Տնտեսական աճի վատագույն ցուցանիշը․ առջևում նոր անկումներ են

168.am-ը գրում է․

Հոկտեմբերին տնտեսական ակտիվության աճը Հայաստանում կազմեց ընդամենը 4,2 տոկոս։ Սա այս տարվա ընթացքում մինչև հիմա գրանցված վատագույն ցուցանիշն է, բայց որպես այդպիսին, ամենևին էլ՝ ոչ վերջինը. Առաջիկա երկու ամիսներին շատ ավելի վատ ցուցանիշների ականատես կլինենք։

Հիշեցնենք, որ տարեսկզբին տնտեսական ակտիվության աճը հասնում էր ընդհուպ 15-16 տոկոսի։

Էապես ընկել է նաև արտաքին առևտրի ակտիվությունը։ Նախկին կրկնակի-եռակի աճերից հետո, հոկտեմբերին այն կազմեց հազիվ 13 տոկոս։

Սպասվում է, որ տարեվերջի երկու ամիսներին առևտրի ծավալների նույնիսկ անկում կլինի։

Տնտեսական ակտիվությունը ևս կընկնի, նոյեմբեր-դեկտեմբերին գուցե և ընդհուպ մոտենա զրոյին։

Տնտեսական համակարգված քաղաքականության բացակայությունը, ռեսուրսների ոչ ճիշտ օգտագործումը, պատրանքներով ու քաղաքական նպատակահարմարություններով առաջնորդվելը բերել է նրան, որ Հայաստանը կանգնած է համակարգային ճնգաժամի առաջացման ռիսկի առաջ։ Նիկոլ Փաշինյանը, իր վարչախմբով հանդերձ, ոչ միայն չի տիրապետում իրավիճակին, այլև չմտածված քայլերով ավելի է խորացնում ու մոտեցնում ճգնաժամը։

Վերջին մի քանի տարիներին Հայաստանում բարձր աճեր են արձանագրվել։ Բայց դրանք կապված են եղել երկու հիմնական գործոնների հետ. առաջինը եղել է արտաքին նպաստավոր միջավայրը, երկրորդը՝ պարտքերի ձևով մեծ քանակությամբ ֆինանսական միջոցների ներգրավումը։

Չնայած նրան, որ արտաքին հատվածից խիստ դրական ազդակներ են փոխանցվել տնտեսության վրա, կառավարությունը միաժամանակ մեծ քանակությամբ պարտք է վերցրել։

2022-2024թթ. կառավարության պարտքը հասցրել է աճել 3,3 մլրդ դոլարով։

Հոկտեմբերի տվյալներով, այն անցնում է 12,1 միլիարդից և առաջիկա երկու ամսում դեռ կշարունակի ավելանալ։

Եթե իրականանա կառավարության կանխատեսումը, ապա տարեվերջին կառավարության պարտքը կհասնի 12,6 մլրդ դոլարի՝ 3 տարում ավելանալով 3,6 մլրդ դոլարով։

Որևէ այլ ժամանակահատվածում կառավարության պարտքի այսպիսի կտրուկ ավելացում չի եղել։ Ընդ որում, դա եղել է թանկ փողերի ներգրավմամբ, ինչի հետևանքով պարտքի սպասարկման գումարները հասել են աննախադեպ մեծության՝ ավելացնելով բյուջետային ու պարտքային ճգնաժամի ռիսկերը։

Հայաստանի տնտեսության բարձր աճերը եղել են հիմնականում պարտքերի ու արտաքին շոկերի հաշվին։ Սակայն վերջին ամիսներին տնտեսության դրսևորած միտումները ցույց են տալիս, որ դրանք այլևս նախկին ազդեցությունները չեն ունենա։ Անգամ մեծաքանակ պարտքերի ներգրավման պայմաններում, տնտեսական ակտիվության տեմպերն էապես կրճատվել են։

Ազդեցությունները թուլանում են՝ զրոյացնելով նաև տնտեսության երբեմնի բարձր աճերը, որոնք իրենց հետ նաև լուրջ խնդիրներ են բերելու, այդ թվում՝ ինչպես տնտեսության մեջ, այնպես էլ՝ ֆինանսական համակարգում ու սոցիալական ոլորտում։

