Կաթողիկոսի ռազմավարական հարվածը

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու կողմից Եպիսկոպոսաց ժողովը Հայաստանից դուրս կազմակերպելու որոշումը Գարեգին Բ-ի կողմից հստակ, հաշվարկված և քաղաքականորեն խոհեմ քայլ է։ Սա միաժամանակ ռազմավարական քայլ է, խորաթափանց մանևր և սիմվոլիկ հարված իշխանության հակաեկեղեցական կեցվածքին։ Կաթողիկոսի հաշվարկված այս մոտեցումը ոչ միայն տեղափոխում է հարցը միջազգային հարթություն, այլև ապահովում է Եկեղեցու ինստիտուցիոնալ պաշտպանությունը՝ ուժեղացնելով նրա դիրքերը արտաքին դաշտում։

Գարեգին Բ-ի խորաթափանց մանևրը թույլ տվեց խուսափել իշխանության հետ ուղիղ բախումից՝ պահպանելով սկզբունքային դիրքորոշում։ Սա այն հազվագյուտ դեպքերից է, երբ ուժեղ քայլ կատարվում է առանց բարձրաձայն մեղադրանքի․ գործողությունն ինքնին դառնում է ազդանշան։ Սիմվոլիկ հարվածը հստակ ուղղված է ներքին ճնշումների դեմ և միաժամանակ հանդես է գալիս որպես դիվանագիտական մեսիջ միջազգային գործընկերներին՝ ցույց տալով, որ Եկեղեցին ունի արտաքին հզոր հենարաններ և չի սահմանափակվում ներքին դաշտով։

Երբ պատմականորեն պետականության առանցք համարվող կառույցը՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցին, իր ամենաբարձր խորհուրդը տեղափոխում է արտասահման, դա անմիջապես միջազգային ուշադրության կիզակետ է դառնում։ Այս քայլը փաստում է, որ Հայաստանում ձևավորվել է միջավայր, որը խանգարում է Եկեղեցու բնականոն գործունեությանը։ Արտաքին դիտորդների առաջ բացվում է պարզ, բայց սուր հարցադրում․ «Ի՞նչ իրավիճակ է Հայաստանում, որը ստիպում է Եկեղեցուն իր ժողովը անցկացնել այլ երկրում»։

Թեև իշխանությունն իրականում հաճախ է հրահրում հակամարտության սրացում, Կաթողիկոսը խուսափում է ուղիղ բախումից։ Փոխարենը՝ ընտրում է փափուկ, բայց բարձր ազդեցություն ունեցող մանևր՝ ակտիվացնելով Եկեղեցու միջազգային վահանակը։ Ժողովը սահմաններից դուրս տեղափոխելը հարցը փոխադրում է միջազգային հարթություն՝ ստեղծելով նոր դինամիկա, որտեղ Մայր Աթոռը ստանում է արտաքին հարթակ՝ բացատրելու, որ խնդիրը եկեղեցու ներքին վեճ չէ, այլ պետություն–եկեղեցի սահմանների խախտում։

Սա սիմվոլիկորեն հզոր մեսիջ է՝ «Մենք չենք ընդունում այդ միջավայրը որպես լիարժեք անվտանգ և արժանապատիվ»։
Այդպիսով, Մայր Աթոռը ոչ միայն արձանագրում է իրավիճակային գնահատական, այլև ձևավորում է միջազգային արձագանքի հնարավորություն, որը հետագայում կարող է վերադառնալ Հայաստան՝ արդեն արտաքին գնահատականների, դիտարկումների ու հանրային ճնշման տեսքով։

Տեղեկացնենք, որ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում հունվարի 13-ին գումարված Գերագույն հոգևոր խորհրդի նիստում որոշվել էր, որ հետաձգված Եպիսկոպոսաց ժողովը կկազմակերպվի փետրվարին։ Սակայն Aysor.am-ի տեղեկություններով, ժողովը այս անգամ Հայաստանում չի անցկացվի։ Ըստ աղբյուրի՝ այս որոշումը պայմանավորված է «իշխանությունների հակաեկեղեցական արշավով» և դրա հետևանքներով։

Հասմիկ Բաբաջանյան

«Հրապարակ օրաթերթ»