Արագ տեմպերով Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաղորդակցությունների բացման և սահմանազատման գործընթաց է գնում

Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը և հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների բարելավման հարցով Ռուսաստանի հատուկ բանագնաց, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի նախկին համանախագահ Իգոր Խովաևը երեկ Բաքվում կայացած բանակցություններում քննարկել են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաղորդակցությունների բացման և սահմանազատման հարցերը։

Ադրբեջանի արտգործնախարարության հաղորդագրության համաձայն՝ հանդիպման մասնակիցները մտքեր են փոխանակել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման շուրջ: Ադրբեջանական կողմն ընդգծել է տարածաշրջանում խաղաղության և անվտանգության ապահովման համար համապատասխան քայլեր ձեռնարկելու իր պատրաստակամությունը։ ՌԴ ԱԳ նախարարի հատուկ ներկայացուցիչն իր հերթին նշել է Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստակամությունը՝ աջակցելու բոլոր տեսակի բանակցություններում առաջընթացին։

Նույն օրը ռուս դիվանագետին ընդունել էր նաև Ադրբեջանի նախագահը։ Ադրբեջանի նախագահի մամուլի ծառայությունը հայտնում էր, որ հանդիպմանը կողմերը քննարկել են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը, սահմանների դեմարկացիային և դելիմիտացիային, Ադրբեջանի առաջարկած հինգ սկզբունքների հիման վրա երկու երկրների միջև խաղաղ համաձայնագրի նախապատրաստմանը վերաբերող հարցեր։ Ադրբեջանական աղբյուրների փոխանցմամբ, Ալիևը Խովաևին փոխանցել է, որ Ադրբեջանը պատրաստ է Հայաստանի հետ բանակցություններին։ Ալիևի պնդմամբ, Բաքուն արդեն իսկ նշանակել է խաղաղ պայմանագրի շուրջ բանակցություններին երկիրը ներկայացնող պատվիրակության անդամներին ինչպես նաև հստակեցրել է դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի հարցերով հանձնաժողովի ադրբեջանական կազմը։

Ի դեպ, երեկ՝ Ադրբեջանի նախագահի հերթական սպառնալիքներից ընդամենը մի քանի օր անց, պաշտոնական Երևանն ու Բաքունը հայտարարեցին, թե համաձայնեցրել են՝ ինչ կառուցվածք է ունենալու սահմանազատման և սահմանային անվտանգության հանձնաժողովը Այդ պայմանավորվածությունը ձեռք է բերվել երկու երկրների արտգործնախարարների երեկվա հեռախոսազրույցում: Արարատ Միրզոյանն ու Ջեյհուն Բայրամովը պայմանավորվել են հանդիպել, թե երբ է կայանալու այդ հանդիպումը, պաշտոնապես դեռ չի հաղորդվում, չի հստակեցվում նաև, թե հանձնաժողովն ինչ կառուցվածք է ունենալու:

Պաշտոնական Երևանը հանձնաժողովի ստեղծման և կազմի մասին լռություն է պահպանում: Առայժմ պարզ չէ, թե հանձնաժողովի ձևավորման ո՞ր փուլում է գտնվում Հայաստանը։

Մինչդեռ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների գծով Մոսկվայի հատուկ բանագնաց, Մինսկի խմբի նախկին համանախագահ Իգոր Խովաևի հետ հանդիպմանն ասել է, որ Բաքուն արդեն իսկ նշանակել է խաղաղ պայմանագրի բանակցություններում Ադրբեջանը ներկայացնող պատվիրակության անդամներին, ինչպես նաև հստակեցրել է դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի հարցերով հանձնաժողովի ադրբեջանական կազմը։

Դե ինչ, Փաշինյանի ու Ալիևի միջև համաձայնությունները սկսել են բավական արագ տեմպերով իրագործվել: Թեև այս հարցում Արևմուտքի և Ռուսաստանի տեսակետները համընկնում են, սակայն յուրաքանչյուր կողմը ցանկանում է, որ Հայաստան-Ադրբեջան համաձայնությունները կայանան իրենց հովանու ներքո:

Հիշեցնենք, որ այս ամսվա սկզբին Բրյուսելում Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարները պայմանավորվել էին, որ հանձնաժողովը կստեղծվի մինչև այս ամսվա վերջ։ Բրյուսելյան հանդիպմանը հաջորդած մոսկովյան՝ Փաշինյան - Պուտին բանակցություններից հետո ընդունված հայտարարության համաձայն էլ կողմերը պայմանավորվել էին արագացնել հայ-ադրբեջանական սահմանի շրջանում սահմանազատման և անվտանգության հարցերով երկկողմ հանձնաժողովի ստեղծումը՝ «կողմերի հարցումով Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդատվական աջակցությամբ»։

Երեկ արդեն «ՌԻԱ Նովոստի» գործակալության հետ հարցազրույցում Ռուսաստանի արտգործնախարարության ներկայացուցիչ Դենիս Գոնչարը հայտարարել է, որ Մոսկվան օգնում է Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության պայմանագրի շուրջ բանակցություններին, հետևաբար Հայաստանն ու Ադրբեջանը դիմել են Ռուսաստանին այդ խնդրանքով։ Այս գործընթացում առավել շահագրգռված կողմը հենց Ադրբեջանն է, դա պարզ է: Ալիևը իր պահանջները ներկայացնում է զուգահեռաբար սպառնալով Հայաստանին:

Բաքուն ցանկանում է նաև, որ խաղաղության պայմանագիրը ստորագրվի բավականաչափ արագ, որտեղ կֆիքսվի, որ Լեռնային Ղարաբաղը լինելու է Ադրբեջանի կազմում և առավելագույնը կարող է ակնկալել ինչ-որ ինքնավար կարգավիճակ: Իսկ թե ինչո՞ւ է շտապում Փաշինյանը, ինչ են շահելու Արցախն ու Հայաստանը՝ լիովին անորոշ է:
Պարզ է ՝ Ադրբեջանը դրանում շահագրգռված է, որովհետև այդ համաձայնագրի ստորագրմամբ Արցախից կսկսվի հայաթափումը: Եթե Փաշինյանի իշխանությունը պարբերաբար խոսում է Արցախահայության իրավունքների մասին՝ այս բնական ճշմարտությունը ինչո՞ւ չի հաշվի առնվում:

Մետաքսյա Շալունց