Այս պահին տնտեսական ակտիվության որոշ նշաններ դեռևս արձանագրվում են, բայց առկա է ակտիվության տեմպի կտրուկ կրճատում։ Հավանականությունը շատ մեծ է, որ հաջորդ տարվա սկզբին տնտեսությունը կհայտնվի անկման մեջ՝ իր ֆինանսական ու սոցիալական հետևանքներով։ Չնայած արդեն այս տարի տնտեսական ակտիվության թուլացման ազդեցությունները պետության ֆինանսների վրա տեսանելի են։ Բյուջեում մուտքերի ահռելի բաց է գոյացել։ Եկամուտների թերակատարումը մինչև տարեվերջ կարող է հասնել 180 մլրդ դրամի։

Խնդիրներն առայժմ տեսանելի են պետական ֆինանսների, մասնավորապես՝ բյուջեի պարագայում, բայց կարող են տարածվել ամբողջ ֆինանսական համակարգում։

Հաջորդ տարվա բյուջեն փրկելու համար, իշխանությունները պատրաստվում են գնալ տնտեսությունը տեռորի ենթարկելու ճանապարհով։ Հնարավոր բոլոր տեղերում, ընդհուպ 5-6 անգամով, հարկային բեռ են ավելացնում, ինչը, հատկապես արտաքին նպաստավոր գործոնների թուլացման պայմաններում, ավելի է մեծացնելու ճնշումը տնտեսության վրա՝ արագացնելով նահանջի տեմպերը։

Տնտեսությանը քամելու իշխանության ձգտումները սահմաններ չեն ճանաչում։

Հարկային ճնշումը, որով փորձում են լուծել բյուջեի խնդիրները, խորացնելու է տնտեսական ակտիվության թուլացումը՝ հանգեցնելով նաև այս հատվածում ձևավորվող քաղաքացիների եկամուտների կրճատման։

Սոցիալական ոլորտում իրավիճակը սրվելու է՝ ինչպես տնտեսական ակտիվության թուլացման, այնպես էլ՝ աշխատավարձերի ու այլ եկամուտների տեսքով ստացվող միջոցների չավելացման, ինչպես նաև հարկային ճնշումների արդյունքում սպասվող համատարած թանկացումների հետևանքով։

Սա ոչ միայն լուրջ սոցիալական խնդիրներ է ստեղծելու, այլև սպառնալիք է դառնալու ֆինանսական համակարգի համար՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջին տարիներին քաղաքացիների վարկային բեռը կտրուկ ավելացել է։

Վերջին տարիներին տնտեսության որոշ հատվածներում արձանագրված բարձր աճերն ու այդտեղ զբաղված քաղաքացիների եկամուտների ավելացումը բերել է նրան, որ շատերը կուտակել են երկարաժամկետ վարկային պարտավորություններ՝ առանց մտածելու հետագա հնարավոր ծանր հետևանքների մասին։ Դրան մեծապես օժանդակել են կառավարությունն ու Կենտրոնական բանկը՝ լուրջ ռիսկեր ստեղծելով քաղաքացիների ու բանկային համակարգի համար։

Տնտեսական ակտիվության շարունակող թուլացումը, հարկային ճնշման ուժեղացումը, համատարած թանկացումներն ու քաղաքացիների եկամուտների կրճատումը սպառնում են ցնցել ֆինանսական համակարգը։ Բայց դա չի լինելու միայն ֆինանսական համակարգի խնդիրը։ Այն սպառնում է բազմաթիվ քաղաքացիների, որոնք կարող են հայտնվել վարկային պարտավորություններից բխող խնդիրների և ունեցվածքը կորցնելու վտանգի առաջ»։

 

