Ուժի կուտակում Հայաստանի սահմաններին մոտ

Ադրբեջանը Սու-25 գրոհիչների ուսումնամարզական թռիչքներ է անցկացել Նախիջևանում՝ Հայաստանի հետ սահմանին։ Թռիչքների տեսանյութը տեղադրված է Ադրբեջանի ՊՆ կայքում: Ի դեպ, այս տեղեկատվությունը մեծ թափով հայտնում էին ռուսաստանյան գրեթե բոլոր գործակալությունները։ «Ինքնաթիռները հաջող թռիչքներ են իրականացրել Նախիջևանի երկնքում»,-հայտնում էին ԶԼՄ-ները` հղում անելով ադրբեջանական ռազմական գերատեսչության մամլո ծառայությանը։ Նկատենք, որ արդիականացված Սու-25-երը նախատեսված են մարտի դաշտում օրվա ցանկացած ժամի, ցանկացած եղանակային պայմաններում ցամաքային ուժերին աջակցելու համար, ինչպես նաև տարբեր օբյեկտների ոչնչացման համար։ Ինքնաթիռները հանդերձված են հրանոթներով, ավիառումբերով, կառավարվող ու չկառավարվող «օդ-երկիր» դասի հրթիռներով։ Ինչու՞ է Ադրբեջանը նման ուժի ցուցադրություն իրականացնում Նախիջևանում... Ինչու՞ չեն Հայաստանը և Ռուսաստանը Նախիջևանում սպառազինության աճին որևէ կերպ արձագանքում: Թե՞ անհանգստանալու առիթ չկա... Օրերս այս թեմային անդրադարձել էր ամերիկյան EurasiaNet-ը: Նախիջևանի մարզում Ադրբեջանի իշխանությունները նկատելիորեն ավելացնում են սպառազինության քանակը՝ դրանով իսկ բարձրացնելով տարածքի ռազմավարական նշանակությունը ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի համար: Նախիջևանը Ադրբեջանից բաժանված է Հայաստանի տարածքով, բայց սահմաններ չունի երկար տարիներ հակամարտության գոտի համարվող Լեռնային Ղարաբաղի հետ: Նախիջևանը ավելի մոտ է գտնվում Երևանին և Հայաստանի տարածքում գտնվող ռազմավարական այլ թիրախների: Նախիջևանում սպառազինության կուտակման ռազմավարական նշանակության ևս մի հանգամանք է այն փաստը, որ նախագահ Ալիևի ընտանիքը ծնունդով այդ տարածաշրջանից է: Ի դեպ, Ադրբեջանը Նախիջևանում նոր զորագունդ է ստեղծել, որ հայտնի է Միացյալ զինվորական խմբավորում անվամբ: Նախիջևանում տեղադրվել են նաև հակաօդային պաշտպանության և հրթիռահրետանային նոր համակարգեր, այդ թվում՝ «Սմերչ», T-300 և T-122: Գումարած այս ամենին` ամեն տարի այս տարածաշրջանում Թուրքիայի հետ միացյալ զորավարժություններ են անցկացվում: «Թշնամին պետք է իմանա, որ Նախիջևանը պաշտպանված է ամենաուժեղ բանակի կողմից»,- հայտարարել է վերջերս Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը թուրք-ադրբեջանական վերջին զորավարժությունների ժամանակ: «Թշնամին պետք է իմանա, որ Նախիջևանի հանդեպ սադրանքի դեպքում մենք հզոր պատասխան կտանք, և մի քանի րոպեի ընթացքում հարձակման կենթարկվեն Հայաստանի խոշոր քաղաքները», ասել էր Հասանովը անցյալ տարի՝ ապրիլյան մարտերից հետո: «Նախիջևանի բանակը ունակ է կատարելու ցանկացած առաջադրանք»,- ասել էր Իլհամ Ալիևը հունվարին Նախիջևան կատարած այցի ժամանակ, որտեղ տեղակայված են ամենաժամանակակից զինատեսակներ և զինամթերք»: Իհարկե, Հայաստանում հայտարարում են, թե ուշադրությամբ հետևում են Նախիջևանում սպառազինության կուտակումներին, բայց միթե դա բավարա՞ր է... Սպառազինության հզորացումը Նախիջևանում սկսվեց մոտավորապես 2013թ.: Ներկայում այնտեղ գտնվում է մոտ 20 հազար զինվոր, մոտ 400 միավոր զրահամեքենա, ինքնաթիռ, հակաօդային և հրետանային համակարգեր: Ադրբեջանական զինուժի սպաներից մեկի խոսքով՝ սպառազինության շեշտը դրվում է ոչ թե քանակի ավելացման, այլ որակի բարձրացման վրա: Թերևս, բոլորն էլ անկասկած հասկանում են, որ մեկ պետության մայրաքաղաքի ռմբակոծությանը կհետևի ավերիչ հակահարվածը, այդ պատճառով էլ Նախիջևանից հարվածներ կիրականացվեն միայն ծայրահեղ դեպքում: Ըստ EurasiaNet-ի` Հայաստանի վրա Նախիջևանից հարձակում իրականացվելու դեպքում, մասնավորապես Երևանը կարող է պահանջել, որ համաձայն ՀԱՊԿ կանոնակարգի՝ Ռուսաստանը միջամտի հակամարտությանը՝ հօգուտ Հայաստանի, ինչից շատ է աշխատում խուսափել Բաքուն: «Հաշվի առնելով, որ Հայաստանը ՀԱՊԿ անդամ է, Ադրբեջանը հազիվ թե նախահարձակ լինի՝ օգտագործելով Նախիջևանում առկա իր ռազմական ներուժը»,- ասել է ադրբեջանցի վերլուծաբան Ֆուադ Չիրագովը: Նկատենք, որ օրերս հերթական ուշագրավ տեղեկությունն ի հայտ եկավ ռուսաստանյան ԶԼՄ-ներից: Ադրբեջանը նորագույն ռուսական զենիթա-հրթիռային С-500 «Պրոմեթեյ» և «Անթեյ-4000» համակարգերի հնարավոր գնորդներից մեկն է։ Այս մասին «Իզվեստիայի» հետ հարցազրույցում հայտարարել է հայտնի ռազմական փորձագետ, «Սպառազինությունների արտահանում» ամսագրի գլխավոր տնօրեն Անդրեյ Ֆրոլովը։ Հավելենք, որ այս համակարգերն առաջին անգամ օտարերկրացի ռազմական ոլորտի մասնագետներին են ներկայացվել օրեր առաջ «Բանակ-2017» ֆորում-ցուցահանդեսի ժամանակ։ Այստեղ նաև ցուցադրվել է զենիթա-հրթիռային «Բուկ-Մ3» համալիրը՝ թարմացված սպառազինությամբ։ Փորձագետները կարծում են, որ Ռուսաստանի օդատիեզերական պաշտպանության միասնական ազգային համակարգի հիմք դարձած նորույթները մեծ հետաքրքրություն կառաջացնեն օտարերկրացի գնորդների մոտ։ С-500-ը, «Պրոմեթեյն» ու «Անթեյ-4000»-ը հանդիսանում են Ռուսաստանում ստեղծվող օդատիեզերական պաշտպանության միասնական ազգային համակարգի գլխավոր տարրեր։ Սակայն դրանց իրական հնարավորությունների մասին պաշտոնական տեղեկություն դեռևս չկա։ Մետաքսյա Շալունց