Արտոնյալ գինը կորցնելու դեպքում ո՞վ է վճարելու տարբերությունը։ Սպառո՞ղը, բիզնե՞սը, թե՞ պետությունը՝ բյուջեից․ Դավթյան

ՌԴ ԱԳՆ ներկայացուցիչ Միխայիլ Կալուգինը հայտարարել է՝ դաշնակցային հարաբերությունների վերանայման դեպքում Հայաստանը կարող է կորցնել ռուսական գազի արտոնյալ գինը։ Առայժմ խոսքը հնարավորության մասին է, բայց տնտեսական հետևանքներն արդեն այսօր պետք է հաշվարկել։

Մի քանի թիվ բերեմ։
2026 թ. ռուսական գազի արտահանման միջին գինը կանխատեսվում է շուրջ 313 դոլար՝ 1000 խորանարդ մետրի համար։
Բելառուսի համար գինը 128,52 դոլար է, Հայաստանի համար՝ 177,5։ Երկուսի դեպքում էլ գինը չի բարձրացել։
Չինաստանի համար այս տարվա միջին գինը գնահատվում է շուրջ 248 դոլար, իսկ Թուրքիայի և եվրոպական մի շարք երկրների համար՝ 562 դոլար։
Վերջիններիս դեպքում աճը նախորդ տարվա համեմատ մոտ 38% է։ Հայաստանի գնից ավելի քան երեք անգամ բարձր։
Սրանք, իհարկե, տարբեր պայմանագրեր ու մատակարարման պայմաններ են, բայց տարբերության չափը բավական խոսուն է։
Ընդ որում, հենց Ռուսաստանում գազը շարունակում է թանկանալ։ Առաջիկա երեք տարիներին ներքին սպառողների համար նախատեսվում է ևս շուրջ 27% աճ։ Այս պայմաններում Հայաստանի համար պահպանվող գինը քաղաքական հարաբերությունների տնտեսական չափման կարևոր դրսևորում է:
Հիմա՝ մեզ համար ամենակարևորը։
Այս տարվա հունվար-օգոստոսին Հայաստանում արտադրված էլեկտրաէներգիայի 42,2%-ը բաժին է ընկել ջերմաէլեկտրակայաններին։ Այսինքն՝ գազի թանկացումը նաև հանգեցնելու է էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքի աճի։ Այնուհետև՝ ճնշում սակագների, արտադրության, սննդի գների ու ընտանեկան բյուջեների վրա։
Ուստի հարաբերությունները վերանայելուց առաջ պետք է պարզ պատասխան ունենալ՝ արտոնյալ գինը կորցնելու դեպքում ո՞վ է վճարելու տարբերությունը։ Սպառո՞ղը, բիզնե՞սը, թե՞ պետությունը՝ բյուջեից։
Հայաստանի համար սա ռազմավարական ռիսկ է՝ էներգետիկայից մինչև սոցիալական կայունություն։

Գրել է էներգետիկ անվտանգության փորձագետ Վահե Դվթյանը։