դիտվել է 128 անգամ
Լրահոս
Լևոն Աբրահամյանն ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ ՀԷՑ-ը ստոլբեն լավ գնով չէր առել, մենք կխլենք այն` Ադրբեջանի և Թուրքիայի համակարգին կապելու համար Չեմ կարող ինձ համեմատել նրա հետ, դա անհնար է․ Սպերցյանը՝ Մխիթարյանի մասին Ես տեղափոխվում եմ Հայաստան. Դենիս Ջորկաեֆ Զոհվել է առնվազն 428 երեխա և դեռահաս Մայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգը «ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆԸ ՔԹԻ ՏԱԿ` ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ ԵՆ ՄՈՒՐՈՒՄ»․ Լևոն Ջավախյան «Առաջին ագամը չէ, որ Փաշինյանի ասածը ոչ մի կապ չունի իրականության հետ»․ Հակոբ Բադալյան «Գուցե վաղն էլ նիկոլները բացատրեն, որ Արցախը հանձնելու որոշումը նույնպես միջազգային ստանդարտի պահանջն էր»․ Մետաքսե Հակոբյան «Այ քեզ լոգիկա․ ուրեմն գյուղի պո*նիկն ամենաանկախն է»․ Ոսկան Սարգսյան Այ Քաջ Նազար, գնա քո Ուստիաննայիդ դիմի․ Լևոն Զուրաբյանը պատասխանել է Նիկոլ Փաշինյանին Մի շարք տարածաշրջաններում անձրև է տեղում Երևանում «Jeep»-ը հետիոտնային անցման վրա վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին Պահանջել եմ անձնագրիս մեջ ծննդավայրս չնշել Ադրբեջան․ Արտակ Բեգլարյան «Խաղաղության» անվան տակ հերթական զիջումը ժողովրդին որպես հաղթանակ ներկայացնել չի ստացվելու․ Արթուր Միքայելյան Ուկրաինայի համար անվտանգության ամենահստակ երաշխիքը ՆԱՏՕ-ին անդամակցությունն է. Զելենսկի Իրանը պատրաստ է երկու օրում բացել Հորմուզի նեղուցը՝ ԱՄՆ-ի պայմանների կատարման դեպքում․ Աբբաս Արաղչի ԱՄՆ ծովային հետևակի հռչակավոր վետերանին կասկածում են աշակերտների հետ շփման սահմանները խախտելու մեջ Չենք հաղթանակի ստին ու կեղծիքին, քանի դեռ չենք գիտակցել ու մեր ներսում չենք ապրել այն զրկանքների ու հալածանքների գոնե մեկ-քառորդ ծանրությունը, որոնց միջով անցնում է Բագրատ Սրբազանը Մի՛ թող, որ չասված խոսքերն ու չհաղթահարված վիրավորանքները խլեն քեզնից այն ժամանակը, որը կարող էիր անցկացնել սիրելիիդ հետ. Տեր Մովսես Իրանը ԱՄՆ-ի հետ հակամшրտության շրջանակներում բարձրացնում է լարվածության սանդղակը․ Ոսկանյան Իրանը ներկայացրել է ստորգետնյա «հրթիռային քաղաք» Դանիան մտադիր է առաջարկել արգելել ռուս զբոսաշրջիկների մուտքը ԵՄ երկրներ. Reuters Պայքար 6 ձայնի համար. ըստ Կարապետ Պողոսյանի՝ քրեաիրավական համակարգը ներգրավված է ընդդիմության դեմ կոմպրոմատներ հավաքելու գործում Սոցցանցում Փաշինյանին առաջարկում են հանդես գալ «Pupush annayi simpo arjukn em» օգտանվամբ
Ամենաընթերցվածները
Շուտով
Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նարե Սոսեն Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 15։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Էլյանորա Մանադյանը Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 13։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Վիգեն Հակոբյանը Նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 14։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նարինե Դիլբարյանը Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 16։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Ռուզաննա Ստեփանյանը Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 12։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Աշոտ Անդրեասյանը Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 14։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Էլյանորա Մանադյանը Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 13։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Նաիրի Հոխիկյանը Նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 11։00-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Րաֆֆի Հովհաննիսյանը Նոյեմբերի 18-ին՝ ժամը 11։30-ին, Հայելի ակումբի հյուրն է Արմենուհի Կյուրեղյանը
Հետևեք մեզ Viber-ում https://cutt.ly/5wn8sJBS
Hayeli.am