«Տղայական» պահվածքից հրաժարվո՞ւմ է

Տևական ժամանակ Գերմանիայի հետ սրված հարաբերություններ պահպանելուց հետո Անկարան հայտարարեց, թե ժամանակն է բարելավել հարաբերությունները Գերմանիայի հետ: Հիշեցնենք, որ ԵՄ–Թուրքիա հարաբերությունները լարվեցին 2016թ. ամռանը` երկրում զինված հեղաշրջման փորձից հետո: Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության շուրջ բանակցությունները կասեցվեցին հեղաշրջման փորձից հետո, երբ Էրդողանը դիմեց կոշտ միջոցների ու բռնությունների։ ԵՄ-ն կոշտ քննադատում էր թուրքական իշխանությունների արձագանքը՝ մասսայական ձերբակալությունները և Անկարայի այլ գործողությունները, և դադարեցրեց Թուրքիայի՝ Եվրամիություն մտնելու հետ կապված բանակցային փաստաթղթերի նոր գլուխների նախապատրաստական աշխատանքները։ Իսկ Գերմանիայի հետ հարաբերությունները սրվել էին այն ժամանակվանից, երբ Բունդեսթագը ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը: «Երկու կողմն էլ ուզում են նոր էջից սկսել հարաբերությունները», - պնդել է Թուրքիայի արտգործնախարար Մևլութ Չավուշօղլուն՝ Գերմանիայի արտգործնախարար Զիգմար Գաբրիելի հետ հանդիպումից առաջ: Գերմանական Funke օրաթերթում հրապարակած հոդվածում Չավուշղլուն ակնարկել է՝ Անկարան ուզում է հարթել երկկողմ հարաբերություններում խորացող լարվածությունը և միաժամանակ ընդգծել՝ Եվրամիությունը պետք է դուրս բերի փակուղուց Թուրքիայի անդամակցության շուրջ բանակցությունները: «Այո, կան խնդիրներ, նույնիսկ լարվածություն և էսկալացիա, սակայն մենք ցանկանում ենք հաղթահարել լարվածությունը երկխոսության միջոցով», նշել է նախարարը իր գերմանացի գործընկերոջ՝ Զիգմար Գաբրիելի հետ համատեղ մամլո ասուլիսում։ Չավուշողլուն նշել է, որ երկու երկրների տեսակետերը ոչ բոլոր հարցերում են համընկնում։ Որպես օրինակ նա նշել է Թուրքիայի՝ ԵՄ մտնելու վերաբերյալ բանակցությունները։ Այսպես, Գերմանիայի և Թուրքիայի արտգործնախարարներ Զիգմար Գաբրիելն ու Մևլյութ Չավուշօղլուն պայմանավորվել են բարելավել երկրներ միջև բարդ հարաբերություններն ու վերսկսել ռազմավարական երկխոսությունը։ Այս մասին թվիթերյան էջում տեղեկացրել է Գերմանիայի ԱԳՆ-ը՝ երկու դիվանագետների հանդիպման արդյունքներով։ «Չնայած տարբեր կարծիքներին և բարդ թեմաներին, ցանկություն կա գտնելու ընդհանուր լեզու և կառուցելու վստահություն։ Կվերսկսենք ռազմավարական երկխոսությունն ԱԳՆ-ների միջև և տնտեսական հանձնաժողովի աշխատանքը»,-ասվում է հաղորդագրությունում։ Բեռլինում լարվածության լիցքաթափման հուսադրող ազդանշաններ են անվանել առաջընթացը Թուրքիայում գերմանացի քաղբանտարկյալների գործերում։ Երկու անձիք ազատ են արձակվել։ Այժմ Անկարան ու Բեռլինը պատրաստ են ամեն ինչ անել երկկողմ հարաբերություններում բարդությունները հաղթահարելու համար, համենայնդեպս, ըստ պաշտոնական հայտարարությունների: Գերմանիայում բնակվում է թուրքական ծագմամբ մոտ 3 մլն մարդ: Այս առումով, Գերմանիան ու Թուրքիան շատ բան ունեն քննարկելու, իսկ Թուրքիան՝ կորցնելու: Ունենալով դեռ բավական տարաձայնություններ՝ Բեռլինն ու Անկարան պատրաստ են երկխոսության, ավելին՝ պնդում են, որ արտգործնախարարությունները ակտիվացնում են ռազմավարական երկխոսությունը: