Սարսափելի ողբերգությունն ու պետությունը սպանող չարիքը

Հազարավոր ցուցարարներ էին երեկ հավաքվել Կեմերովոյի կենտրոնական հրապարակում՝ իշխանություններից պահանջելով չթաքցնել հրդեհի զոհերի իրական թիվը: Սարսափելի հրդեհից երկու օր անց, հնարավոր չէ հստակ ասել, թե քանի մարդ է զոհվել ռուսաստանյան Կեմերովո քաղաքի «Զիմնյայա վիշնյա» առևտրի կենտրոնում․ պաշտոնական տվյալների համաձայն՝ 64 մարդ, հարազատները նաև պարզել են, որ զոհվածներից 41-ը երեխաներ են: Սոցիալական ցանցերում բազմաթիվ տեղեկություններ կան, որ զոհվածների թիվը մի քանի անգամ ավելի է, որ իշխանությունները մարդկանց է՛լ ավելի չզայրացնելու համար ավելի փոքր թիվ են նշում: Մարդկանց մոտ կասկածները խորացել են այն բանից հետո, երբ չեն կարողացել գտնել որոշ հարցերի պատասխաններ, թե՝ ինչո՞ւ էին փակել առևտրի կենտրոնի երկու կինոթատրոնների դռները, ինչու՞ չեն ասում, թե որքան տոմս է վաճառվել և որքան մարդ կար այդ կինոթատրոններում: Առևտրի կենտրոնում շատ էին նաև Կեմերովոյի մարզի տարբեր գյուղերից և ավաններից եկած երեխաներն ու ծնողները, ու նաև այդ պատճառով է, որ երեկ հրապարակում հավաքված մարդիկ չեն կարող հստակ հաշվարկել, թե քանի երեխա և ծնող է զոհվել։ Կեմերովոյում հավաքված մարդիկ, նրանք, ովքեր կորցրել են իրենց երեխաներին, պատմում էին, որ մինչև վերջին րոպեն խոսում էին իրենց երեխաների հետ, նրանք խնդրում էին փրկել իրենց, ասում էին, որ փակ են դռները, չեն կարողանում դուրս գալ կինոսրահից: Բանը հասավ նրան, որ տղամարդը, որը կորցրել էր երեք երեխաներին ու կնոջը՝ հրապարակում տեսախցիկների առջև հակադարձեց փոխնահանգապետին, որը նրան մեղադրում էր, թե իբր եկել է հրապարակ սեփական PR-ի համար: «Այստեղ բոլոր հավաքվածները վախենում են, որովհետև գիտեն՝ մի բան սխալ ասեն՝ նույն վայրկյանին կկորցնեն իրենց աշխատանքը», - ասել էր նա: Կեմերովոյի մարզի փոխնահանգապետ Սերգեյ Ցիվիլևը ծնկի իջավ քաղաքի բնակիչների առջև և ներողություն խնդրեց, ինչպես նաև հայտարարեց, որ հնարավոր է՝ սրանք վերջնական տվյալներ չեն, և հնարավոր է՝ ինչ-որ մարդկանց անուններ այդ ցուցակում չկան: Իսկ ահա նահանգապետ Աման Տուլեևը այդպես էլ չեկավ հավաքվածների մոտ, փոխարենը՝ տեղի ունեցած ողբերգության համար ներողություն է խնդրել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինից և ինչ-որ մարդկանց, ընդդիմությանը մեղադրել է քաղաքում կրքերը թեժացնելու մեջ: Պուտինը Կեմերովո էր ժամանել երեկ առավոտյան շատ վաղ, երբ առևտրի կենտրոնի մոտ արդեն գրեթե ոչ ոք չկար, եկել և ծաղիկներ է դրել, հետո հանդիպել է Կեմերովոյում գտնվող արտակարգ իրավիճակների նախարարության, Քննչական կոմիտեի ղեկավարների, առողջապահության նախարարի և նահանգապետ Տուլեևի հետ: Ռուսաստանի նախագահը նրանց հետ խորհրդակցություն է անցկացրել, որի ժամանակ ասել է, մասնավորապես, թե ողբերգության պատճառը կոռուպցիան է: «Բոլորը գիտեն, որ կարելի է վճարել և ցանկացած տեղեկանք ստանալ», - հայտարարել է Պուտինը: Հետո նա հանդիպել է նաև մի խումբ բնակիչների հետ ու ասել, թե պետք չէ հավատալ զոհվածների թվի մասին սոցցանցերում տարածվող տեղեկություններին: Ձերբակալվել են մի շարք մարդիկ, այդ թվում՝ կենտրոնի աշխատակիցներից մեկը, ով պատասխանատու է անվտանգության համար և ով անջատել էր հրդեհի ահազանգը: Սակայն նա ասում է, թե բազմիցս բողոքել էր իր ղեկավարներին, որ անվտանգության համակարգը վատ վիճակում է: Ցուցարարները Կեմերովոյում պահանջում էին անկողմնակալ հետաքննություն անցկացնել և պատժել հրդեհի մեղավորներին, պահանջում էին Աման Տուլեևի անհապաղ հրաժարականը: Ռուսական որոշ աղբյուրներ հայտնում են, որ Տուլեևի հրաժարականը կլինի արդեն առաջիկա օրերին, և նահանգապետ կնշանակվի նրա տեղակալ Սերգեյ Ցիվիլևը, ով համարվում է Պուտինի մանկության ընկեր Գենադի Տիմչենկոյի բիզնես գործընկերը: Այս մասին գրել է, մասնավորապես, «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանի գլխավոր խմբագիր Ալեքսեյ Վենեդիկտովը: Նշենք, որ Տուլեևը Կեմերովոյի մարզը ղեկավարում է արդեն ավելի քան երկու տասնամյակ՝ 1997 թվականից: Վլադիմիր Պուտինը մարտի 28-ը երկրում համազգային սգո օր է հայտարարել: Ռուսաստանցիները երկու օր սոցիալական ցանցերում պահանջում էին համառուսաստանյան սգո օր հայտարարել, Կեմերովո այցելությունից հետո երկրի նախագահը հայտարարեց այն․ մինչ այդ տարբեր մարզերի ու քաղաքների ղեկավարներ սգո օր էին հայտարարում։ Ռուսաստանի տասնյակից ավելի քաղաքներում անցկացվում և անցկացվելու են հավաքներ ի հիշատակ զոհվածների և ի բողոք իշխանությունների դեմ։ Սարսափելի ողբերգություններից իհարկե, ոչ ոք երաշխավորված չեն՝ նույնիսկ ամենաքաղաքակիրթ ու կարգապահ պետությունները, որտեղ անվտանգության մակարդակը բոլոր ոլորտներում գրեթե մոտ է իդեալականին: Սակայն ռուսաստանյան իրականությունը ցույց է տալիս այն բացերը, որոնցում ապրում է այդ երկրի հասարակությունը: Մի կողմից ՌԴ նախագահի նախընտրական ճառերն են՝ Ռուսաստանի զարգացման ու հետամնացծությունից ձերբազատվելու մասին, մյուս կողմից դառը իրականությունը՝ կաշառակերություն, խորը ու ամուր հաստատված կոռուպցիա բոլոր մակարդակներում: Ինչպե՞ս կարող է արմատախիլ արվել կոռուպցիան՝ այդ հարցը կենսական նշանակություն ունի հետխորհրդային հանրապետություններից յուրաքանչյուրի համար: Չի լինելու զարգացում ոչ այդ պետությունում, ոչ էլ Ռուսաստանում: Մետաքսյա Շալունց