ընթացքում ունեցած ելույթը, որտեղ նախագահը անդրադարձավ հայ-թուրքական արձանագրությունների վավերացման խնդրին և հնչեցրեց «գրողի ծոցը վավերացնեք» արտահայտությունը. «Սերժ Սարգսյանը պատկերը փոխեց, ֆոլկլյոր օգտագործեց, չասաց որ ինքն է ասում, այլ Արցախի և Հայաստանի պարզ քաղաքացիներն են ասում: Շատ տեղին էր: Դա նաև մի արտահայտություն է, որն օգտագործվում է մեր հասարակության մեջ` մանավանդ թուրքերի հանդեպ: Կոնտեքստի մեջ ճիշտ էր», - հայտարարել է քաղաքագետը:

Նույն այս առիթով «գողապետի», ներողություն, այն ժամանակ՝ դեռևս նախագահ Սերժ Սարգսյանի հասցեին բազմաթիվ են գովեստի խոսքերը, օրինակ. «Շատ լավ ասվել է՝ գրողի ծոցը, լավ քայլ է արված, ճիշտ է արված Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի նախօրյակին», հայտարարել է քաղաքագետը՝ հավելելով, որ հայկական կողմը լավ հաշվարկ է կատարել այս հայտարարությունից առաջ:

Պարոն Շիրինյանի փորձառությունը միանշանակ գնահատելի է. նա փայլուն կերպով հասկացավ, որ մեր զանգը և հարցադրումները պատահական չէին, ուստի՝ լավագույնս կարողացավ «բացատրել», թե ինչու է դրական արտահայտվել, ողջունել կամ արդարացրել այժմյան «գողապետերին»: Չնայած կամ այդուհանդերձ, խոսքի մեջ մի պահ էլի «դժվարացավ» խոստովանել, որ գովել է Սերժ Սարգսյանին: Դե, ներելի է. տարիքի հետ շատ բաներ են խառնվում իրար մարդու գլխի մեջ:

Խոստովանենք. քաղաքագետի խորությունը նաև դրա մեջ է. պիտի կարողանալ ամեն ինչ բացատրել, թեև՝ տհաճ և զայրացկոտ տոնով, քանի որ, բնականաբար, այս ամենը ներկա «հեղափոխական» նիրվանայի մեջ, բնավ պետք չէր ջրի երես հանել: Բայց դե՝ անցյալից չես փախչի, պարոն Շիրինյանն էլ դա լավ ըմբռնեց և, ի պատիվ իրեն, ամեն ինչ ընդունեց և խոստովանեց: Խոստովանեց նաև, որ ներկայումս իր կողմից անխնա քննադատվող Ռուսաստանը 2014 թ. եղել է «վիճակ առաջացնող», և ինքը հատուկ ելույթով փառաբանել է Սերժ Սարգսյանի՝ ԵԱՏՄ մուտքը:

Կարճատև զրույցը նաև մի կարևորագույն բացահայտում արեց. պարզվում է, որ պարոն Շիրինյանի և Սերժ Սարգսյանի ջրերը սկսել են մի առվով չհոսել 2016 թ. Ապրիլյան քառօրյայի և նույն թվականի «Սասնա Ծռեր» ահաբեկչական խմբավորման գործողություններից հետո: Տրամաբանորեն կարելի է եզրակացնել, որ եթե չլինեին այդ դեպքերը, նշանակում է՝ պարոն Շիրինյանը շարունակելու էր իր «ողջույնի» ուղեգիծը առ ներկայիս «գողապետ»: Ստացվում է, որ պարոն Շիրինյանի դժգոհությունն առ մերօրյա «գողապետ» գոնե այդ շրջանում կապված է եղել Ապրիլյան քառօրյայի և «Սասնա Ծռերի» դեպքերի, այլ ոչ՝ «Հայաստանը գողապետության վերածելու» փաստի հետ: «Քոչարյան-Սերժ» տանդեմի «գողապետական» վարքագիծը, պարոն Շիրինյանը հետո է նկատել, հավանաբար՝ Փաշինյանի քայլքը նկատելուց հետո:

Դե, ինչ վերաբերում է Քոչարյանին, մյուս, նրա խոսքով՝ «գողապետին», ապա պարոն Շիրինյանը նրա «լութոկրատիզմը» չէր նկատել ո՛չ նրա ապարատում աշխատելու տարիներին, ոչ հետագայում, քանի որ, առնվազն մամուլում իսպառ բացակայում են Քոչարյանի հասցեին նրա կողմից տվյալ շրջանում արված նման որակումները, ավելին, ինչպես նշեցինք, 2011 թ. Շիրինյանը կողմ է եղել, որ նշյալ «գողապետը», «մարտի 1-ի սպանդի կազմակերպիչը», «Նոր Հայաստանի ապագայի հիմքերին հարվածող և Փաշինյանի հեղափոխության կողմից ոչնչացման ենթակա գլխավոր թիրախը» վերադառնա քաղաքականություն: Միգուցե մինչ 2011 թ. դեռ պարոն Շիրինյանին հայտնի չէ՞ր Քոչարյանի «գողապետական» վարքագիծը, հետո՞ է նա այդ ամենը պարզել, հավանաբար՝ դարձյալ Փաշինյանի քայլքը նկատելուց հետո՞՝ բարդ է ասելը…

Այնուամենայնիվ.

