«Համատեղ անցյալ»-ով արտահայտվող մասնատման վտանգի նախանշումը

• Թուրքիայի խորհրդարանի որոշումը` Ցեղասպանության եզրույթը  արգելող

  Անկարայի նորագույն քաղաքականության համահունչ որոշում է եւ կարող է

  նաեւ դիտարկվել նույնիսկ իբրեւ օրինաչափ, նկատի ունենալով այն

  հսկայական հետդարձը, որըէրդողանականԹուրքիանշարունակում է

  կատարել:

  Այսպես. հասարակական ճնշումներին, արգելումներին եւ դրանց հիման վրա

  կայացող ձերբակալություններին եւ բանտարկություններին հետեւում է այս

  անգամ Թուրքիայի օրենսդիրում բառեզրերի օգտագործման դեմ հստակ

  արգելք:

  Արգելքը ինքնին նախատեսում է խախտման դեպքում օրինական

  հետապնդում օրինազանցի նկատմամբ. հետեւաբարնաեւ

  անձեռնմխելիության վերացում, ապաձեւականդատավարությունեւ

  անմիջական բանտարկություն:

  Օրենքի ընդունման հիմնավորումը կայանում է թուրք ազգի պատմությունն ու

  համատեղ անցյալը վիրավորելու բացառման անհրաժեշտության վրա.

  որոշումը արգելում է նաեւ «Քուրդիստան» եւ «քրդականնահանգներ»

  եզրույթների օգտագործումը:

  Անկարայի կողմից այստեղ երեւում է թե՛ հայկական եւ թե՛քրդական գործոնների վտանգավոր լինելու նկատմամբ համահավասար մոտեցում:

  Թիրախայինհասցենայսդեպքումքրդամետժողովուրդների

  ժողովրդավարական կուսակցության անդամներն են , որոնցից շատերըերկու

  թեմաների ուղղությամբ բազմաթիվ ելույթներ էին ունեցել խորհրդարանում:

  Թուրքականխորհրդարանիկարմիրքարտըփորձում էվերջդնել

  խորհրդարանական այս քննարկումներին: ՊաշտոնականԱնկարայի

  ղեկավարներիքաղաքականելույթներիենթատեքստըմնայուն

  ակնարկություն է անումԹուրքիայի մասնատմանվտանգինեւայդ

  հավանականությանը ծառայող ուժերին եւ դրանց հովանավորողներին:

  Ճիշտ է, որ քրդական խնդիրը աշխարհաքաղաքական օրակարգի է վերածվել

  եւ համեմատաբար հայկականին, անհամեմատելի միջազգային հնչեղություն է

  ստացել, մանավանդնկատիունենալովգերտերությունների կեցվածքնու

  գործնական օժանդակությունները քրդական տարբեր խմբավորումների:

  Այսուհանդերձ, քրդականինհամահավասարհայկականգործոնի

  հիշատակումնուՑեղասպանությանեզրույթիօգտագործմանարգելումը

  Անկարայի իշխանությունների կողմից, մտավախությանեւգործոնի

  ազդեցիկության բարձրացման մասին է հուշում:

  Անկախ հայկական եւ քրդական գործոնների վտանգի համահավասարեցման

  մոտեցումից, կա այլ դիտարկելի կետ, որը ուշագրավ է:
• Օրենքի հիմնավորումը 301 հոդվածիհամահնչեղությամբխոսում էթուրքազգի

  պատմությունը վիրավորելու գործողության քրեականացման մասին. բայց

  նաեւ արձանագրում է «համատեղ անցյալ» հասկացությունը:

  Համատեղ անցյալում ներառվում են թուրքերը, քրդերը, ալավիները, հայերը,

  հույները եւ Թուրքիայի տարածքում ապրող այլ ազգաբնակչություններ: Ճիշտ

  այստեղ է Անկարայի քաղաքականության առաջադրած նշանակետը:

  Համատեղ անցյալը վերաբերում է համատեղ ժողովուրդներին, որոնքապրել

  են համատեղ բնօրաննում, հետեւաբար համատեղ հարենիքում:

  Սա այն համատեղ տարածքն է, որըըստԱնկարայիիշխանությունների,պետք

  է պահի իր ամբողջականությունը: Թե՜երբեմնիարտգործնախարարեւապա

  վարչապետԴավութօղլուիդիվանագիտականհրապարակումներումեւթե՜

  նորօրյասուլթանԷրդողանիավելիկոշտբարձրաձայնումներում եւթե՜

  տակավին բանտում պատվերով (ենթադրաբար ճնշումով) գրելտրված

  Օջալանի բաց նամակում կարմիր թելի նման կա պետական նշված մոտեցումը`

  ընդգծելուեւմնայուն կերպովամրագրելուհամարհամատեղհայրենիքի

  գաղափարը:

  Իսկ համատեղ հայրենիքի գաղափարի հանկերգումը ամեն առիթի –եւայժմէլ

  օրենքի կարգով «համատեղ անցալ» բառեզրով նույն գաղափարը շեշտելով -

  ԹուրքիայիիշխանություններըԹուրքիայիմասնատմանվտանգի

  նախանշումը ամրագրում են օրենքով, խորհրդարանով:

  Անկախ այն իրողությունից, որհսկայականհետդարձըհասել էնույնիսկ

  օրենսդիրների կողմից բառեզրեր օգտագործելու արգելմանը, խնդիրըայս

  դեպքումԹուրքիայիայսօրվատարածքայինամբողջականությանսասանման

  մտավախության նվիրականացումն է:

  Իսկ մեր դեպքում նաեւ այն, որայդմասնատմանմեջաշխարհաքաղաքական

  գործոնին առընթեր նշվում է նաեւ հայկական գործոնը:

  ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐՅԱՆ

  «Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր