Էրդողանի ու Ալիևի զայրույթից վախեցած իշխանություն

1948թ. դեկտեմբերի 9-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի կողմից ընդունվեց մարդու իրավունքների առաջին պայմանագիրը՝ Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիան:

Երեկ ՀՀ ԱԳՆ-ն հայտարարություն է տարածել Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի միջազգային օրվա կապակցությամբ, որում որևէ պահանջ չկա Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ:

Ահա, այդ հայտարարությունում ընդհանրական ասվում է, որ Ցեղասպանության հանցագործությունը կանխարգելելու և պատժելու մասին կոնվենցիան հստակ արձանագրում է, որ «պատմության բոլոր փուլերում ցեղասպանությունները մեծ վնասներ են պատճառել մարդկությանը»՝ դրանով իսկ հաստատելով, որ ցեղասպանության հանցանքներ տեղի են ունեցել նաև կոնվենցիայի ընդունումից առաջ: Ընդամենը հիշատակվում է, որ Ցեղասպանության կոնվենցիայի մշակման համար կարևոր օրինակ է ծառայել Հայոց ցեղասպանությունը, ինչի վերաբերյալ հրապարակայնորեն հանդես է եկել կոնվենցիայի տեքստի հեղինակ Ռաֆայել Լեմկինը:

«Վերոնշյալ կոնվենցիայի մյուս կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այս փաստաթղթին միացած պետություններն իրավական պարտավորություն են ստանձնում ոչ միայն պատժելու, այլև կանխելու ցեղասպանությունները. հանգամանք, որը խիստ էական է ազգային, էթնիկ, կրոնական և ռասայական խմբերի համընդհանուր պաշտպանության համար: Չնայած կատարված մեծ աշխատանքին, միջազգային հանրության կողմից դեռ լրացուցիչ ջանքեր պետք է գործադրվեն ժամանակին և համարժեք արձագանքելու, այդ թվում՝ մարդու իրավունքների և միջազգային մարդասիրական իրավունքի կոպիտ խախտումները դատապարտելու և ցեղասպան պետություններին պատասխանատվության ենթարկելու համար», ասվում է հայտարարությունում:

Ապա՝ հավելում են, որ՝ «Այսօր տարբերվում են ցեղասպանություններ գործելու մեթոդներն ու ձևերը, սակայն ցեղասպանությունն արդարացնողների մոտ չի փոխվել զանգվածային ոճրագործությունների միջոցով աշխարհաքաղաքական նպատակների հասնելու ձգտումը: 2015թ. Հայաստանի ջանքերով ՄԱԿ-ի միջազգային օրերի ցանկում դեկտեմբերի 9-ը ամրագրվեց որպես Ցեղասպանության հանցագործության զոհերի հիշատակի ու արժանապատվության և այդ հանցագործության կանխարգելման միջազգային օր: Հայաստանի կողմից ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդում 2020-ին առաջադրված և կոնսենսուսով ընդունված Ցեղասպանության կանխարգելման բանաձևում հստակ նշվում է, որ ցեղասպանության արդարացումը, անցյալի հանցագործությունների կանխակալ գնահատումն ու ժխտումը մեծացնում են բռնության կրկնության վտանգը: Ցեղասպանությունների կրկնությունը բացառելու նպատակով կարևոր է պատմական հիշողությունը, կրթությունը ու կատարվածի մասին ճշգրիտ տեղեկատվության տարածումը»:

Ապա՝ որպես անփոփում ասվում են կետեր, թե ինչը պետք է դատապարտել՝ մշակութային ժառանգության միտումնավոր ոչնչացման դեպքերը, անթույլատրելի են ազգային, էթնիկ, կրոնական կամ ռասայական խմբերի նկատմամբ գերակայության դրսևորումները կամ վերջիններիս նկատմամբ ուժի կիրառման արդարացումները, և շեշտում են, թե ՀՀ-ն հետևողական կերպով կշարունակի աշխատանքները՝ իրազեկելու անցած ցեղասպանությունների, դրանց անպատժելիության վտանգների և նոր մարտահրավերների մասին:

Ո՞վ է այս ընդհանրական, «Գուգլով» ցեղասպանության վերաբերյալ տեքստ «պեղած» ու որպես ՀՀ ԱԳՆ-ի հաղորդագրություն տարածած տեքստի հեղինակը...

Հարցն իհարկե, հռետորական է: Այսպիսի տեքստը լիովին տեղավորվում է Փաշինյանի իշխանության քաղաքական գծի հետ՝ ոչինչ չխոսել Հայոց Ցեղասպանության մասին, Օսմանյան կայսրության գործած հանցագործությունների մասին:
Էրդողանը կնեղանա՞ր...

Ինչպես Փաշինյանը Արցախ չի այցելում, այնպես էլ նա ստանձնել է պարտավորություն չխոսել, չպահանջել ոչինչ Թուրքիայից ու միջազգային հանրությունից Հայոց Ցեղասպանության վերաբերյալ:

Հայաստանում իշխում է մի ուժ, որը վախենում է Էրդողանի ու Ալիևի զայրույթից, սա է դառն ու ցավալի իրականությունը:

Չի արվում ոչինչ, որպեսզի Էրդողանի ու Ալիևի զայրույթն առաջացնելիս Հայաստանն ունենա միջազգային գործընկերներ, որոնք կընդդիմանան թուրք-ադրբեջանական տանդեմի սանձարձակություններին: Սա է ճշմարտությունը:

Իսկ խոշոր հաշվով, սա նշանակում է հրաժարում ոչ միայն Արցախից, այլև Հայոց ցեղասպանության հարցից ու Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման պահանջից:

Մետաքսյա Շալունց