- Պարոն Շիրինյան, դուք ձեր գրառումներում ծայրահեղ ծանր քննադության եք ենթարկում ՀՀ նախկին նախագահներին, մասնավորապես՝ Ռոբերտ Քոչարյանին, որին անվանում եք գողապետ, պետության կեղեքիչ և այլն։ Մեզ հետաքրքրում է՝ Քոչարյանի պաշտոնավարումից հետո դուք երբևիցե կողմ արտահայտվե՞լ եք նրա՝ քաղաքականություն վերադարձին:

- Այո, երբ որ Սերժ Սարգսյանի իշխանությունը շատ էր ուժեղացել, երևի էլի դուք եք եղել, հարցրել եք, ասել եմ՝ իրավունք ունի, խոսքիս տերն եմ, ասեմ՝ ինչի համար, որովհետև իշխանությունը պիտի հավասարակշռվի, և այդ հավասարակշռությունը պայքարող թևերի միջև՝ հզորության իմաստով, հզորության չափորոշիչներով պիտի լինեն նրանք, ովքեր կարող են իրար հավասարակշռել, հիմա էլ նա կարող է, որովհետև դատարանի վճիռ չկա և այլն, նա հիմա էլ իրավունք ունի:

- Ինչի՞ իրավունք ունի:

- Կարող է մասնակցել ամեն ինչին, որովհետև դատարանը նրան կարող է և արդարացնել: Ես քաղաքագետ եմ և 1990-ական թթ. Դաշնակցության մեջ էլ եմ ասել այն օբյեկտիվ գործընթացների գնահատականները, ինչը որ կա, հիմա էլ եմ ասում՝ նա իրավունք ունի, և ոչ-ոք չի զրկել նրան այդ իրավունքից: Վճիռ կլինի՝ կարդարանա, չի արդարանա՝ դա այլ հարց է:

- Մեզ հետաքրքրում է ձեր կարծիքը, դուք կողմ եղե՞լ եք, որ նա վերադառնա:

- Ո՞վ:

- Դուք:

- Ո՞վ վերադառնա:

- Քոչարյանը:

- Ուզում է վերադառնա, ուզում է՝ չէ, ինձ հարցրել են՝ իրավունք ունի, ասել եմ՝ իհարկե այո, Քոչարյանը իրավունք ունի և միշտ էլ կարող էր վերադառնալ, ի՞նչ է եղել, նրան զրկել ե՞ն այդ իրավունքից: Հիմա եթե դատարանը կորոշի, որ արդար է՝ կարող է գալ:

- Երկրորդ հարցը վերաբերում է Սերժ Սարգսյանին, ում ևս դուք ծանր քննադատության եք ենթարկում։ Դուք իր պաշտոնավարման տարիներին երբևիցե դրական գույներով չե՞ք ներկայացրել նրա քաղաքականությունը, մասնավորապես՝ արտաքին քաղաքականության մասով։

- Եթե հավասարակշռված է եղել՝ ներկայացրել եմ, իմ քննադատությունը խստացել է Սերժ Սարգսյանի հանդեպ Ապրիլյան պատերազմի օրերին և Սասնա ծռերի ժամանակ: Ես «Սասնա Ծռերի» հեղափոխության կողմն եմ եղել, իսկ Ապրիլյան պատերազմին ասել եմ՝ գերագույն գլխավոր հրամանատարն ո՞ւր է և ի՞նչ է անում:

- Այսինքն՝ դուք կտրուկ փոխել եք նախկին ձեր դիրքորոշումները:

- Ո՞րն է իմ դիրքորոշումը եղել, որ: Լսեք, էսպիսի մի բան, ես ոչ քաղաքական գործիչ եմ եղել, ոչ կուսակցություն եմ ունեցել (թարմացնենք նաև այս հողի վրա որոշ դետալներ. պարոն Շիրինյանը ընդամենը մի քանի ամիս առաջ գլխավորել է իր իսկ ստեղծած Հայաստանի Քրիստոնեա-ժողովրդավարական կուսակցության համամասնական ցուցակը՝ մասնակցելով 2018 թ. դեկտեմբերի 9-ի խորհրդարանական ընտրություններին), ոչ էլ անձնական հարաբերություններ, ինձ հարցրել են որպես քաղաքագետի՝ ես բացատրել եմ գործընթացները, ինչպես որ հիմա ձեզ բացատրեցի:

