Թերակատարվել են պետական կարևորագույն ծրագրեր. «ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամ

«ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամը անդրադառնում է 2025թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ պետական բյուջեի կատարման հաշվետվությանը։

ՀՀ տնտեսական ակտիվությունը կտրուկ՝ նախորդ տարվա առաջին եռամսյակի համեմատ շուրջ 3.5 անգամ, նվազել է՝ կազմելով 4.1%։ Դանդաղման հիմնական պատճառը ռուս-ուկրաինական զինված հակամարտության հետևանքով առաջացած արտածին բարենպաստ գործոնների էական թուլացումն է (որոշ արտածին դրական գործոնների ընդհանրապես չեզոքացումը)։ Նշված բացասական ազդեցությունն ամենաընդգծված կերպով դրսևորվել է արդյունաբերության ոլորտում, որն ընթացիկ տարվա առաջին եռամսյակում նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ կտրուկ՝ 18.5%-ով, նվազել է։

Առևտրի աճի տեմպը կտրուկ նվազել է՝ հասնելով 6%-ի, այն դեպքում, երբ նախորդ տարվա առաջին եռամսյակում այն 26.5% էր։

Արտահանումը և ներմուծումը կտրուկ կրճատվել են՝ համապատասխանաբար 61.8%-ով և 47.9%-ով։ Այսպիսի կտրուկ անկումը հիմնականում պայմանավորված է վերաարտահանման ծավալների զգալի նվազմամբ:

ՀՀ պետական բյուջեի ընդհանուր եկամուտները 2025թ. առաջին եռամսյակում կազմել են 597.4 մլրդ դրամ՝ ճշտված պլանի ցուցանիշից 102.1%-ով ավելի։ Եկամուտների գերակատարման հիմնական աղբյուրը այլ եկամուտների գծով մուտքերն են, որոնց կատարողականը 149.6% է։ Մինչդեռ, պաշտոնական դրամաշնորհների գծով արձանագրվել է 22.9% թերակատարում։ Ընդ որում, այս թերակատարումը խոսուն է ամբողջ կառավարող ժամանակահատվածի համար, քանի որ դոնորների հետ նախապես համաձայնեցված նախապայմանների կատարման հարցում շարունակական թերացում կա։

2025թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ պետական բյուջեի փաստացի ծախսերը կազմել են 576.2 մլրդ դրամ՝ պլանից 29.6%-ով կամ 242.1 մլրդ դրամով պակաս։ Թերակատարված գումարի 37.6%՝ ընթացիկ ծախսերի, իսկ 62.4%՝ ոչ ֆինանսական ակտիվների հետ գործառնությունների գծով է։

Ընթացիկ և կապիտալ ծախսերը թերակատարվել են՝ համապատասխանաբար 15.4% և 67.1%։
Այս տարի ևս թերակատարվել են ընթացիկ ծախսերի բոլոր բաղադրիչները։

Կապիտալ ծախսերի ցածր կատարողականը, հատկապես ՀՀ պաշտպանության ապահովման ծրագրի գծով, արտահայտվել է նրանով, որ ծրագրված 170.2 մլրդ դրամից իրականացվել է ընդամենը 29.9%՝ 50.9 մլրդ դրամ։ Իշխանությունը շեշտում էր այս ծրագիրը որպես բյուջեի առավելություն, սակայն գործնականում կատարողականը խիստ անհամապատասխան է։

Թերակատարվել են բոլոր պատասխանատու մարմինների ծրագրերը, հատկապես՝

Պաշտպանության նախարարություն – 57.5%,

Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն – 53.0%,

Շրջակա միջավայրի նախարարություն – 48.9%,

Առողջապահության նախարարություն – 36.7%։

Կասկածից վեր է, որ գործող իշխանությունը չի կարողանում արդյունավետ իրականացնել պետական կարևորագույն ծրագրերը, ինչպիսիք են՝

ՀՀ պաշտպանության ապահովում,

Հանրակրթական և նախադպրոցական հաստատությունների հիմնում, կառուցում, բարելավում,

Գյուղատնտեսության խթանում,

Թվային փոխակերպման գործընթացի իրականացում,

Ռազմարդյունաբերության համալիրի զարգացում։

Պետական բյուջեն ունեցել է 21.2 մլրդ դրամ հավելուրդ, փոխարենը ծրագրված էր 233.3 մլրդ դրամ պակասուրդ, ինչը բացատրվում է ծախսերի ցածր կատարողականով։

Մակրոտնտեսական իրավիճակի վատթարացումը պայմանավորված է պետական կառավարման թերություններով և տնտեսության նվազած դիմադրողականությամբ, իսկ բացասական միտումների խորացման ռիսկերը մեծանում են՝ վտանգելով պետական բյուջեի կատարումը։