Կրքեր Իրանի շուրջ. «ԱՄՆ-ը լավ գործընկեր չէ»` Ռոհանին սպառնում է

Իրան-ԱՄՆ փոխադարձ «հրաձգությունների» պակաս չի զգացվում վերջին օրերին: Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հայտարարել է, որ եթե Միացյալ Նահանգները Թեհրանի նկատմամբ շարունակի «պատժամիջոցների ու հարկադրանքի» քաղաքականությունը, ապա Իրանը ժամերի ընթացքում դուրս կգա միջուկային համաձայնագրից: Ռոհանին խոսել է Իրանի խորհրդարանում: Պատգամավորներին ուղղված ելույթում նա նաև քննադատել է Վաշինգտոնին: «Իրանը շատ կարճ ժամանակում՝ ոչ թե մեկ շաբաթվա կամ մեկ ամսվա, այլ մի քանի ժամվա ընթացքում կվերսկսի իր նախկին դիրքից, և այս անգամ շատ ավելի խիստ ձևով, քան բանակցություններից առաջ», - ասել է Իրանի նախագահը: Ռոհանին քննադատել է Միացյալ Նահանգներին՝ ասելով, թե վերջին ամիսներին ամբողջ աշխարհը ականատես է, որ Դոնալդ Թրամփի նախագահությամբ ԱՄՆ-ն խախտում է ոչ միայն միջուկային համաձայնագիրը, այլ նաև ուրիշ պայմանագրեր՝ Փարիզի համաձայնագիրը, Կուբայի հետ պայմանագիրը, Հյուսիսային Ամերիկայի ազատ առևտրի պայմանագիրը, Տրանս-Խաղաղօվկիանոսյան համագործակցության պայմանագիրը: «Դաշնակիցները տեսնում են, որ ԱՄՆ-ը լավ գործընկեր չէ, և ոչ էլ՝ բանակցային հուսալի կողմ», - Իրանի խորհրդարանում հայտարարել է վերջերս վերընտրված Հասան Ռոհանին: Իրանի նախագահի պաշտոնը երկրորդ անգամ նա ստանձնել է 10 օր առաջ՝ օգոստոսի 5-ին: ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը շատ վատ գործարք էր համարել Բարաք Օբամայի նախագահության օրոք նախորդ վարչակազմի և Թեհրանի միջև ձեռք բերված համաձայնությունը: Երկարատև բանակցությունների արդյունքում 2015 թվականի հուլիսի 14-ին Վիեննայում համաձայնություն ձեռք բերվեց Իրանի և աշխարհի վեց գերտերությունների՝ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Չինաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Գերմանիայի միջև: Այդ համաձայնագրի հիմնական իմաստն այն է, որ Իրանը սահմանափակում է միջուկային ծրագրերը, Արևմուտքը համոզվում է, որ Թեհրանը ատոմային զենք ստեղծելու քայլեր չի կատարում և վերացնում է Իրանի դեմ երկար ժամանակ կիրառվող խիստ պատժամիջոցները: Սակայն Դոնալդ Թրամփը դա շատ վատ գործարք է համարում, Թեհրանը, իր հերթին, համաձայնագրի ստորագրումից հետո բալիստիկ հրթիռների փորձարկումներ անցկացրեց՝ առիթ տալով նոր պատժամիջոցների: Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին իր վերջին հայտարարության նախօրեին հեռախոսազրույց է ունեցել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Հաղորդագրություններում նշվում է, որ նրանք քննարկել են երկկողմ համագործակցությունը՝ այդ թվում էներգետիկ և տրանսպորտի ոլորտում համատեղ ծրագրերի իրականացումը, ինչպես նաև միջազգային որոշ հարցեր: Փորձագիտական շրջանակներում կարծում են, որ չնայած Ռոհանիի հայտարարություններին՝ Թեհրանին ձեռնտու չէ խզել աշխարհի գերտերությունների հետ համաձայնագիրը, և Թեհրանը այդ քայլին չի գնա: Ստեղծված բավական լարված իրավիճակից արձագանքեց պաշտոնական Մոսկվան: Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հույս է հայտնել, որ Իրանը դուրս չի գա 2015-ին աշխարհի գերտերությունների հետ կնքված համաձայնագրից, որը նախատեսում է պատժամիջոցները վերացնելու դիմաց Թեհրանի միջուկային ծրագրերի սահմանափակում: Լավրովն ասել է, թե հույս ունի՝ Իրանը դուրս չի գա համաձայնագրերից, նաև հույս հայտնելով, որ «Միացյալ Նահանգները չի խախտի համապարփակ գործողությունների պլանի իր պարտավորությունները»: Լավրովի խոսքով՝ ընդհանրապես միակողմանի սահմանված պատժամիջոցները «լեգիտիմ չեն»: Նա անպատասխանատու գործողություն է համարել, երբ որևէ խնդրի շուրջ ձևավորված հավասարակշռությունը փորձ է արվում պատժամիջոցներով խախտել հօգուտ իրենց: «Պետք չէ այդպիսի սադրանքների դիմել», - ասել է Լավրովը, նշելով, որ Իրանի միջուկային ծրագրերի շուրջ ձեռք բերված համաձայնությունները հավասարակշռված են: Մետաքսյա Շալունց