- Այսինքն՝ նախկինում Սերժ Սարգսյանն իրեն արդարացնում էր, և դուք կողմ էիք նրան:

- Եթե արդարացրած լիներ՝ հեղափոխություն չէր լինի:

- Այսինքն՝ դուք երբեք նրան դրական կողմերով չե՞ք ներկայացրել:

- Ու՞մ:

- Սերժ Սարգսյանին:

- Դժվարանում եմ ասել, որովհետև՝ ի՞նչ դրական… Բայց առանձնապես ես ասեցի, որ սրվել է հարցը Ապրիլյան պատերազմից հետո:

- Արտաքին քաղաքականության մասո՞վ էլ չեք ողջունել Սերժ Սարգսյանին:

- Արտաքինո՞ւմ: Երբ որ նա ԵԱՏՄ մտավ, ես ելույթ եմ ունեցել և պաշտպանել եմ, ասել եմ՝ որովհետև, հավանաբար… և հիմա էլ եմ ենթադրում, որ Ռուսաստանը վիճակ է առաջացրել, և նա պիտի աներ այն, ինչ արել է: Եվ այդ դիրքորոշումն էլ ունեմ հիմա: Այսինքն՝ պաշտպանել եմ էդ դեպքում, երբ որ ուրիշները ոռնում էին, գուցե և Երկիր Մեդիայից:

