Սպառնալիքներ Փաշինյանի համար՝ Երևան-Անկարա-Բաքու «եռանկյունում»

Թուրքիայի արտգործնախարարը կրկին հայտարարել է, թե Հայաստանը պետք է դասեր քաղի անցած պատերազմից և օգտագործի խաղաղության ու համագործակցության հնարավորությունը: TRT Haber-ի ուղիղ եթերում Մևլյութ Չավուշօղլուն խոսել է հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացից՝ ընդգծելով, որ Բաքուն դժգոհ չէ, ընդհակառակը՝ աջակցում է Անկարայի այս քայլերին:

«Առանց Ադրբեջանի հետ խորհրդակցելու մենք քայլ չենք արել և չենք անելու: Ադրբեջանն էլ է նախընտրում, որ մենք ուղիղ, առանց միջնորդի շփում ունենանք Հայաստանի հետ, քանի որ որոշ հարցեր ուղիղ երկխոսություն են պահանջում: Հարավային Կովկասում այս խնդիրը ավարտվեց Ղարաբաղում Ադրբեջանի հաղթանակով: Այսուհետ արդեն խաղաղություն և համագործակցություն է պետք», - ասել է նա` շարունակելով.

«Տարածաշրջանում կարևոր նախագծեր կյանքի կոչելով` պետք է աշխատենք տարածաշրջանի զարգացման համար: Սրա համար անհրաժեշտ է, որ բոլոր երկրները նույն մոտեցումն ունենան: Բոլորը պետք է ներգրավված լինեն այս գործընթացում, ոչ ոք չպետք է դուրս մնա, այդ թվում` Հայաստանը: Ղարաբաղի հաղթանակից հետո և՛ դաս է ստացել, և՛ հնարավորություն»:

Այսինքն, Չավուշօղլուն այլ կերպ ասած, ցույց է տալիս, թե Ալիևը «մեծահոգաբար» համաձայնել է, որ Անկարան Երևանի հետ առանձին բանակցություններ վարի:

Իսկ ինչ կլինի՞, եթե Ալիևը հանկարծ համարի, որ Անկարա-Երևան բանակցությունները հասել են մի կետի, որն Ադրբեջանի համար անթույլատրելի մակարդակ է...

Սա լուրջ հարց է, որոշակի պահից, Ալիևը կարող է համարել, որ Բաքուն Երևանից չի ստանում այս, կամ այն զիջումը, և կդիմի Էրդողանին, որպեսզի նրանք դադարեցնեն Հայաստանի հետ բանակցությունները...

Սա մի սցենար է, որը բոլորովին էլ չի կարելի բացառել... Հետևաբար, Փաշինյանի իշխանությունն ինչպե՞ս է պատկերացնում հայ-թուրքական կարգավորման գործընթացը նման «եռանկյունու» պայմաններում:

Ինչևէ, Թուրքիայի արտաքին գերատեսչության ղեկավարը ասել է, թե ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից անմիջապես հետո Թուրքիան դրական ուղերձներ է հղել Հայաստանին, այնուհետև երկու երկրների ղեկավարները ևս դրական ուղերձներով են փոխանակվել, որին հաջորդել է երկուստեք բանագնացների նշանակումը: «Հատուկ ներկայացուցիչները հանդիպեցին Մոսկվայում, հիմա էլ փետրվարի 24-ին կհանդիպեն Վիեննայում: Կցանկանայի, որ առաջին հանդիպումից հետո արդեն Թուրքիայում և Հայաստանում փոխադարձ այցելություններով հանդիպեն, սակայն հայկական կողմը այս անգամ էլ այսպես ուզեց: Խնդիր չկա, դա այդքան կարևոր չէ», - նշել է Թուրքիայի արտգործնախարարը:

Նկատենք, որ բանագնացների երկրորդ հանդիպման օրակարգի մասին կողմերը մանրամասներ չեն հաղորդում: Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը նախօրեին խորհրդարանում միայն ասաց, թե Երևանը սահմանի բացմանն ու դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատմանն ուղղված առարկայական քննարկումներ է ակնկալում:

