Պուտինի ու Էրդողանի պատմական-հակահրթիռային գործարքը

Նախօրեին Անկարայում կայացած ռուս-թուրքական բանակցությունները աշխարհի ուշադրության կիզակետում էր: Այդ բանակցությունների առանցքային թեման, իհարկե, Մերձավոր Արևելքում ստեղծված կացությունն էր, սակայն կարևոր չէր նաև Ռուսաստանի կողմից Թուրքիային C-400 տիպի հակահրթիռային համակարգերի վաճառքի շուրջ գործարքի մասին հատվածը: Ռուսաստանի կողմից Թուրքիային նորագույն C-400 տիպի հակահրթիռային համակարգերի վաճառքի շուրջ գործարքն ավարտին կհասցվի արդեն առաջիկա օրերին, Անկարայում, ՌԴ իր պաշտոնակցի հետ համատեղ ասուլիսի ժամանակ, հայտարարեց Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը: «Թույլ տվեք ինձ հատուկ ընդգծել, որ C-400 համակարգերի ձեռքբերման համար անհրաժեշտ բոլոր քայլերը մեր պաշտոնյաները կավարտեն արդեն այս շաբաթ կայանալիք հանդիպման ընթացքում: Ես նրանց հաջողություն եմ մաղթում և անչափ շնորհակալ եմ»,- դիմելով Ռուսաստանի նախագահին, ասաց Էրդողանը: Այսինքն, ստացվում է, որ ըստ Թուրքիայի նախագահի հայտարարությունների` Մոսկվան և Անկարան այժմ զբաղված են C-400 հակահրթիռային համակարգերի ձեռքբերման գործարքում առկա վերջին տեխնիկական խոչընդոտների հաղթահարմամբ: Դրանց հիմնական մասը, ըստ մոսկովյան մամուլի, վերաբերում էր գործարքի ֆինանսական կողմին: Դեռ բանակցությունների նախնական փուլում Անկարան հասկացնում էր ռուսական կողմին, որ թեև նորագույն սպառազինություն գնելու ցանկությունը մեծ է, այդուհանդերձ, թուրքական կողմը բավարար ֆինանսական միջոցներ չունի: Հակահրթիռային համակարգերի արտադրությամբ զբաղվող РосТех ընկերությունը, սակայն, հրաժարվում էր գնի հարցում զիջումների գնալ` փոխարենն Անկարային առաջարկելով Ռուսաստանից միջպետական վարկ վերցնել: Դեռ մայիս ամսին մոսկովյան РБК հեռուստաընկերությունը պնդում էր, որ թուրքական կողմն անում է հնարավորը՝ վարկ վերցնելու տարբերակից խուսափելու և Ռուսաստանից ավելորդ ֆինանսական կախվածության մեջ չհայտնվելու համար: Ռուսաստանի ղեկավարի երեկվա հայտարարություններից, սակայն, պարզ դարձավ, որ թուրքական իշխանություններն ի վերջո ստիպված են եղել համաձայնել ռուսական վարկի տարբերակին: «Այսօրվա աշխատանքի ընթացքում մենք վերջնականապես համաձայնեցրինք վարկային պայմանագիրը, որը, հուսով եմ, կստորագրվի առաջիկա օրերին»,- նշեց Վլադիմիր Պուտինը: Ռուսաստանի ֆինանսների նախարար Անտոն Սիլուանովի խոսքով էլ՝ վարկի տրամադրման բոլոր պայմանները համաձայնեցված են, և պայմանագիրը կկնքվի ամենամոտ ապագայում: РосТех ընկերության ղեկավար Սերգեյ Չեմեզովն էլ նշում է, որ Թուրքիային C-400 համակարգերի վաճառքի ընդհանուր ֆինանսական ծավալը հասնում է 2 միլիարդ ամերիկյան դոլարի: Նկատենք, որ պաշտոնական Վաշինգտոնը ոչ մեկ անգամ է այս գործարքի առնչությամբ դժգոհություն արտահայտել: ԱՄՆ-ը շարունակում է անհանգստություն հայտնել Ռուսաստանից Թուրքիայի կողմից С-400-ների ձեռքբերման վերաբերյալ, նշել է ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնական Ուես Միթչելը: «Թուրքիայի հետ կապված ընդհանրապես, հիմա մեր ամենամեծ անհանգստություններից է վարքը, որը մենք տեսնում ենք վերջին օրերին, հատկապես մեր վարձած (ԱՄՆ դիվանագիտական առաքելություններում աշխատելու համար) տեղի անձնակազմի հանդեպ: Մենք շարունակում ենք աշխատել Թուրքիայի հետ որպես դաշնակցի, և շարունակում ենք անհանգստություն հայտնել շատ ոլորտներում, ներառյալ՝ С-400-ները… Դա թուրքերի հետ մեր խոսակցությունների մաս է»,- ասել է նա միջազգային հարցերով Սենատի կոմիտեի լսումների ժամանակ ելույթում: Այսպիսով, Պուտին-Էրդողան բանակցությունների արդյունքում, կարծես, վերջանական համաձայնություններն են ձեռք բերվել աղմկահարույց С-400 զենիթա-հրթիռայի համալիրների մատակարարման հարցում: Այս գործարքն էլ իր հերթին, անշուշտ, ի ցույց է դնում ռուս-թուրքական տպավորիչ հարաբերությունների մակարդակը: Աշխարհաքաղաքականից մինչև ռազմատնտեսական ոլորտ՝ Պուտինն ու Էրդողանը ցույց են տալիս փոխշահավետ հարաբերությունները: Նրանք, անկասկած, միմյանց ավելի են վստահում, քան գործընկեր շատ առաջնորդների: Մետաքսյա Շալունց