 yerkir.am

դիտվել է 1924 անգամ
Լրահոս
Պատմության հետ առերեսվելու հրամայականը. Վիտալի Բալասանյանի բեկումնային քայլը Նիկոլ Փաշինյանը պատերազմի քարտ-բլանշ է տալիս Դանակահարություն Երևանում. դանակահարել է քրոջ ամուսնուն Կիմ Չեն Ընը սպիտակ ձիով բարձրացել է սրբազան սարի գագաթը Ովքեր են ոստիկանի սպանության և մեկ այլ ոստիկանի ծեծի մեջ կասկածվող եղբայրները, և ի՞նչ է տեղի ունեցել սպանության գիշերը. մանրամասներ. Tert.am Ում անունը տալ՝ սա է խնդիրը Ադրբեջանի նախագահը հերթական անգամ կրկնեց Հայաստանի և հայկական տարածքների հանդեպ իր նկրտումները՝ այս անգամ դրանք համեմելով պանթուրքիստական շեշտադրումներով.ԱԳՆ Աշնանային նոր սրացումներ` ընդդեմ Հայաստանի ու Արախի Թրամփը սպառնում է ոչնչացնել Թուրքիայի տնտեսությունը, Էրդողանը հակադարձում՝ երբեք չի համաձայնի զինադադարի Անավարտ զրույցներ-2 «Սասնա ծռերը» նույնպես ոստիկան էին սպանել Քոչարյանի պաշտպանները ծավալուն հիմնավորումներ կներկայացնեն ՄԻԵԴ Մեծ պալատին Հայաստանը 30-րդն է «Սովի վարկանիշում» Ադրբեջանը հայտարարում է, որ սիրիական տարածքների «մաքրազերծումը» պետք է իր շարունակությունը գտնի «Ղարաբաղում»՝ Արցախը հայաթափելու ճանապարհով Կանադան կասեցնում է զենքի մատակարարումը Թուրքիային Արցախում վտանգ են զգացել՝ Հայաստան-Ադրբեջան «փոխհրաձգության» ֆոնին ՍԴ–ն պահում է իր խրամատը. ի՞նչ է սպասվում Այս պահի դրությամբ 114 հազար մեքենա է ներկրվել Հայաստան. նախորդ տարի 60-63 հազարով պակաս է եղել. ՊԵԿ Անկարայի արձագանքը ԱՄՆ-ի պատժամիջոցների թեմային Ինչու է Վլադիմիր Պուտինը շտապ խորհրդակցություն հրավիրել Ժամանակն է վերջապես ընկալել պետության և թերթի խմբագրության տարբերությունը Վահե Գրիգորյանը խոշոր մասշտաբով սարքեց իշխանության գլխին Իշխանության սին հույսերն ու Վենետիկի զգուշացումը Հարյուրավոր ադրբեջանցիներ են հավաքվել Արցախի սահմանի մոտ և պատրաստվում են հատել այն /տեսանյութ/ Էրդողանը հայտնել է Սիրիայում ռազմական գործողությունների դադարեցման պայմանները
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Հոկտեմբերի 17-ին, ժամը 14։00-ին Sputnik Արմենիա մուլտիմեդիոն մամուլի կենտրոնում կանցկացվի հոկտեմբերի 20-ին Երևանում կայանալիք Noah Street Football Cup 2019 փողոցային ֆուտբոլի առաջնությանը նվիրված ասուլիսը: Ֆուտբոլային ակումբի պլանների և խնդիրների, ինչպես նաև Հայաստանում մանկական ֆուտբոլի հեռանկարների մասին կպատմեն Նոահ ՖԱ-ի գլխավոր տնօրեն Ալեքսանդր Կիդանովը և Նոահ ՖԱ-ի մարզական տնօրեն Հայկ Հովհակիմյանը: Հոկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 12-ին, Բլից ինֆո մամուլի ակումբի հյուրն է իրավապաշտպան Նինա Կարապետյանցը:Թեմա՝ Խորհրդարանն ինչպես պետք է լուծի Սահմանադրական դատարանի ճգնաժամը, ապահովի, որպեսզի Հայաստանն ունենա հանրային վստահություն վայելող ՍԴ եւ չհեղինակազրկված ԱԺ:Հասցե՝ Արշակունյաց- 2, Տիգրան Մեծ հրատարակչություն, 418 սենյակ:Հեռ.098-35-61-21 Հոկտեմբերի 16-ին,ժամը 11:00-ին Հայելի ակումբի հյուրն է «Ագրարագյուղացիական միավորում» ՀԿ նախագահ Հրաչ Բերբերյանը: Թեմա՝Խաղողի մթերում,մթերման հետ կապված խնդիրներ,գյուղացիներին տրվող վարկեր,վարկային քաղաքականություն: Հոկտեմբերի 16-ին,ժամը 12:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են գրականագետ Դավիթ Գասպարյանն ու հրապարակախոս Մերուժան Տեր-Գուլանյանը: Թեմա՝Տեղեկություն կա ,որ ՀՀ Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի հարցերի նախարարությունը որոշել է` բուհերում հայոց լեզու, հայ գրականություն և հայոց պատմություն առարկաների դասավանդումն այլևս պարտադիր չի լինի:Քննարկում թեմայի շուրջ: Հոկտեմբերի 16-ին,ժամը 13:00-ին Հայելի ակումբի հյուրերն են Մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան, իրավապաշտպան Լարիսա Ալավերդյանը,տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Տիգրան Քոչարյանը և ադրբեջանագետ Անժելա Էլիբեկովան: Թեմա՝Արցախից հնչող հայտարարություններ,Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հանդիպումն ու Արցախի հարցի քննարկումը, Ալիևի հայտարարությունը Հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Հենարան» մամուլի ակումբում կհյուրընկալվի «Ազգային անվտանգություն» կուսակցության նախագահ Գառնիկ Իսագուլյանը: ԹԵՄԱ՝ Արցախի անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղար Վիտալի Բալասանյանի ասուլիսը. Արցախի անվտանգությունը. Արցախի և Հայաստանի քաղաքական օրակարգն ու սպասվող ներքաղաքական զարգացումները: Հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Մեդիա կենտրոնում» տեղի կունենա քննարկում՝ «Երևանի քաղաքապետի պաշտոնավարման մեկ տարին. ի՞նչ է արվել» թեմայով։ Բանախոսներն են՝ Հասմիկ Խաչունց՝ Երևանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության քարտուղար Հռիփսիմե Առաքելյան՝ Երևանի ավագանու «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության քարտուղար Դավիթ Խաժակյան՝ Երևանի ավագանու «Լույս» խմբակցության ղեկավար Տեղի կունենա Հարություն Շմավոնյանի հուշարձանի պսակադրում և բաց դաս ապագա լրագրողների հետ մամուլի տան բակում Հոկտեմբերի 16-ին ժամը 10 00 –ին հայ մամուլի օրվա առթիվ տեղի կունենա Հարություն Շմավոնյանի հուշարձանի պսակադրում և բաց դաս ապագա լրագրողների հետ մամուլի տան բակում: (Քաղաք Երևան, Արշակունյաց 5): Բանախոս՝ հանդես, վերահիմնադիր՝ Մարտիկ Սարգսյան: ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 16-ին՝ ժամը 12:00-ին, «Արմենպրես» պետական լրատվական գործակալության մամուլի սրահում տեղի կունենա Հայաստանի մարմնամարզության հավաքականի գլխավոր մարզիչ Հակոբ Սերոբյանի ասուլիսը: Թեման.- Մարմնամազրության աշխարհի առաջնության ամփոփում: Հոկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 11-ին, Բլից ինֆո մամուլի ակումբի հյուրն է թուրքագետ Մուշեղ Խուդավերդյանը:Թեմա՝ Սիրիայում Թուրքիայի լայնածավալ ռազմական գործողությունները եւ դրանց հնարավոր ազդեցությունը տարածաշրջանի երկրների նկատմամբ:Հասցե՝ Արշակունյաց- 2, Տիգրան Մեծ հրատարակչություն, 418 սենյակ:Հեռ.098-35-61-21