«Սասնա ծռերի» ու «Իգլայի» գործեր. «բարիքներ» իշխանության համար

Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ՝ դատավոր Արշակ Վարդանյանի նախագահությամբ, մեկնարկել է «Իգլայի» գործով կալանավորվածների դատական առաջին նիստը: «Սու՛տ է, ինձ հետ կապ չունի», պատասխանելով «Ազատության» հարցին՝ ընդունու՞մ եք արդյոք ձեզ ներկայացված մեղադրանքները, նման հայտարարություն է արել ԼՂ պաշտպանության նախկին նախարար Սամվել Բաբայանը: Ավելի քան 4 ամիս անազատության մեջ գտնվող Բաբայանը մեղադրվում է «Իգլա» տեսակի զենիթահրթիռային համալիր ձեռք բերելու, ինչպես նաև փողերի լվացման մեջ: Մասնավորապես, ըստ մեղադրանքի, նա փորձել է հանցավոր ճանապարհով Ռուսաստանից ստացված՝ օրինական շրջանառությունից դուրս եկած և հատուկ ներկանյութով ներկված եվրո թղթադրամները քիմիական մաքրման ենթարկել՝ հետագայում դրանք Հայաստանում շրջանառության մեջ դնելու նպատակով: Բաբայանն ինչպես այս, այնպես էլ «Իգլա» ձեռքբերելու հետ կապված մեղադրանքները չի ընդունում: Երեկ դատարանի դահլիճում նա նաև վստահեցրել է, թե` «շուտով հանրությունն ամեն ինչ կիմանա»: Սամվել Բաբայանից բացի, «Իգլայի» ձեռք բերմանն ու փողերի լվացմանն առնչվող գործով մեղադրվում է ևս 6 անձ: Ղարաբաղի պաշտպանության նախկին նախարարի հետ միասին կալանավորվել է նաև նրա մարտական ընկեր Սանասար Գաբրիելյանը, մեղադրյալների թվում է նաև Արմեն Պողոսյանը: Փողերի լվացման գործով անցնող Կարեն և Անդրանիկ Քոչարյանները, Ժորա Զաքարյանը և Դավիթ Հարությունյանը կալանավորված չեն: Ի դեպ, մեղադրյալ Սանասար Գաբրիելյանը ևս դատարանում նշել է, թե չի ընդունում իր դեմ ներկայացված մեղադրանքը, այն որակելով «սարքոցի, շինոցի»: Հիշեցնենք՝ ըստ մեղադրանքի, Սամվել Բաբայանը խոստացել է 50 հազար ԱՄՆ դոլար վճարել Վաղարշապատի բնակիչ Սանասար Գաբրիելյանին՝ նրան դրդելով ապօրինի կերպով ձեռք բերել «Իգլա» տեսակի զենիթահրթիռային համալիր: Երեկ մեկնարկած դատական նիստի ընթացքում, երբ նիստը նախագահող դատավոր Արշակ Վարդանյանը հստակեցնում էր Սամվել Բաբայանի ինքնությունը, հարցը, թե նա ի՞նչ ազգություն ունի և ո՞ր երկրի քաղաքացի է, հարուցեց Բաբայանի քմծիծաղը: Դատավորը պարզաբանեց՝ ընդհանուր հարցեր են, և նեղսրտել պետք չէ: Անդրադառնալով արդեն նախկինում Բաբայանի ունեցած դատվածությանը, դատավորը փորձեց ճշտել՝ արդյո՞ք Սամվել Բաբայանը ներմամբ է ազատվել: Հիշեցնենք՝ 2000թ. ԼՂ այն ժամանակվա նախագահ Արկադի Ղուկասյանի դեմ մահափորձ կատարելու մեղադրանքով Սամվել Բաբայանը 14 տարվա ազատազրկման էր դատապարտվել, սակայն մոտ 4 տարի անց Արկադի Ղուկասյանը նրան ներում էր շնորհել: Դատարանի դահլիճում Սամվել Բաբայանը չընդունեց, թե իրեն ներում է շնորհվել, շեշտելով՝ բանտից դուրս է եկել հիվանդության պատճառով, իսկ թե ինչ են ձևակերպել, «դա արդեն իրենց խնդիրն է»: Երեկվա նիստին գործով անցնող բոլոր 7 մեղադրյալների ինքնությունը պարզելուց ու հստակեցնելուց հետո