2017-ի գլխավոր հաղթանակը՝ Սերժ Սարգսյանի «ուսերի» ծանր բեռ

2013-ին Հայաստանի՝ Եվրասիական միությանը անդամակցության որոշումից 4 տարի անց, անցյալ տարի նոյեմբերին Հայաստանն ու ԵՄ-ն համաձայնագիրը ստորագրեցին: Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովի շրջանակներում Հայաստանի և Եվրամիության միջև ստորագրվեց Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը: Համաձայնագիրը ստորագրեցին Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանը և Եվրամիության միասնական արտաքին քաղաքականության և անվտանգության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Ֆեդերիկա Մոգերինին` Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանի և Եվրամիության խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկի ներկայությամբ։ «Այս համաձայնագիրը հիմնված է ժողովրդավարության, օրենքի գերակայության ու մարդու իրավունքների նկատմամբ ընդհանուր հանձնառության վրա, սա նաև իր տեսակի մեջ առաջին համաձայնագիրն է, որ Եվրամիությունը կնքում է Եվրասիական միության անդամ պետության հետ։ Հիմա կարևորը դրա իրագործումն է և կյանքի կոչումը, որպեսզի հնարավորություն ունենանք օգտվել դրա ընձեռած բոլոր առավելություններից։ Մենք կշարունակենք համատեղ աշխատել, ինչպես նաև կշարունակենք հետևել՝ ինչպես են այս համաձայնություններն իրագործվում», ասաց Ֆեդերիկա Մոգերինին։ «Համաձայնագիրը նաև աջակցում է ղարաբաղյան խնդրի խաղաղ կարգավորմանը միջազգային իրավունքի և նորմերի հիման վրա՝ աջակցություն հայտնելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ջանքերին», - ընդգծեց ԵՄ արտաքին քաղաքականության պատասխանատուն։ Ակնհայտ էր, որ Հայաստանի և ԵՄ-ի միջև Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի ստորագրումը դարձավ այդ գագաթնաժողովի հիմնական ձեռքբերումներից մեկը։ Այս համաձայնագիրը նոր գլուխ է բացել Հայաստանի ու ԵՄ-ի հարաբերություններում։ Այն նոր խթան կհանդիսանա ժողովրդավարական հաստատությունների, մարդու իրավունքների, օրենքի գերակայության ամրապնդման ուղղությամբ Հայաստանում ընթացող բարեփոխումների համար։ Պաշտոնական Երևանը վստահեցնում է, որ Հայաստանը պատրաստակամ է այսուհետ ևս զարգացնել և ամրապնդել ԵՄ-ի հետ համապարփակ համագործակցությունը երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող բոլոր բնագավառներում` հիմնվելով այս համաձայնագրի վրա։ Ավելին՝ Հայաստանը հույս ունի մինչև գարուն ԵՄ համաձայնագիրը վավերացման դնել խորհրդարանում: Նոյեմբերի 24-ին Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովի շրջանակներում Հայաստանի ու ԵՄ-ի ստորագրած Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը այժմ պետք է վավերացվի ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Եվրամիության անդամ 28 երկրների կողմից: Հայաստանն արդեն իսկ սկսել է ԵՄ - Հայաստան համաձայնագրի վավերացման գործընթացը: Փոխարտգործնախարար Կարեն Նազարյանը դեկտեմբերի կեսերին ԱԺ-ում նշեց, որ Հայաստանն արդեն սկսել է ԵՄ-ի հետ կնքված Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի վավերացման գործընթացը: Նա հույս հայտնեց, որ գարնանը ԱԺ-ն կվավերացնի փաստաթուղթը: Մինչև խորհրդարան հասնելը նոյեմբերին Բրյուսելում ստորագրված համաձայնագիրը դեռ պետք է ներպետական ընթացակարգերի ճանապարհով անցնի: Իսկ թե երբ կվավերացնեն փաստաթուղթը Եվրամիության 28 երկրները և Եվրոպական խորհրդարանը, հնարավոր չէ կանխատեսել, սակայն Հայաստանը համաձայնագրի որոշ դրույթներից, օրինակ, բյուջետային աջակցությունից կկարողանա օգտվել արդեն սեփական խորհրդարանում փաստաթուղթը վավերացնելուց հետո՝ չսպասելով եվրամիության երկրների վավերացմանը: Այսինքն, Հայաստանը համաձայնագրի ընձեռած նոր հնարավորություններից կկարողանա հատվածական օգտվել մինչև Եվրամիության կողմից վերջնական վավերացումը, սակայն շատ կարևոր է, որ համաձայնագիրն ամբողջապես ընդունվի և իրավական ուժ ստանա: Համաձայնագիրը բազմաբնույթ օգուտներ է պարունակում թե՛ Հայաստանի և թե՛ Եվրամիության համար: ԵՄ-ն նաև նախատեսում է ավելացնել Հայաստանին հատկացվելիք ֆինանսական աջակցությունը՝ հաշվի առնելով բարեփոխումների ընթացքը: Մինչև 2020թ. երկկողմանի օժանդակությունը կհասնի ընդհանուր 160 միլիոն եվրոյի: Նախորդ ժամանակաշրջանում՝ 2014-17 այդ դրամաշնորհների գումարը կազմել է 18.5 միլիոն եվրո: Այս աջակցության համար, սակայն, կան պայմաններ: Հայաստանը պետք է իր կողմից որոշակի գործողություններ կատարի, այն է՝ բավարարի այն պահանջները, որոնք սահմանվել են ոլորտային բարեփոխումների իրականացման տեմպի առումով, կոռուպցիայի դեմ պայքարի առումով, լրատվամիջոցների ազատության առումով: Ինչևէ, ԵՄ - Հայաստան համաձայնագիրը անցած 2017 թվականի գլխավոր ձեռքբերումն է: Սա արձանագրում են թե՛ իշխանության և թե՛ ընդդիմության ներկայացուցիչները: Բայց պարզ է նաև, որ ընձեռված հնարավորությունն այլ բան է, դրա օգտագործումը՝ միանգամայն այլ: Եվ այստեղ է առաջ գալիս գլխավոր հարցը՝ Հայաստանի իշխանությունները կգնա՞ն իրական բարեփոխումների ճանապարհով: Կկարողանա՞ Հայաստանը հաջողության բանալուց օգտվել՝ իսկապես, դա բացառապես կախված է Հայաստանի իշխանություններից: Կոռուպցիայի դեմ պայքար, խոսքի ազատություն, տնտեսական մենաշնորհների վերացում, այս և այլ բոլոր ոլորտներում կոնկրետ արդյունքներ են հարկավոր: Թամար Բագրատունի