Հայաստանի նուրբ, բայց ցավոտ ակնարկը Պուտինին

«Կան միջազգային կանոններ և մոտեցումներ. զենքի մատակարարումը հակամարտության գոտի չի խոսում հաշտեցման օգտին, այլ միայն խորացնում է իրավիճակը»: Կարո՞ղ եք գուշակել, թե ումն են այս խոսքերը: Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն են... Եթե ԱՄՆ-ը զենք մատակարարի Ուկրաինային, ապա Դոնբասը վերահսկող ռուսները կարող են իրենց զենքն ուղղել այլ «գոտիներ», հայտարարել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, օրերս Չինաստանում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում: «ԱՄՆ-ի սուվերեն որոշումն է՝ ում զենք վաճառել կամ անվճար մատակարարել… Մենք այդ գործընթացի վրա ոչ մի կերպ ազդել չենք կարող»,- ասել է Պուտինը: «Տվյալ պարագայում, եթե դա տեղի ունենա, ապա սկզբունքորեն այդ որոշումը չի կարող իրավիճակը փոխել, ընդհանրապես ոչ մի ձև այն չի ազդի իրավիճակի փոփոխության վրա, բայց զոհերի թիվը, անկասկած, կարող է ավելանալ,- ասել է Պուտինը: Այնուամենայնիվ, Պուտինը նշել է, որ եթե ամերիկյան զենք մատակարարվի հակամարտության գոտի, «դժվար կլինի ասել՝ ինչպես կգործեն հռչակված հանրապետությունները»: «Միգուցե նրանք իրենց մոտ եղած զենքն ուղղեն այլ հակամարտության գոտիներ, որոնք ավելի զգայուն են նրանց համար, ովքեր խնդիրներ են ստեղծում իրենց համար»,- ասել է Պուտինը: Իհարկե, շատ երկրներ երկակի ստանդարտներով են առաջնորդվում տարբեր հարցերում, և ով-ով, Ռուսաստանի նման երկիրն էլ, բացառություն չէ: Բայց Պուտինի հայտարարություններն առավել քան ուշագրավ են հատկապես մեզ համար, որպես` Ռուսաստանի «ռազմավարական գործընկերոջ»: Ստացվում է, Պուտինը ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները ճշտելիս, որոնք իրապես հասել են կրիտիկականի, հղում է անում միջազգային կանոններին ու սկզբունքներին, բայց երբ խոսքը վերաբերում է Հայաստանին, այդ կանոնները չեն գործում. Ռուսաստանը զինում է իր ռազմավարական դաշնակից երկրի հակառակորդին, որն անգամ Հայաստանի տարածքների նկատմամբ պահանջներով է մերթընդմերթ հանդես գալիս: Երեկ պաշտոնական Երևանն անդրադարձել է Պուտինի աղմկահարույց հայտարարությանը: Փոխարտգործնախարար Շավարշ Քոչարյանը նոր լուծում է առաջարկել` ինչպես ՌԴ-ին արգելեն մեր հակառակորդին զենք վաճառել: Շավարշ Քոչարյանին լրագրողները հարցրել էին՝ Պուտինի արած հայտարարությունից ելնելով կարո՞ղ ենք ասել, որ Ռուսաստանը, զենք մատակարարելով մեր հակառակորդներին, չի ուզում, որ Արցախի հակամարտությունը հաշտեցմամբ լուծվի, նրան ձեռնտու չէ այդ տարբերակը: Շավարշ Քոչարյանը պատասխանել է. «Ժամանակին ռուսական կողմից հնչում էին ձայներ այն մասին, որ եթե իրենք չանեն, ապա այլ պետություններ կանեն: Ես ժամանակին իմ կողմից գաղափար էի առաջ քաշել՝ որքանով որ համանախագահող երեք պետություններն էլ ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ են, իրենք ունեն բավարար ներուժ, հնարավորություն, որպեսզի փորձեն հասնել նրան, որ լինի ընդհանուր էմբարգո՝ զենքի մատակարարումը այդպիսի գոտիներ, մասնավորապես՝ մեր մոտ: Այ դա կլիներ հարցի լուծում: Որևէ պետություն չէր կարող ասել՝ եթե ես չեմ մատակարարում, ուրիշից կառնեն: Դա կլիներ համընդհանուր»: Շավարշ Քոչարյանը նշեց, որ իհարկե, հասկանալի է, անվտանգության խորհրդում նման որոշում կայացնելը բարդ է, բայց, ըստ նրա, դա անհավանական չի, եթե շահագրգիռ լինեն հենց համանախագահ երեք պետությունները: Փաստացի, պաշտոնական Երևանը, ի դեմս, փոխարտգործնախարարի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրներին առաջարկել է զենքի մատակարարման ընդհանուր էմբարգո սահմանել, որպեսզի որևէ երկիր չվաճառի զենք ոչ Ադրբեջանին, ոչ Հայաստանին, այսինքն` հակամարտության լուծման ռազմական ճանապարհի Ադրբեջանի ձգտումներն, այսպիսով` չեզոքացվեն: Հիշեցնենք, որ Ռուսաստանը ղարաբաղյան կարգավորման միջնորդներից միակն է, որ զենք է վաճառում հակամարտող երկու կողմերին՝ և՛ Հայաստանին, և՛ Ադրբեջանին։ Ավելին, Ադրբեջանը զենքի մեծ մասը ձեռք է բերում հենց Ռուսաստանից։ Սա բավական ուշագրավ հայտարարություն է պաշտոնական Երևանի կողմից, որը հետևեց Պուտինի աղմկահարույց և զարմանք առաջացրած հայտարարությանը: Բայց որքան էլ «զարմանալի» լինի Պուտինի հայտարարությունը` Հայաստանի իշխանությունը պետք է կարողանա իր շահերին ծառայեցնել նրա նշյալ հայտարարությունը։ Տարիներ շարունակ Հայաստանում բոլոր մակարդակներում խոսվում է նրա մասին, թե մեզ դուր չի գալիս, որ Ադրբեջանին զենք է մատակարարում Ռուսաստանը` լինելով հատկապես մեր ռազմավարական դաշնակիցն ու միաժամանակ ԵԱՀԿ ՄԽ-ի համանախագահող երկիր: Ահա, եկել է պահը, պետք է քայլեր պահանջել Ռուսաստանից. Մոսկվայի սպառազինության մատակարարումը, որը ռուսները «բիզնես» են անվանում, պետք է պահանջել դադարեցնել` էմբարգոյի սահմանմամբ: Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտին անցյալ տարի Սերժ Սարգսյանի հետ հանդիպմանը նկատել էր, թե «այնպիսի երկիր, ինչպիսին Ադրբեջանն է, նավթ արդյունահանող, արագ զարգացող տնտեսությամբ, ի վիճակի է զենք գնել ցանկացած տեղից»: Թող գնի «ցանկացած այլ տեղից», բայց ոչ ղարաբաղյան խաղաղ կարգավորմամբ զբաղվող միջնորդ Ռուսաստանից: Թամար Բագրատունի