դատավորը հետաձգեց դատական նիստը մեղադրյալներից Արմեն Պողոսյանի պաշտպան Վիկտորիա Կիրակոսյանի բացակայության պատճառով: Արձակուրդային շրջանում փաստաբանների ներկայությունն ապահովելու համար հաջորդ դատական նիստը նշանակվեց օգոստոսի 28-ին: Դա հարուցեց Սամվել Բաբայանի և Սանասար Գաբրիելյանի վրդովմունքը: Մասնավորապես, երբ դատավորը փորձում էր կարգավորել փաստաբանների հետ կապված հարցը, Սամվել Բաբայանը զայրացած հայտարարեց․ «Կամերում մենք նստած սպասում ենք, դուք դրսում գտնվողների հետ եք պարզում, թե դատական նիստը նրանց երբ է ձեռք տալիս: Բա մեզ երբ է ձեռք տալիս, դա չե՞ք ուզում իմանալ: Անմեղ մարդուն գցել եք կամերը, 4 ամիս է պահում եք, դեռ մի հատ էլ հարցնում եք՝ երբ եք ուզում դատ անել»: Հայաստանում զուգահեռաբար ընթացող այս երկու ուշագրավ դատավարությունները, մեկը` անցյալ հուլիսին ՊՊԾ գնդի տարածքը 15 օր գրաված «Սասնա ծռերի» 18 անդամների գործով և Սամվել Բաբայանի մասնակցությամբ` «Իգլայի» գործով կալանավորվածների դատական նիստերը պատկերավոր ասած` ի ցույց են դնում այն ահռելի տարբերությունը, որն արտացոլվում է հասարակական մակարդակում առկա ուշադրության տեսանկյունից: Առաջինի դեպքում կա հզոր քարոզչական ֆոն, ու կարևոր էլ չէ, թե ում միջամտությամբ` ներսի, դրսի, իրենց «ընդդիմադիր» համարողների, թե իշխանությունների: Փաստը մնում է փաստ` «Սասնա ծռերի» քայլն անցյալ տարի հուլիսին հերոսացնելու, ապա նրանց դատավարությունը ֆարսի վերածելու փորձերն ուղղորդված են: Տպավորություն է ստեղծվում, որ իշխանությունն էլ մեկ տարի առաջ տեղի ունեցածի առնչությամբ որոշել է հնարավորինս մեղմ կեցվածք դրսևորել: Փոխարենը` «ուժի» դիրքերից շարունակում են հանդես գալ «Սասնա ծռերն»` իրենց համակիրներով, թե երկրի ներսում, թե երկրից դուրս գտնվողների կողմից համապատասխան քարոզչություն իրականացնելով և մեկ տարի առաջ տեղի ունեցած ծանր հանցագործության հեղինակներին ազգային «հերոսներ» ներկայացնելու ուղղությամբ: Ձեռնտու՞ է սա իշխանությանը... Միանշանակ կարելի պնդել` այո: Ստեղծված իրավիճակում որոշ քաղաքական խմբեր, ակտիվիստներ ու իրավապաշտպաններ իշխանության կողմից ցանկացած պահի կարող են հարկ եղած դեպքում ներկայացվել որպես բռնության, «զինված ապստամբության» կողմնակիցներ և արևմտյան արժեքներից կիլոմետրերով հեռու գտնվողներ: Դա փաստ է: Ստեղծված իրավիճակում իշխանությունը նաև իր ներսում կարող է որոշումներ կայացնել, ինչպես և կայացրեց անցյալ տարի ՊՊԾ գնդի գրավումից հետո, սեպտեմբերին Հովիկ Աբրահամյանը հրաժարական տվեց: Ինչ վերաբերվում է Սամվել Բաբայանի մասնակցությամբ` «Իգլայի» գործով կալանավորվածների դատավարությանը, ապա այստեղ չկա այն նույն մթնոլորտը, լարվածությունը, ինչը առաջինի դեպքում: Թերևս, սա այն դեպքն է, երբ թե «մեղադրյալները», թե «մեղադրողները» գիտեն իրականությունը և «պղտոր ջրում ձուկ որսալու» կարիք առանձնապես երկու կողմն էլ չունեն: Թամար Բագրատունի