Թուրքական ՀԸ եթերում Մևլյութ Չավուշօղլուն վերստին ընդգծել է, որ Ադրբեջանը ևս Հայաստանի հետ մնայուն խաղաղություն է ուզում, այդ պատճառով անհրաժեշտ է, որ կողմերի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի: «Դրանից բոլորը կշահեն: Ավտոմոբիլային և երկաթուղային ճանապարհի նախագծերի, այդ թվում` «Զանգեզուրի միջանցքի» կյանքի կոչումը այս տարածաշրջանը կդարձնի տրանզիտային կենտրոն, և բոլորը կշահեն: Հակամարտությունից և օկուպացիայից Հայաստանը ի՞նչ շահեց: Ինքն իրեն մեկուսացրեց, տնտեսությունը հայտնվեց շատ վատ վիճակում: Հիմա հնարավորություն կա, և պետք է այն գնահատել»:

Թուրքիայի ԱԳ նախարարը համոզմունք է հայտնել, որ Հայաստանի իշխանությունները կարող են նպաստել տարածաշրջանի զարգացմանը, եթե ներքին և արտաքին ճնշում չլինի: Այս առումով Չավուշօղլուն կարևորել է հայկական սփյուռքի, մասնավորապես ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի հայության դիրքորոշումը, որոնք, նրա խոսքով, մեծամասամբ չեն աջակցում այս գործընթացին: Նա նշել է, որ այս հարցը քննարկել է ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենի հետ, որպեսզի ամերիկացի պաշտոնակիցը խրախուսի Ամերիկայի հայ համայնքին աջակցել կարգավորման գործընթացին: «Իհարկե, միամիտ չենք և գիտակցում ենք առկա դժվարությունները: Սակայն պետք է խիզախ քայլեր ձեռնարկենք և այդ քայլերը բոլոր փուլերում քննարկելու ենք Ադրբեջանի հետ», - հավելել է նա: Մևլյութ Չավուշօղլուն նաև հայտարարել է, որ առաջիկայում ադրբեջանցի գործընկեր Ջեյհուն Բայրամովի հրավերով կայցելի Բաքու։

Դե իսկ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն էլ այսօր «Ազերտաջ» պետական լրատվական գործակալությանը տված հարցազրույցում ասել է, որ կառավարությունը մտադիր է էլեկտրահաղորդման նոր գիծ անցկացնել Ադրբեջանից Նախիջևան՝ «Զանգեզուրի միջանցքով»: Ալիևի խոսքով, այդ գիծը հետագայում Նախիջևանի ինքնավար հանրապետությունից կշարունակվի դեպի Թուրքիա և Իրան: «Զանգեզուրի միջանցքը ոչ միայն երկաթուղի է կամ ավտոճանապարհ, այն կօգտագործվի նաև էներգառեսուրսներ արտահանելու նպատակով»,- ասել է Ալիևը, նշելով, որ Ադրբեջանը բոլոր չորս հարևան երկրների հետ ունի էներգետիկ կապեր:

«Մենք աշխատում ենք այս ծրագրի վրա, մեր աճող արտահանումը նոր կշիռ կհաղորդի մեր երկրին, կավելացնի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը և, բացի այդ, լրացուցիչ արտարժութային եկամուտ կապահովի»,- ասել է Ադրբեջանի նախագահը:

Այսպես, Անկարան ու Բաքուն կրկին «ծեծում» են «Զանգեզուրի միջանցքի» թեման: Իրենց պահանջը ներկայացնում են, գումարած՝ ցույց տալով, թե Հայաստանի որոշելիքն է՝ եթե ուզում են առարկայական բանակցություններ՝ պետք է համաձայնեն «Զանգեզուրի միջանցքին»:

Մետաքսյա Շալունց