Մոսկվայի՝ հետին թվով «մեղայականը»

Փետրվարի 24-ին Վաշինգտոնն ու Փարիզը խզել են իրենց բոլոր կապերը Մոսկվայի հետ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների «եռյակի» շրջանակում, երեկ հայտարարել է Ռուսաստանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան՝ հավելելով, որ ԵԱՀԿ ռուսաստանցի համանախագահը նոր դերակատարություն կստանա:

«Հարավային Կովկասում իրական վիճակը թույլ չի տալիս դադար տալ բանակցություններում: Պահանջվում են հետագա հետևողական քայլեր տարածաշրջանում երկարատև խաղաղությունն ու կայունություն վերականգնելու համար, քանի դեռ ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան դադարեցրել են համանախագահների գործակցությունը»,- ասվում է մեկնաբանության մեջ:

Հիմա, երբ սրվել են Ռուսաստան-Արևմուտք հարաբերությունները, և արևմտյան պետությունները այսպես ասած՝ դադարեցնում են ամեն տեսակ հարաբերությունները Մոսկվայի հետ, պարզվում է Մոսկվան պահանջվում է հետագա հետևողական քայլեր տարածաշրջանում երկարատև խաղաղությունն ու կայունություն վերականգնելու համար, մատնանշելով, որ դա հնարավոր չէ իրականացնել, քանի որ ԱՄՆ-ը և Ֆրանսիան դադարեցրել են համանախագահների գործակցությունը:

Հետաքրքիր է, իսկ Զախարովայի նշած մինչև փետրվարի 24-ն՝ ինչո՞ւ չէին կայանում ԵԱՀԿ ՄԽ-ի համանախագահող պետությունների՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի ու Ֆրանսիայի միջև շփումներ, ո՞վ էր դրան խանգարում: Եվ ընդհանրապես, ինչո՞ւ էր Մոսկվան Հարավային Կովկասում կայունություն ու խաղաղություն հաստատելու հարցում հիմնվել առավելապես Թուրքիայի հետ բանակցություններ ու պայմանավորվածություններ ձեռքբերելու վրա և այդ քաղաքականությունը վարեց հենց 44-օրյա պատերազմից սկսած և նոյեմբերի 9-ի փաստաթուղթը ստորագրելուց հետո:

Հիմա կարծես, Մոսկվան է խնդրում Արևմուտքին, որ վերականգնե՞ն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի աշխատանքները... Հիմա էլ՝ Ուկրաինայում պատերազմի հիմքով, դա ԱՄՆ-ն ու Ֆրանսիան են դեմ Մոսկվայի հետ շփումներ ունենալ, ու այստեղ միանգամայն կարելի է հասկանալ Վաշինգտոնի ու Ֆրանսիայի դիրքորոշումները:

Երեկ Զախարովան նաև նշել է, որ հատուկ լիազորություններով դեսպան Իգոր Խովաևը կշարունակի իր աշխատանքը նոր դերում, այն է ՌԴ արտգործնախարարի հատուկ ներկայացուցիչ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը նպաստելու հարցերով: «Նրա ուշադրության կենտրոնում կլինի նշված խաղաղության պայմանագրի նախապատրաստման թեման: Ակնկալում ենք, որ Խովաևի ջանքերն աջակցություն կստանան Բաքվի և Երևանի կողմից: Բաց ենք մյուս շահագրգիռ դերակատարների հետ կառուցողական գործակցության համար»,- ասվում է մեկնաբանության մեջ:

Ապա Զախարովան հավելել է, որ Բաքվի առաջարկած «Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև միջպետական հարաբերությունների ձևավորման համար հիմնարար սկզբունքները» և դրանց Երևանի արձագանքը կոչված են ծառայելու որպես հիմք՝ խաղաղության պայմանագրի շուրջ հայ-ադրբեջանական բանակցությունների համար: Այդ թեման քննարկվել է ապրիլի 9-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ ունեցած հեռախոսազրույցներում, ինչպես նաև դրանից մեկ օր առաջ Սերգեյ Լավրովի՝ Մոսկվայում իր հայ գործընկեր Արարատ Միրզոյանը հետ բանակցություններում և Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հետ հեռախոսազրույցում: «Ռուսաստանը լի է վճռականությամբ նպաստելու Երևանի և Բաքվի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքմանը»,- ասվում է մեկնաբանության մեջ:

Այսինքն, Ռուսաստանի հետ եռակողմ 2 հայտարարություններով Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը «լուծված» է, ինչպես Ալիևն է պնդում, ու հիմա Մոսկվան Հայաստան-Ադրբեջան նոր հակամարտություն է հայտնաբերել, որի հարցերով զբաղվող նոր լիազորություններով դեսպա՞ն է նշանակել:

Որտեղի՞ց է առաջացել Հայաստան-Ադրբեջան հակամարտությունը և ինչո՞ւ է առաջացել 44-օրյա պատերազմից հետո եռակողմ փաստաթղթեր ստորագրելուց հետո: Եվ առհասարակ, Մոսկվան ո՞ւմ հետ է քննարկել «Հայաստան-Ադրբեջան հակամարտության» հարցում Ռուսաստանի ներկայացուցիչ նշանակելու հարցու:

Եթե ԵԱՀԿ ՄԽ-ի ձևաչափի գործունեության ուղղությունները փոխվել են, դա միայնակ Մոսկվան չէր կարող որոշել, եթե երկկողմ հարաբերություններում է հարցը դիտարկվում՝ Ռուսաստան-Հայաստան, Ռուսաստան-Ադրբեջան, դա այլ հարց է: Սակայն ԵԱՀԿ ՄԽ-ում Ռուսաստանի, կամ այլ երկրի համանախագահն ինչպե՞ս է որոշվել, որ այլ գործառույթներով պետք է իրականացնի, եթե ԵԱՀԿ ՄԽ-ն ունի հստակ մանդատ, գործունեության հստակ ուղղություններ:

Մետաքսյա Շալունց