Ֆուտբոլից անդին. քաղաքականությունը ներխուժել է աշխարհի առաջնություն

1986 թվականից ի վեր հետևում եմ ֆուտբոլի աշխարհի բոլոր առաջնություններին։ Ինձ համար մունդիալը միշտ եղել է ոչ միայն տարվա ամենակարևոր մարզական իրադարձությունը, այլև իսկական տոն։

Այսօր մեկնարկում է ընթացիկ աշխարհի առաջնության փլեյ-օֆֆի փուլը՝ մրցաշարի ամենահետաքրքիր, ամենալարված և ամենադիտարժան հատվածը։

Սակայն այս մունդիալի խմբային փուլում տեղի ունեցած մի շարք իրադարձություններ զգալիորեն ստվերեցին աշխարհի առաջնության հմայքը։

Ամենամտահոգիչը Իրանի հավաքականի նկատմամբ դրսևորված վերաբերմունքն էր, որի հիմքում, իմ խորին համոզմամբ, ընկած էին քաղաքական դրդապատճառներ՝ պայմանավորված ԱՄՆ-Իրան հակամարտությամբ։ Դժվար է անտեսել այն փաստը, որ Իրանի թիմը բախվեց լուրջ լոգիստիկ և կազմակերպչական խոչընդոտների՝ վիզաների սահմանափակումներ, մարզումների բազայի հարկադիր տեղափոխում և հաճախակի, հոգնեցուցիչ ճանապարհորդություններ՝ առանց պատշաճ վերականգնման հնարավորության։ Թիմի ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ ավագը, բացահայտորեն խոսել են այդ դժվարությունների մասին՝ անվանելով մրցաշարը «աղետալի» և քննադատելով ՖԻՖԱ-ին իրավիճակի անբավարար կարգավորման համար։ Առավել մտահոգիչ է, որ այդ ամենը տեղի էր ունենում ՖԻՖԱ-ի կողմից իրավիճակի անբավարար կարգավորման պայմաններում։

Դավադրությունների տեսության կողմնակից չեմ և սովորաբար խուսափում եմ նման եզրահանգումներից։ Սակայն նույնիսկ անաչառ դիտորդի համար դժվար էր անտեսել խմբային փուլի վերջին՝ Ավստրիա–Ալժիր հանդիպման շուրջ առաջացած լուրջ հարցերը։ Այդ խաղի արդյունքից ուղղակիորեն կախված էր Իրանի հավաքականի՝ փլեյ-օֆֆ անցնելու հնարավորությունը։ Խաղը չափազանց դրամատիկ և լարված ստացվեց՝ բազմաթիվ գոլերով և շրջադարձերով, իսկ վերջնական արդյունքը (3-3) «հարմարեցված» էր երկու հավաքականների շահերին։ Սա ստեղծեց լեգիտիմ կասկածներ մրցաշարի անաչառության և արդարության վերաբերյալ՝ ոչ միայն Իրանի աջակիցների, այլև բազմաթիվ անաչառ երկրպագուների շրջանում։

Հնարավոր է՝ այս գնահատականը բոլորը չկիսեն։ Սակայն արդեն իսկ այն փաստը, որ նման լուրջ կասկածներ և հարցեր առաջացել են միլիոնավոր երկրպագուների մոտ, վկայում է մրցաշարի նկատմամբ վստահության խորքային խնդրի մասին։ Դա լուրջ վտանգ է ներկայացնում ցանկացած աշխարհի առաջնության հեղինակության համար։
Ֆուտբոլը պետք է միավորի մարդկանց, ոչ թե դառնա աշխարհաքաղաքական հակասությունների արտացոլումը։ Աշխարհի առաջնությունը պետք է մնա արդար մրցակցության իսկական տոն, որտեղ հաղթողներին որոշում են բացառապես խաղադաշտում ցուցաբերած վարպետությունն ու բնավորությունը, այլ ոչ թե քաղաքական հաշվարկները։

Փլեյ-օֆֆը մեկնարկում է, և ես ուզում եմ հավատալ, որ այսուհետ մրցաշարի գլխավոր թեման կլինի միայն ֆուտբոլը։ Որովհետև մունդիալի իսկական հմայքը կայանում է խաղի գեղեցկության, արդար մրցակցության և անկեղծ հույզերի մեջ։