Թյուրքական պետությունների գագաթնաժողովը. Միջին միջանցք և ռուսական գործոն
Անկարայում տեղի է ունեցել Թյուրքական պետությունների կազմակերպության (ԹՊԿ) 13-րդ գագաթնաժողովը, որի ընթացքում անդամ երկրների առաջնորդները քննարկել են տրանսպորտային, էներգետիկ և թվային համագործակցության խորացման հարցերը: Կենտրոնական թեման եղել է «Միջին միջանցքի» զարգացումը, որը կապում է Չինաստանը Եվրոպայի հետ՝ շրջանցելով Ռուսաստանը: Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովը շեշտել է նաև «Զանգեզուրի միջանցքի» կարևորությունը տարածաշրջանային կապերի ամրապնդման համար:
Գագաթնաժողովի անսպասելի զարգացումն էր Ղազախստանի նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևի առաջարկը՝ դիտարկել Ռուսաստանին ԹՊԿ-ին որպես դիտորդ կամ «ԹՊԿ պլյուս» ձևաչափով ներգրավելու հնարավորությունը: Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն իր հերթին կոչ է արել ստեղծել միասնական թվային հարթակներ և լեզվական մոդելներ, մինչդեռ Ուզբեկստանի նախագահ Շավքատ Միրզիյոևը ներկայացրել է 100 համատեղ ներդրումային նախագծերի ծրագիր:
Թյուրքական պետությունների կազմակերպության ակտիվացումը արտացոլում է միջին տերությունների ձգտումը՝ հասնելու «Ռազմավարական ինքնավարության» և նվազեցնելու կախվածությունը գլոբալ ուժային կենտրոններից «Աշխարհաքաղաքական հավասարակշռման» միջոցով:
Տրանսպորտային դիվերսիֆիկացիա և աշխարհագրական առավելություն – Միջին միջանցքի շեշտադրումը ոչ միայն տնտեսական նախագիծ է, այլև աշխարհաքաղաքական գործիք, որը թույլ է տալիս Կենտրոնական Ասիայի երկրներին և Ադրբեջանին թուլացնել Ռուսաստանի մենաշնորհը տարանցիկ ուղիների նկատմամբ՝ միաժամանակ բարձրացնելով իրենց սակարկային ուժը Արևմուտքի և Չինաստանի հետ հարաբերություններում:
Ռուսաստանի ներգրավման առաջարկը որպես հավասարակշռման փորձ – Տոկաևի առաջարկը՝ Ռուսաստանին հրավիրել որպես դիտորդ, դասական «Անվտանգության դիլեմայի» կառավարման փորձ է: Թյուրքական դաշինքի հզորացումը կարող է ընկալվել որպես սպառնալիք Մոսկվայի կողմից, ուստի ինստիտուցիոնալ ներգրավումը նպատակ ունի չեզոքացնել հնարավոր հակազդեցությունը և պահպանել կայունությունը «Հետխորհրդային տարածքում»:
Թվային և լեզվական ինժեներիա – Էրդողանի առաջարկած միասնական լեզվական մոդելները և թվային հարթակները նպատակ ունեն ստեղծել փափուկ ուժի ենթակառուցվածքներ, որոնք ապագայում կապահովեն թյուրքական աշխարհի տեխնոլոգիական և մշակութային համախմբվածությունը՝ նվազեցնելով արտաքին տեղեկատվական ազդեցությունները:
Ինստիտուցիոնալ շահերի բախում – ԹՊԿ-ի ընդլայնումը և տարբեր արտաքին վեկտորներ ունեցող երկրների (օրինակ՝ Ռուսաստանի հնարավոր ներկայությունը) ներգրավումը կարող է հանգեցնել կազմակերպության ներսում որոշումների կայացման կաթվածի և Թուրքիայի առաջնորդող դերի թուլացման:
Տարածաշրջանային էսկալացիա «Միջանցքային» հռետորաբանության պատճառով – Ադրբեջանի կողմից «Զանգեզուրի միջանցքի» շարունակական շեշտադրումը կարող է սրել հարաբերությունները Իրանի հետ և խաթարել Հայաստանի հետ խաղաղության գործընթացը, եթե տրանսպորտային նախագծերը ընկալվեն որպես ինքնիշխանության սպառնալիք:
«Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ»
Հետևեք մեզ Viber-ում
