Բարձր գնաճը դառնում է կյանքի նորմ․ թանկացել է նաև փողը

Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Սարգսյանն օրերս հայտարարեց, որ 2022 թվականի համար կանխատեսում է արդյունաբերության անկում, դրամական փոխանցումների նվազում, բարձր գնաճ։
Ըստ ԿԲ վերջին հաշվետվության՝ 2022թ. փետրվարին և՛ 12-ամսյա, և՛ բնականոն գնաճերը ԿԲ կանխատեսումներին համահունչ են եղել՝ կազմելով համապատասխանաբար 6.5% և 6.4%:
Սպառողական շուկայում իրավիճակը կտրուկ վատթարացել է ռուս-ուկրաինական հակամարտության, իսկ ավելի կոնկրետ Ռուսասատանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցների պատճառով։
Ըստ Մարտին Սարգսյանի՝ արտաքին հատվածում, ռուս-ուկրաինական ռազմաքաղաքական հակամարտության պայմաններում Ռուսաստանի տնտեսության նկատմամբ կիրառվել են տարբեր պատժամիջոցներ: Արդյունքում՝ դիտարկվել է ֆինանսական շուկաների տատանողականության և տնտեսական հեռանկարների հետ կապված անորոշության էական ավելացում: ԱՄՆ-ում և եվրոգոտում ընթացիկ տարում կանխատեսվում է տնտեսական աճի տեմպերի դանդաղում, իսկ Ռուսաստանում՝ տնտեսական անկում:
«Միաժամանակ, մատակարարման շղթաների դիտարկվող խաթարումները միջազգային ապրանքահումքային շուկաներում առաջացրել են գների զգալի աճ։ Սա արտահայտվում է գործընկեր երկրներում սպասվածի համեմատ ավելի բարձր գնաճային միջավայրի ձևավորմամբ: Արդյունքում` արտաքին հատվածից ՀՀ տնտեսության վրա ակնկալվում է հիմնականում գնաճային ազդեցություն: Ռուսաստանի դեմ կիրառված պատժամիջոցների ազդեցությունը Հայաստանի տնտեսության վրա կարտահայտվի տնտեսական աճի տեմպերի զգալի դանդաղմամբ: Սա առավելապես տեղի կունենա արդյունաբերության ճյուղի անկման հաշվին: Ամբողջական պահանջարկը իր վրա կկրի դրամական փոխանցումների նվազման և արտաքին պահանջարկի թուլացման ազդեցությունները»,- հայտարարել է ԿԲ նախագահը :
Նա նաև նկատել է, որ բարձր կլինի հատկապես պարենային ապրանքների գների աճը՝ ավելի քան 22 տոկոս։
Միակ դրական սպասումը զբոսաշրջային ոլորտից է՝ հաշվի առնելով, որ Ռուսաստանից և Ուկրաինայից ՀՀ ժամանողների մեծ քանակը։ Թեպետ դասական իմաստով նման մարդիկ զբոոսաշրջիկներ չեն, բայց եթե նրանք որոշակի ժամանակ ապրեն ՀՀ-ում և այստեղ գումարներ ծախսեն, խոշոր հաշվով նրանց այցը կդիտվի զբոսաշրջային։
Աշխարհաքաղաքական ռիսկերի ավելացումը և բարձր անորոշությունը հանգեցրել է ՀՀ ֆինանսական շուկաներում տատանողականության աճի և ռիսկի հավելավճարի մեծացման: Առկա անորոշություններն արտահայտվել են նաև գնաճի և գնաճային սպասումների վարքագծում: Ըստ այդմ ՝ ԿԲ-ն վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացման միջոցով թանկացրել է նաև փողը։
«Ստեղծված իրավիճակում ԿԲ խորհուրդը նպատակահարմար է գտնում համեմատաբար մեծ քայլով բարձրացնել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը: Խորհուրդը գնահատում է, որ տնտեսական հեռանկարի հետ կապված անորոշության և գնաճային սպասումների ավելացման ռիսկերի պահպանման դեպքում, առաջիկայում ևս կդիտարկի դրամավարկային պայմանների հնարավոր խստացման անհրաժեշտությունը։ Քաղաքականության նման գործողությունների արդյունքում 12-ամսյա գնաճն աստիճանաբար կնվազի և կանխատեսվող հորիզոնում կմոտենա նպատակային 4% ցուցանիշին»,-նշել է Գալստյանը:
ԿԲ խորհուրդը գնահատում է, որ աշխարհաքաղաքական զարգացումներով պայմանավորված մակրոտնտեսական հեռանկարի հետ կապված անորոշությունը էականորեն ավելացել է։ Միաժամանակ, կանխատեսված ուղեգծից գնաճի շեղման ռիսկերը հիմնականում հավասարակշռված են։ Գալստյանը վստահեցրել է, որ ռիսկերի որևէ ուղղությամբ դրսևորման պարագայում խորհուրդը համարժեքորեն կարձագանքի և կապահովի գների կայունությունը։ «Գնաճ կլինի, սակայն տեմպերը կդանդաղեն»,- ասել է նա։
Այսպիսով՝ գնաճը դարձել է կյանքի նորմ, և ի հակակշիռ գնաճի եկամուտների աճ տեղի չի ունենում։ Սա նշանակում է, որ երկրում ավելանալու է աղքատության ցուցանիշը և մարդիկ գնալով ավելի վատ են ապրելու։

Հայկ Դավթյան