Սակայն, միևնույն ժամանակ, Անկարան շարունակում է որոշակի կոշտ քաղաքականություն ցույց տալ ԵՄ երկրներին: Թուրքիայի իշխանությունները, ԵՄ անդամ չորս երկրներում՝ Գերմանիայում, Բելգիայում, Ավստրիայում և Ֆրանսիայում, Իսլամաֆոբիայի դեպքերի հետաքննության հանձնաժողով են ստեղծել։ Հանձնաժողովը կսկսի իր աշխատանքը հունվարի 9-ին։ «Պատգամավորները կկենտրոնանան չորս եվրոպական երկրների վրա, որտեղ, նրանց կարծիքով, ավելի ընդգծված են իսլամաֆոբիայի դրսևորումները։ Պատգամավորներն այդ երկրներից հետաքննությունները տեղում անցկացնելու թույլտվություն են ուզում ստանալ»,– հաղորդում են լրատվական գործակալությունները։ Բայց ակնհայտ է, որ պաշտոնական Անկարան զուգահեռաբար շարունակում է քննադատել ԵՄ երկրներին: Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը օրերս նշել է երկրի «հոգնածության» մասին՝ Եվրամիություն մտնելու վերաբերյալ բանակցություններից։ Նա Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ բանակցություններից հետո նշել է. «Թուրքիան 54 տարի սպասել է ԵՄ դռան մոտ, թուրք ժողովուրդը շատ է հոգնել այս բանակցություններից։ Հնարավոր է մեզ որոշակի քայլի դրդեն, քանի որ Անկարան չի պատրաստվում անվերջ խնդրել, որ իրեն Եվրամիության կազմում ընդգրկեն»։ Նկատենք, որ դեկտեմբերի վերջին, Գերմանիայի ԱԳ նախարար Զիգմար Գաբրիելը նույնպես հայտարարել էր, որ առաջիկա տարիներին Թուրքիայի համար հնարավորություն չի տեսնում ԵՄ անդամ դառնալու։ 2017թ. աշնանը ԵՄ–ն կրճատեց եվրաինտեգրման համար Թուրքիային հատկացվող ֆինանսական օգնության ծավալները։ Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելն ասել էր, որ որոշումը պայմանավորված է Թուրքիայում մարդու իրավունքների ոտնահարումների հետ։ Իր հերթին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը՝ ելույթ ունենալով Ելիսեյան պալատում Էրդողանի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսում արձանագրեց, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հեղաշրջման փորձի հետևանքների հետ կապված իրավիճակը Թուրքիայում թույլ չի տալիս, որ երկիրը առաջ շարժվի դեպի ԵՄ–ի հետ միավորման։ Ավելի ուշ Ֆրանսիայի նախագահը՝ Թուրքիայի հարաբերությունները Եվրամիության հետ վերաիմաստավորելու առաջարկությամբ է հանդես եկել՝ «ոչ թե ինտեգրման գործընթացի իմաստով, այլ, միգուցե, գործընկերության կամ փոխգործակցության», միաժամանակ նա հստակ արձանագրեց, որ Թուրքիան չունի Եվրամիությանն անդամակցելու հնարավորություն: Հայտարարելով հանդերձ, որ Թուրքիան այժմ չունի Եվրամիությանն անդամակցելու հնարավորություն, Մակրոնն ասել է նաև, թե կարևոր է երկու երկրների միջև սերտ հարաբերությունների պահպանումը, և որ ժամանակն է որոնել Եվրամիության անդամությունից ավելի սահմանափակ հարաբերություններով մի տարբերակ։ Այսպիսով, պաշտոնական Անկարան մեկ տարուց ավելի ցույց տալով «տղայական» վերաբերմունք ԵՄ անդամ երկրների հեշտ, շատ հաճախ կոշտ ու դաժան քննադատության ենթարկելով եվրոպական երկրներին՝ այժմ մտնում է ԵՄ-ի հետ հարաբերություններումը լարումը թուլացնելու փուլ, ինչը անսպասելի չէ, հաշվի առնելով այն ֆինանսական աջակցությունը, որ Անկարան ստանում էր ԵՄ-ից: Մետաքսյա Շալունց